سوالات متداول

 

چشم پزشکی

خونمردگی ناگهانی درچشم چه علتی دارد؟

ضربه, آلرژی اختلالات خونی وتغییرات فشار خون از عوامل مهم آن است

درمان های ایرپلنت های چشمی از چه زمانی به نتیجه رسید ؟

پاسخ ما در درمان رایج بیماری ها شایع ترین درمانی که ما از آن استفاده می کنیم استفاده از دارو است . سالهای سال است که ما دارو را بعنوان درمان بیماریها شناخته ایم و برای هر بیماری یک دارویی را تعریف می کنیم . علم نوین پزشکی دنبال راه کارهایی است که خارج استفاده از دارو باشد و راه کارهای جدید باشد . بعنوان مثال می توانم سلول های بنیادین را نام ببرم . علمی است که برای درمان بیماریها از آن استفاده میشود بنام سلول درمانی است . امروزه ژن تراپی یکی از راههای درمانی است . راه جدیدی که در دهه ی اخیر مطرح شده است استفاده از نسوج زنده برای درمان بیماری ها است که اصطلاحا به آن بایا ایرپلنت میگویند . بایا یعنی زنده و ایرپلنت یعنی آنچه در بدن از آن استفاده میشود . این علم کاملا جدید است برای آینده ی بیماری ها خیلی موثر است . مثلا دریچه های قلب که قبلا از دریچه های مصنوعی استفاده میشد . دریچه های فلزی ، خوکی و ... ولی امروزه می بینیم که از دریچه های زنده استفاده میشود

در مورد عیوب انکساری چشم توضیحاتی بدهید و آیا با وجود این عیوب می شود روزه گرفت ؟

ما برای اینکه با محیط ارتباط بگیریم خدا برای ما چشم آفریده است که بتوانیم با آن اطراف و فرزندان مان و ... را ببینیم و با آنها ارتباط برقرار کنیم . برای اینکه این ارتباط برقرار بشود ما باید تصویر خوبی داشته باشیم . این وقتی ایجاد می شود که تصویر از سطح قرنیه روی شبکیه منعکس بشود و فوکوس یا تنظیم می شود و ما می توانیم خوب بینیم . اختلالات عیوب انکساری وقتی اتفاق می افتد که این تصویر واضح روی شبکیه ایجاد نشود . مثل یک دوربین عکاسی که تنظیم نیست و وقتی با آن عکس بگیریم عکس تار می شود . در این صورت می گویند که فرد عیب انکساری دارد که شامل سه قسمت است . نزدیک بینی ، دوربینی و آستیگمات . وقتی انسان بتواند نزدیک را خوب ببیند یعنی تصویر در جلوی شبکیه بیفتد و نتواند دور را خوب ببیند به این فرد نزدیک بین می گویند . وقتی تصویر پشت شبکیه بیفتد و نه نزدیک و نه دور را خوب ببیند به آن دوربینی می گویند وقتی حالت کروی قرنیه از بین برود و در بعضی از محورها تصویر جمع بشود و در بعضی از محورها تصویر جمع نشود مثل فردی که بعضی خط ها را خوب می بیند و بعضی خط ها را خوب نمی بیند آستیگماتیسم می شود

 آيا وارد شدن آب به داخل چشم پس از انجام ليزيك خطرناك است؟

بلافاصله بعد از جراحي و بخصوص در روزهاي اول و دوم اين مسئله بيشتر خطرناك است. حداقل 48 ساعت تا كامل شدن ترميم زخم برش قرنيه و ممانعت از خطر ورود عوامل عفوني به داخل ضخامت قرنيه زمان نياز است و در طول اين مدت آب نبايد داخل چشم شود.

 آيا وارد شدن آب به داخل چشم پس از انجام ليزيك خطرناك است؟

بلافاصله بعد از جراحي و بخصوص در روزهاي اول و دوم اين مسئله بيشتر خطرناك است. حداقل 48 ساعت تا كامل شدن ترميم زخم برش قرنيه و ممانعت از خطر ورود عوامل عفوني به داخل ضخامت قرنيه زمان نياز است و در طول اين مدت آب نبايد داخل چشم شود.

آيا تاري ديد خصوصا در كارهاي نزديك مثل مطالعه بعد از جراحي طبيعي است يا اينكه عمل نا موفق بوده است؟

اين پديده تار ديدن اشياء نزديك پس از عمل، ‌طبيعي بوده و با گذشت زمان بهبود مي يابد. و هر چقدر هم سن بيمار جوان تر باشد ديد نزديك سريعتر بهبود مي يابد

آيا عصبانيت شديد يا گريه زاري فراوان بعد از جراحي خطرناك است؟

خير، اين حالات روحي و رواني ممكن است سبب تغييرات گذراي ديد شوند، اما بر نتيجه عمل تاثيري ندارد.

آيا حتما لازمست پس از ليزيك همه جا و هميشه عينك آفتابي استفاده شود؟

به خاطر انجام ليزيك چند روز اول به علت آنكه نور ممكن است سبب تحريك و اذيت چشم ها شود نياز است اما اصولا براي محافظت چشم (حتي عمل نشده) در مقابل نور ماوراء بنفش خورشيد استفاده از عينك آفتابي حتي براي فردي كه تحت عمل ليزيك قرار نگرفته نيز پيشنهاد مي گردد فردي كه دچار ضعف بينايي مي باشد و خصوصا اگر نزديك بيني داشته باشد چنانچه دائما عينك بزند و يا اگر اصلا استفاده نكند آيا تاثيري براي چشم او خواهد داشت يا خير؟

خير،‌اين افراد در صورت استفاده از عينك ديد بهتري داشته و استفاده نكردن از آن خطري براي چشم و شماره نداشته وليكن چشمها آزار و اذيت بيشتري را احساس مي كنند و كيفيت ديد نيز مطلوب نمي باشد

 در حین جراحی آب مروارید چه اتفاقاتی می افتد؟­.

 این جراحی در شرایط فعلی و با پیشرفت تکنیک­ های جراحی یک عمل سرپایی بوده و احتیاج به هیچ آمادگی خاصی نیست، اگرچه انجام یک سری آزمایشات روتین و مشاوره قلب و عروق قبل از آن الزامی است. اغلب از بیماران خواسته می­ شود که 1 ساعت قبل از جراحی در بیمارستان حاضر شوند. قبل از جراحی از قطره­ های چشمی برای کاهش درد، کاهش التهاب، کاهش احتمال خطر عفونت و برای بازکردن کامل مردمک استفاده می­ شود. برای انجام این جراحی از بی­ حسی موضعی استفاده می­ شود. در حین این عمل فرد کاملاً بیدار و هوشیار است اما ممکن است بنا به درخواست بیمار یا صلاح­ دید پزشک از داروهای آرام­ بخش ضعیف استفاده شود. معمولا" از فرد خواسته می­ شود که در حین عمل به نور میکروسکوپ جراحی نگاه کند. این جراحی معمولا" 20 تا 30 دقیقه طول می­ کشد و پس از آن بیمار برای 1 ساعت تحت مراقبت بوده و سپس می ­تواند به منزل رود.

 بعد از جراحی آب مروارید چه اتفاقی می­ افتد؟

معمولا" از بیمار خواسته می­شود که همان روز یا روز بعد برای بررسی مجدد چشم به پزشک مراجعه کند. بسته به نوع جراحی به کار رفته و تصمیم پزشک ممکن است از فرد خواسته شود که از پوشش محافظ به­ خصوص در هنگام خواب استفاده کند. در چند هفته اول پس از جراحی شخص نباید چشمان خود را مالش داده و همچنین از وارد کردن فشار برروی آنها باید خودداری کند. برای بیمار، قطره­های چشمی ضد التهاب و آنتی بیوتیک تجویز می­شود و سپس درمدت 1 ماه بعد از عمل این داروها به­تدریج قطع می­شوند.

معمولا" روز عمل یا روز بعد از عمل او  می­تواند فعالیت­های معمول خود مانند خواندن کتاب و تماشای تلویزیون را انجام داده  اما برای ارزیابی دید و تعیین نمره عینک جدید باید بین 3 تا 4 هفته صبر کند. اکثر بیماران بعد از عمل، جهت مطالعه نیاز به عینک داشته اما در 90% موارد برای دید دور دیگر نیازی به عینک ندارند.

عوارض بعد از جراحی  آب مروارید کدامند؟

 با وجود این­که جراحی آب­ مروارید یکی از کم­ عارضه­ ترین عمل­ های جراحی می­ باشد، به ندرت ممکن است مشکلاتی نیز پدید آید. این عوارض می­ تواند از ازدست­ دادن بینایی تا یک التهاب خفیف متغیر باشد. به­ طورکلی از دست دادن بینایی بسیار نادر بوده اما ممکن است به دلیل التهاب یا خون ریزی چشمی در حین عمل یا جداشدگی شبکیه که ممکن است ما­ه­ ها یا سال­ ها پس از جراحی رخ دهد، اتفاق بیافتد. اغلب عوارض جزیی بوده مانند تورم قرنیه یا شبکیه، افزایش فشار داخل چشم و پلک ملتهب که با تجویز دارو بهبود می­ یابد. 98% موارد جراحی­ های آب­ مروارید بدون به­ وجود آمدن عارضه ی خاصی با موفقیت انجام می­ شود و در 95% موارد دید فرد بهتر می­ شود. در اشخاصی که دید آنها بعد از جراحی بهتر نمی­ شود معمولاً یک بیماری زمینه­ ای چشمی مانند دژنرسانس وابسته به سن ماکولا، رتینوپاتی دیابتی یا بیماری­ های دیگری وجود دارد. 

 اگر عدسی هر دو چشم کدر شده باشد آیا عمل آنها در یک جلسه صورت می­ گیرد؟

 معمولاً در این حالت، جراح در دو جلسه مختلف این عمل را برای چشم­ ها انجام می­ دهد. در واقع جراح صبر می­  کند تا فرآیند ترمیم چشم عمل شده انجام شود و سپس جراحی چشم دوم را انجام خواهد داد. بین عمل دو چشم می تواند بین 1 تا 3 هفته فاصله گذاشته شود.

آیا ظاهر چشمان فرد  بعد از عمل آب­ مرواید تغییر خواهد کرد؟

خیر. بعد از عمل آب­ مروارید ظاهر چشمان فرد  تغییر نخواهد کرد. یعنی سایر افراد، با نگاه کردن به چشم بیمار متوجه انجام عمل آب­ مروارید در آن نخواهند شد. تنها تفاوت در این است که ممکن است عدسی داخل چشمی به دلیل شفافیت زیادی که دارد باعث انعکاس نور شده درخشان تر از عدسی خود بیمار باشد

کراتوکونوس (قوز قرنیه) چیست ؟

کراتوکونوس یا قوز قرنیه یک بیماری چشمی پیش رونده است که معمولاً در سنین نوجوانی و اوایل جوانی آغاز می‌شود و به تدریج تا سن حدود 35-40 سالگی پیشرفت می‌کند. در این بیماری قرنیه فرد تدریجاً نازک شده، حالت نامنظم به خود می‌گیرد. در حالت طبیعی ساختمان قرنیه به صورت بخشی از یک کره است، اما در فرد مبتلا به کراتوکونوس، قرنیه به تدریج رو به جلو برآمده شده، حالت مخروطی پیدا می‌کند. از آنجا که قرنیه مهم ترین سطح انکساری چشم می‌باشد، نامنظمی ایجاد شده در سطح قرنیه بر انکسار نور ورودی به چشم تاثیر منفی گذاشته، باعث کاهش کیفیت تصویر ایجاد شده بر روی شبکیه می‌گردد. این بیماری در اکثر موارد دو طرفه است، گرچه ممکن است شدت آن در دو چشم تفاوت زیادی با یکدیگر داشته باشد.

 


دیابت

کاهش وزن در افراد دیابتی چاق (دیابت نوع2) چه اهمیتی دارد؟
در دیابت نوع 2 انسولین نمی ‌تواند وظایف خود را در بدن به درستی انجام دهد و در واقع یک حالت مقاومت به انسولین در بدن وجود دارد. مهم ترین عامل این افزایش مقاومت، چربی‌های اضافی بدن هستند.
با رعایت رژیم غذایی و فعالیت ورزشی منظم که هر دو منجر به کاهش وزن و کمتر شدن چربی‌های اضافی بدن می‌ شوند، می ‌توان مقاومت به انسولین را کاهش داد و بدین وسیله قند خون را بهتر کنترل کرد.
اهمیت کاهش وزن در دیابتی‌های نوع 2 به حدی است که می ‌تواند در مواقعی که قند خون بالا نیست (زیر 200 میلی‌گرم در دسی ‌لیتر)، به تنهایی و بدون مصرف دارو قند خون را به حد طبیعی برساند. حتی در مواقعی که به طور همزمان دارو نیز مصرف می ‌شود. کاهش وزن، اثر بخشی داروها را به نحو مؤثری بیشتر می‌ کند.

 آیا افراد دیابتی هم می ‌توانند غذاهای شیرین بخورند؟

اصولاً غذاهای شیرین جزء یکی از گروه‌های اصلی غذایی هستند که کربوهیدرات نامیده می ‌شوند. نان و غلات و میوه ‌جات نیز جزء گروه کربوهیدرات‌ها هستند. تمامی غذاهای متعلق به گروه کربوهیدرات، پس از گوارش و هضم در بدن به قند ساده (گلوکز) تبدیل می ‌شوند.
پس افراد دیابتی می‌ توانند گاهی اوقات غذاهای شیرین را جانشین غذاهای دیگر حاوی کربوهیدرات کنند. مثلاً این امکان وجود دارد تا با کم کردن از مقدار برنج یا نان در یک وعده ی غذایی امکان خوردن ژله به عنوان دسر بعد از غذا را فراهم نمود.
نکته ی قابل ذکر دیگر در این مورد زیاد بودن انرژی (کالری) موجود در غذاهای شیرین می‌ باشد که می ‌تواند در صورت عدم رعایت تعادل در مصرف آنها باعث اضافه وزن و چاقی گردد.
از طرفی دیگر غذاهای شیرین بر خلاف غذاهای دیگر فاقد ویتامین‌ها و املاح لازم برای بدن می ‌باشند. بنابراین مصرف این غذاها و جایگزین کردن آنها با غذاهای دیگر باید با مشاوره ی متخصص تغذیه ‌ای که در زمینه ی تغذیه ی دیابتی ها اطلاعات کافی دارد، انجام بپذیرد.
ولی بهتر این است که افراد دیابتی به طور کلی از مصرف کربوهیدرات‌های سریع‌الجذب مثل قند و شکر، خرما ، عسل، توت خشک، کشمش و انجیر خشک تا حد امکان پرهیز نمایند.

بهترین راه درمانِ حملات پایین افتادن قند خون (هیپوگلیسمی) چیست؟
درمان مناسب حملات هیپوگلیسمی، مصرف کربوهیدرات‌های ساده و با جذب سریع است که به سرعت تبدیل به قند (گلوکز) شده و جذب خون می‌ گردند.
از جمله ی این انتخاب‌های مناسب می ‌توان به حبه ی قند، آب میوه و نوشابه ی گازدار اشاره کرد. مصرف شکلات یا بیسکویت مناسب نیست، چون این غذاها حاوی چربی هستند که باعث دیر جذب شدن قند خون موجود در آنها می ‌شود.
نکته ی قابل ذکر دیگر رعایت تعادل در مصرف غذاهای شیرین هنگام هیپوگلیسمی است، زیرا مصرف بیش از حد و پشت سرهم این غذاها باعث بالا رفتن قند خون می ‌شود.
بهترین کار این است که مقدار مناسبی از این غذاها (5-4 حبه قند یا یک لیوان آب میوه یا نوشابه) خورده شود و اگر پس از گذشت 15 دقیقه هنوز علائم هیپوگلیسمی باقی مانده بود، همین مقدار دوباره مصرف شود.

رعایت چه نکاتی قبل از شروع فعالیت ورزشی در افراد دیابتی لازم است؟
تمامی افراد دیابتی قبل از شروع فعالیت بدنی باید با پزشک معالج خود مشورت کنند تا در صورت لزوم بررسی‌های لازم از نظر وجود عوارض دیابت (مثلاً معاینه ی چشم یا نوار قلبی) صورت بگیرد. از آنجایی که ورزش باعث افزایش مصرف قند در بدن می ‌شود و قند خون را پایین می آورد، بنابراین اگر فرد دیابتی از داروهای پایین ‌آورنده ی قند خون (قرص یا انسولین تزریقی) استفاده می‌ کند، لازم است قند خون خود را قبل از شروع ورزش اندازه بگیرد و در صورتی که مقدار آن کمتر از 100 میلی گرم در دسی لیتر بود، به علت احتمال افزایش بیشتر آن در طول فعالیت بدنی، باید ورزش کردن را تا زمان کنترل قند خون، عقب بیندازد.
افرادی که دیابت آنها فقط با رژیم غذایی کنترل می ‌شود، نیازی به مصرف میان وعده قبل از ورزش ندارند.

 

لوزه در اطفال

لوزه چیست؟

لوزه ها قسمتی از بافتهای لنفاوی است که در پشت حفره دهان و بینی قرار دارند. لوزه های کامی در دوطرف گلو بوده و از راه دهان دیده می شوند (شکل 1). لوزه سوم درست در پشت حفره بینی قرار دارد و در معاینه معمولی دیده نمی شود (شکل 2). لوزه در زمان جنینی و 2 تا 3 سال اول زندگی در سیستم دفاعی بدن نقش دارد. بر خلاف عقیده عمومی که فکر می کنند تنها بچه هایی که از بیماری لوزه رنج می برند لوزه دارند باید گفت تمامی افراد (چه سالم و چه بیمار) دارای لوزه هستند و فقط در بچه هایی که از بیماری لوزه رنج می برند، لوزه طوری تغییر می کند که دیگر وظیفه اصلی خود را انجام نداده و باعث به خطر انداختن سلامتی کودک می شود.

 

بیماری های لوزه از چه طریقی به کودک آسیب می رسانند؟

بزرگی بیش از حد لوزه، یکی از عمده ترین راه هایی است که یک لوزه غیر سالم به کودک آسیب می رساند. وقتی بزرگی لوزه سوم باعث بسته شدن راه هوایی بینی شود کودک ناچار است با تنفس از طریق دهان این مشکل را جبران کند. گرفتگی طولانی مدت بینی باعث سینوزیت مکرر، مشکلات ارتودنسی به دلیل اختلال در رشد دندانها و فک بالا، خشکی دهان و گلودردهای مکرر می شود. از سوی دیگر بزرگی بیش از حد لوزه سوم باعث بسته شدن دهانه شیپور استاش شده و عفونتهای گوش میانی و کاهش شنوایی کودکان را درپی دارد.
عمده علائمی که در حین خواب به دلیل بزرگی لوزه ها و گرفتگی بینی دیده می شوند شامل خرخر بلند، تعریق، قطع تنفس کودک به مدت چند ثانیه، شب ادراری، خارج شدن آب دهان از گوشه لبها، کابوسهای شبانه و بیقراری کودک حین خواب می باشد.

 

درمان بیماریهای لوزه به چه صورتی می باشد؟

خوشبختانه بسیاری از بیماریهای لوزه با روش دارویی قابل درمان می باشند وامروزه تعداد کمی از بیماران به جراحی نیاز پیدا می کنند. این نکته بسیار مهم است که علائم بیماری کودک در حین درمان کاملا تحت کنترل قرار گیرد. در این حالت ما صبر می کنیم تا با افزایش سن کودک مشکلات لوزه بهبود یابد.مثلا اگر بزرگی لوزه باعث گرفتگی بینی شده واین گرفتگی با مصرف دارو برطرف شود، دیگر جای نگرانی وجود ندارد ولی اگر با وجود مصرف دارو به مقدار کافی، بازهم گرفتگی بینی وجود داشته باشد باید بدانیم که از عوارض بیماری لوزه جلوگیری نخواهد شد. لذا در این حالت نیاز به جراحی باید مد نظر قرار گیرد.

 

آیا جراحی لوزه در سیستم دفاعی بدن اختلال ایجاد می کند؟

جراحی لوزه معمولا بعد از سن 3 تا 4 سالگی انجام می شود یعنی زمانی که از نظر علمی لوزه ها نقش چندانی در سیستم دفاعی بدن ندارند. تحقیقات نیز نشان داده است که بعد از جراحی لوزه سیستم دفاعی بدن ضعیف نشده و شیوع بیماریهای عفونی بیشتر نمی شود و افرادی که تحت جراحی لوزه قرار گرفته اند با افراد عادی تفاوتی ندارند.
متاسفانه در مورد درمان بیماریهای لوزه اغلب مردم اطلاعات کافی ندارند و در این میان گاهی از سوی پزشکان نیز توصیه های که با علم روز همراهی ندارد می شود. قطعا جراحی یک لوزه سالم منطقی نبوده و توصیه نمی شود. بعضی از علائم مانند بوی بد دهان ناشی از لوزه های حفره دار نیزچندان خطرناک نبوده و درمان آنها بستگی به میزان تمایل بیمار جهت رفع این علامت دارد. ولی بعضی از بیماریهای لوزه عوارض طولانی مدت شدید و گاهی غیر قابل درمان خواهند داشت، مثلا تغییر شکلی که در اثر رشد غیر طبیعی استخوانهای صورت ایجاد می شود ممکن است بعدها با جراحی هم قابل اصلاح نباشد. در این صورت چنانچه بیماری لوزه از طریق دارو قابل درمان نباشد، جراحی لوزه بهترین درمان محسوب می شود.

 

 درچه مواردی بهتر است در مورد لوزه با یک متخصص گوش و حلق و بینی مشورت کرد؟


در هر یک از موارد زیر مشاوره گوش و حلق و بینی توصیه می شود:

  1. عفونت باکتریایی گلو که بیش از 6 بار در سال ایجاد شود و نیاز به مصرف مکرر آنتی بیوتیک داشته باشد.

  2. خرخر مکرر شبانه مخصوصا اگر کودک هیچگونه علائم سرماخوردگی نداشته باشد.

  3. اگر کودک در هنگام خواب و یا بیداری به دلیل گرفتگی بینی مجبور است مرتب از طریق دهان نفس بکشد .

  4. بوی بد دهان که به دلیل عفونت مکرر و مزمن لوزه ها باشد. برای بررسی بوی بد دهان باید دندانها، لثه ها، بینی، دهان، لوزه ها و دستگاه تنفس و گوارش به دقت مورد بررسی قرار گیرند. بر اساس تجربه اینجانب اغلب افرادی که بوی بد دهان دارند دارای دندانها و لثه های سالم هستند و قسمتهای دیگر بدن علت بوی بد دهان می باشند.

  5. گلو درد های مکرر، غدد لنفاوی بزرگ گردن که به مدت طولانی ادامه یابد، آبسه های مکرر پشت لوزه هم از مواردی هستند که نیاز به بررسی لوزه دارند.

  6. اختلال در تکلم و تغییر صدای کودک و یا اشکال در بلع مواد غذایی(گیر کردن غذا) که به دلیل بزرگی بیش از حد لوزه ها باشد.

  7. رشد ناکافی بچه در صورتی که علت دیگری برای این موضوع وجود نداشته باشد.

  8. اختلال در یادگیری یا افت تحصیلی کودک، مخصوصا اگر با اختلال خواب یا کاهش شنوایی همراه باشد.


 برنامه غذایی بیماران تحت جراحی لوزه چیست؟

  • از خوردن غذای سفت خودداری شود

  • تا سه روز اول مایعات سرد،بستنی،غذای آبکی مثل شیرفرنی،حریر برنج، نان خیس شده در شیر، شیر موز، ماست،شیر،لعاب برنج استفاده کنید

  • سه روز دوم تخم مرغ آب پز، پوره سیب زمینی، هویج، لوبیا و نخود پخته،آش با گوشت چرخ کرده، پوره گوشت

  • هفته دوم: پلوی خیس شده در آب خورش یا آبگوشت و غذای نرم، در هفته دوم هر نوع غذا می توانید بخورید به شرطی که آن غذا حتما نرم باشد.

  • از روز هفتم تا دهم به پزشک مراجعه کنید

 

گوش و حلق و بینی

بینی:

جراحی زیبایی برای بینی های خمیده وپیچ خورده چگونه است؟

امروزه با پیشرفت های زیادی که در زمینه جراحی پلاستیک بینی صورت گرفته می توان با تکنیک های ظریفی اینگونه دفورمیتی ها را اصلاح کرد.

- بینی قرمز را چکار می توان کرد ؟

عوامل زیادی همچون آلرژی, عفونت, ضربه وبیماری های التهابی می تواند در آن دخالت داشته باشد که بسته به ریشه یابی آن درمان می گردد

آیا عمل جراحی بینی می تواند سبب اختلال بویایی در فرد شود؟

محل هایی که در عمل جراحی بینی تغییر می کنند هیچ ارتباط مستقیمی با محل قرار دادن عصب بویایی ندارد و لذا بطور معمول سبب اختلال بویایی نمی شود.

در عمل زیبایی بینی آیا می توان شکل تنفسی را بطور همزمان اصلاح کرد؟

بله . انجام اصلاحاتی در جهت بهبود تنفس بینی بیمار از وظایف یک جراح آشنا به عمل رینوپلاستی می باشد و می بایست بطور همزمان ضمن زیباتر نمودن بینی، مشکل تنفسی بیمار را حل نمود.

من بینی ام را یک ماه قبل عمل کرده ام و از شکل ظاهری پایین بینی ام هنوز راضی نیستم، آیا می توانم آنرا مجدداًً عمل کنم؟

خیر بعد از عمل جراحی بینی حداقل یکسال زمان نیاز است تا تورم قسمت های مختلف بینی از بین برود و شکل واقعی آن ظاهر شود و اتفاقاً پایین بینی آخرین قسمتی است که ورم آن خالی می شود.

آیا انحراف بینی بعد از عمل مجدداً بر می گردد؟

خیر چنانچه عمل جراحی انحراف بینی بطور صحیح تشخیص داده شده باشد و بطور کامل اصلاح شده باشد شانس بسیار کمی برای عودت آن وجود دارد..

- چگونه می توانیم از تکرار سینوزیت جلوگیری کنیم؟

زمینه های متعددی در بروز سینوزیت مؤثر است که شناسایی آن عوامل واز بین بردن آنها می تواند کمک کند مثلا عامل آلرژی یکی از دلائل مهم عود وتکرار سینوزیت است.

- من می خواهم سینوزیت هایم را تخلیه کنم؟

گاهی اگر درمان های مناسب طبی جواب مساعدی نداد می توان آنها را تخلیه کرد

- سینوزیت چرکی ؟

سرماخوردگی های ویروسی می تواند زمینه ساز سینوزیت چرکی باشد که نیاز به مصرف آنتی بیوتیک مناسب ودرمان های کمکی آن دارد.

-  بینی ملتهب شده چیست ؟

در مواردی چون سرماخوردگی, سرما زدگی, آلرژی و مخاط داخل بینی حالت قرمزی والتهاب پیدا می کند

- دخترم دماغش ترشح دارد ؟

ترشحات می تواند ناشی از آلرژی باشد یا عفونت چرکی سینوسها ویا حتی می تواند بر اثر ورود شیئ خارجی به داخل بینی ایجاد شود.

- ترشحات طولانی مدت از بینی دخترم ناشی از چیست؟

عوامل آلرژی زا یا پولیپ بینی در داخل سینوسها یا بینی و.... می تواند علت آن باشد.

- دخترم حس بویایی ندارد ؟

آنفلونزا شدید, پولیپ بینی وعوامل ضربه, تومور مغز و.... می تواند عامل آن باشد.

- مادرم حس بویایی ندارد ؟

باید معاینه از جهت بیماری های آلرژی, پولیپ بینی, سابقه ابتلا به سینوزیت وتومور انجام شود.

- بینی ام روز به روز بزرگتر می شود؟

اگر در سنین رشد تا 25 سالگی باشد مسئله ای نیست ولی در سنین بالا دراثر رشد غدد چربی در زیر پوست بینی کنگره ای شکل بنام رینوفیما می شود.

- بینی ام مرتب آبریزش دارد ؟

برای پیگیری از نظر آلرژی ومهار آن لازم است پزشک متخصص گوش وحلق وبینی شمارا معاینه کند.

- خرخر شبانه ام همسایه ها واطرافیان را کلافه کرده است؟

روشهای درمانی پیشرفته ای برای درمان آن مهیا شده است

- پسرم وقتی بینی اش را تمیز می کند خونی است؟

زخم های مخاطی بینی, دستکاری, حساسیت فصلی, خشکی مخاط و.....از عوامل ایجادی آن هستند.

- خونریزی بینی؟

معضلی است که کمتر کسی را می توان یافت که به آن مبتلا نشده باشد, عموما" با یک مقدار فشار ومدتی انتظار کنترل می شود ویک چکاپ کامل از نظر تست های لنفاوی وعوامل آناتومیکی ضروری است.

- احساس ترشحات پشت حلق را چه کنیم؟

گرچه ترشحات چرکی سینوس ها ویا آلرژی در بروز آن دخیل است لکن توصیه می شود جدی گرفته شود.

- وسط تیغه بینی ام یک سوراخ وجود داردچه کنم؟

عموما" مشکل ساز نیست ودر معاینات پزشکی از کشفیات آنهاست که آگاهی دادن به آن جز نگران کردن بیمار چیزی در بر ندارد.

- علل خون دماغ چیست ؟

بیشترین علل, عوامل برخورد فیزیکی به منطقه بینی, علل خونی و... است

 

حلق:

-چگونه از گلودرد جلوگیری کنیم ؟

گرچه راه قطعی وجود ندارد ولی تغذیه مناسب, مصرف میوه جات تازه حاوی ویتامین سی ,استراحت وآرامش کمک کننده است.

-تنفس بد دائمی را چگونه توجیه کنیم ؟

تنگی ناحیه حلق, بزرگی لوزه ونرمی بیش از اندازه عضلات حلق و.... می تواند عامل آن باشد.

- آیا صدای از دست رفته ام را می توانم بدست آورم؟

اگر آواز می خوانید نباید به حنجره تان فشار آورید, اگر آلرژی دارید آن را کنترل کنید. بهر حال گاهی می تواند منجر به ایجاد تورم ویا پولیپ حنجره شود.

- من یک پولیپ روی تار صوتی ام دارم ؟

اگر مراقب حنجره ات نباشی به آن استراحت صوتی نداده و پرهیز از عوامل تحریک کننده نداشته باشید وگرفتگی صدای طولانی مدت ایجاد نمایید ممکن است نیاز به جراحی داشته باشد.

- من یک معلم هستم نمی توانم داد بزنم ؟

خوش به حال شاگردان آن معلم, گاهی فرم حنجره, عضلات اطراف آن از نظر تونوسیتی طوری است که امکان بسته شدن قدرتمندانه تارهای صوتی وجود ندارد. درمانی ندارد.

- آیا درمانی برای خشکی گلو وجود دارد؟

علل گوناگونی برای آن وجود دارد که بسته به علت آن درمان می شود.بیشتر اوقات آلرژی به مواد پیرامون خود داریم که شناسایی آن جهت درمان راحتتر می باشد.

- گلو درد استرپکوکی چیست؟

عامل گلو درد میکروب خطرناک استرپتوکوک است که اگر درمان مناسب نشود می تواند منجر به تب روماتیسمی شود.

- مری فندق شکن چیست؟

در اثر حرکت غضروف های حنجره ومری بر روی هم صدایی از ابتدای مری خارج می شود که به آن صدای فندق شکن میگویند.

- برای جلوگیری از عفونت مکرر لوزه چکار می توانم بکنم؟

رعایت اصول بهداشت وپرهیز از تماس با افراد مبتلا به سرماخورده, گاهی لوزه ها نیاز به جراحی دارند.

- من حس بویایی وچشایی خود را از دست داده ام, چرا ؟

احتمالا" سرماخورده اید.

- غدهِ ی پاپیلوما برروی تارهای صوتی را چه کار کنیم؟

بستگی به اندازه غده, مدت زمان بروز, سن بیمار, محل آن, درمان وبرخورد با آن متفاوت است.

- لوزه های من چه مشکلی دارند؟

بعضی اوقات لوزه ها به علت حفره ای بودن ویا بزرگی بیش از حد زود به زود چرک می کند ودچار درد والتهاب می شوند که نیاز به یک درمان قوی وگاهی جراحی دارند.

- آیا جراحی لوزه, مرا مستعد عفونت نمی کند ؟

اگر لوزه به دلیل مزاحمت های عفونی عمل شده باشد, بعد از عمل خیلی کَمتر دچار عفونتهای چرکی گلو می شود.

- آیا جراحی لوزه روی صدای من وآواز من تأثیرمی گذارد ؟

اصلا" روی فرم صدا که منشأحنجره دارد تأثیر نمی گذارد.

- آیا قادر به آواز خواندن بعد از عمل لوزه هستم ؟

مسلما" بله


گوش:

حساسیت به صدا در گوش در چه مواردی است ؟

- خستگی, کار زیاد, بی خوابی, استرس و..... گاهی عفونتهای گوش میانی, ضربه به گوش میانی و....از آن عوامل است.

 تشکیل مایع غلیظ در گوش میانی (مایع سریش مانند )به چه علت است؟

طولانی شدن عفونت گوش میانی ودرمان ناقص وعوامل ساختمانی وژنتیکی گوش از عوامل ایجاد کننده می تواند باشد.

آیا در زمینه سمعک پیشرفت های حاصل شده؟

مسلما"وخیلی زیاد طوری که سمعک های جدید فوق العاده کوچک وحتی انواعی از آن در زیر پوست ویا داخل گوش نصب می شوند که نیازبه مراقبتی هم ندارند.

در موقع پرواز,گوش کیپ می شود ؟

به علت فشار منفی شیپور استاش ( که رابط گوش میانی وحلق می باشد وتعدیل فشار هوا را بعهده دارد) بسته می شود وگرفتگی ایجاد می کند.

آیا محافظ گوش مضر است ؟

گاهی باعث فشار به گوش خارجی شده وایجاد درد می کند.

 برای درمان لابیرتیت چه کاری می توانم انجام دهم ؟

درمان های کمکی مثل داروهای ضد سر گیجه توصیه می شود وبرای پیگیری بیشتر مراجعه به پزشک لازم است.

 وجود مایع در پشت پرده ی گوش چیست ؟

در شرایطی مثل عفونت های مقاوم به دارو ویا عواملی مثل لوزه سوم, تومور در ناحیه حلق شیپور استاش بسته می شود وهواگیری گوش میانی قطع شده ومایع در گوش ایجاد می شود.

من عفونت گوش میانی دارم, می توانم مسافرت کنم (مسافرت هوایی )؟

خیر زیرا به علت بسته شدن شیپور استاش در زمان پروازعفونت گوش تشدید می شود.

همسر من خرخر می کند من برای جلوگیری از آسیب به گوش محافظ گوش استفاده می کنم آیا صدمه ای از خرخر می بینم ؟

خیر این نوع صداها مضر نیستند.


سوالات عمومی گوش وحلق وبینی:

علائمی چون گیجی, تهوع وکاهش شنوایی می تواند ناشی از چه بیماری باشد؟

بیماری سرگیجه حمله ای خوش خیم است وگاهی می تواند ناشی از لابیرتیت حاد باشد.

چگونه می توان با علائم ناشی از بیماری مسافرت مبارزه کرد؟

در صورت شدید بودن علائم باید مسافرتها را محدود کرد وداروهای ضد سرگیجه استفاده کرد.

من نمی توانم خمیازه بکشم چه کنم ؟

سعی کنید خونسرد باشید اشکالی ندارد.درمان خاصی ندارد.

در مواقع سرماخوردگی ترش می کنم چرا؟

به زمینه ژنتیکی وساختمانی معده ومری مربوط بوده ونگرانی ندارد.

من حامله هستم, احساس می کنم حالت سرماخوردگی دارم؟

به جهت افزایش هورمون های دوران حاملگی وفشارهای فیزیکی به ریه ودیافراگم علائم شبیه سرماخوردگی است که باید تحمل کرد واینها شروع سختیها ومشکلات مادر شدن وفراهم شدن بهشتی است که قرار است زیر پای مادران قرار گیرد.

آیا آلرژی من ارتباطی با سرماخوردگی دارد؟

ارتباط عامل ومعلولی ندارد, علائم این دو گاهی شبیه هم بوده ودر مواقعی وجود آلرژی باعث می شود سرماخوردگی دیرتر از بدن دفع شود ودرمان زود هنگام سرماخوردگی در این افراد الزامی است

آیا محل کار من می تواند باعث بیماری در من شود؟

مسلما" به دلائل گوناگونی می تواند از جمله : عوامل فیزیکی, مثل آلودگی هوا, ذرات معلق در آن,سر وصدا و... عوامل روحی, استرس شغلی, مثل فشار روحی در مواجه با ارباب رجوع, کارفرما ویا همکاران, می توانند باعث ایجاد بیماری در فرد شوند.

من صدایم را از دست داده ام ؟

طیف وسیعی از عوامل در این مورد مطرح است, از فریاد زدن وآواز خواندن تا سرماخوردگی وشوک عصبی وحمله آلرژی وده ها عامل دیگر که نیاز به یک پروتکل درمانی خاص خود را دارد.

تمام فامیل من از خشکی وتورم پوشش مخاطی خود نگرانند؟

متأسفانه بعضی از بیماری های ارثی مثل سندرم چنین بیماری را باعث می شود.

درمان مناسب تب یونجه چگونه می باشد؟

به غیر از شناسایی عوامل محیطی وسپس پرهیز از عوامل ایجاد کننده ,درمان دارویی نیز الزامی است.

زبان جغرافیایی چیست؟

گاهی بر روی زبان بعضی افراد پرزهای چشایی به صورت نامنظم وجود دارد که منظره شبیه نقشه جغرافیایی ایجاد می کند که به آن زبان جغرافیایی می گویند . عارضه خاصی نیست ونیاز به درمان خاصی نیز ندارد.

درموقع مسافرت با هواپیما و دچار سردرد شدید می شوم ؟

تغییرات فشار جو به سینوس ها ی اطراف بینی منتقل شده وسینوس های اطراف بینی خصوصا" سینوس پیشانی دچار درد شدید می شوید که نیاز به درمان های اورژانسی دارد

 

 

پروستات

چگونه بیماریهای پروستات ایجاد میشود؟

پروستات اطراف مجرايي را كه از مثانه خارج مي شود و به آن "پيشابراه" گفته مي شود ر احاطه كرده است.
با بالاتررفتن سن آقايان ، پروستات آنها نيز معمولاً بزرگتر مي شود. بیشتر اين بزرگ شدن پروستاتها، از سنين بالاتر از 50 سال شروع مي گردد، بنابراين چنین مشکلی در افراد پير، بسیار زیاد ديده مي شود. اين واقعيت است كه بزرگ شدن پروستات به خودی خود اهميتي ندارد چرا که مشكل ايجاد شده به اندازه واقعي پروستات ربطي ندارد اما در واقع بزرگ شدن پروستات، باعث فشرده شدن مجرای ادرار یا همان پيشابراه و باريك شدن سوراخ خارجي مثانه مي گردد در اين وضعیت ، تنگی ايجاد شده باعث آهسته شدن جريان ادرار مي شود.

سرطان پروستات چیست ؟علائم ان چه میبباشد؟سوالی که معمولا همه را نگران میکند:

چگونگی تشخیص :
از انجائیکه تشخیص براساس علائم بیماری میباشدتوجه به علائم ضروری میباشد.
علائم سرطان پروستات شامل :
*
ادرار دردناک
*
وجود خون در ادرار
*
،‌تکرر ادرار
*
جريان ادرار ضعيف يا قطع و وصل شدن آن
سرطان پروستات مي تواند به خارج پروستات رشد كرده، بافتهاي اطراف آن را درگير ساخته و همچنين مي تواند به ساير قسمتهاي بدن هم انتشاریابد (متاستاز بدهد).همچنین مي تواند به استخوانها منتشرشده و موجب شكستگي و درد آنها شود. گاهي ، خود سرطان پروستات باعث می شود علايم پروستات دیده نشود و علامت اولیه بيماري ممكن است در ساير قسمتهاي بدن ديده شود.

*پزشك شما بالمس پروستات شما را معاينه مي كند و اگر سفتي و نامنظمي غيرطبيعي لمس كند،
*
يا مقدار PSA خون شما بالا رود، به سرطان پروستات مشكوك مي شوددراین مواقع، پزشك درخواست سونوگرافي خواهد کرد.
*
گاهي در تائید تشخیص بيمار به عمل جراحي TURPنیازداردو بعد از عمل جراحي و بررسي بافت پروستات، مشخص مي شودكه به سرطان پروستات هم مبتلا مي باشد
.*
اسكن استخوان براي تشخیص اين که سرطان به استخوانها هم متاستاز داده، انجام مي گردد اين كار با تزريق يك مقدار ماده راديواكتيو به بيمار صورت مي گيرد. قسمتهاي فعال استخوان اين ماده راديواكتيو را جذب مي كنند كه در زمان اسكن استخوان، مشخص مي شود.

درمان دارويي چه زمان توصیه میشود؟
*براي مرداني كه علايم پروستات آنها زياد هم بد نمي باشد
*
يا اينكه نمي خواهند تحت عمل جراحي قرار بگيرند
*
يا اينكه از وضعيت مناسبي براي عمل جراحي پروستات برخوردار نيستند
..
براي دارو درمانی در پروستات، دو دسته دارو وجود دارد
كه يك دسته از اين داروها باعث كوچك شدن پروستات مي شوند
و دسته ديگر باعث شل شدن عضله پروستات و گردن مثانه مي گردند.
هر دو نوع اين داروها مي توانند انسدادي كه توسط پروستات ايجاد شده را كاهش داده و علايم آن را کاهش دهند.

انواع عمل های پروستات . عمل پروستات . turp

 معمولاً با استفاده از بی حسی نخاعی و در حالیكه بیمار بیدار می باشد عمل جراحی انجام می گیرد اما گاهی اوقات از بیهوشی عمومی هم استفاده می شود. امروزه بسیاری از جراحان با استفاده از یك دوربین متصل به یك تلویزیون كوچك، جراحی را انجام می دهند و در صورتی كه بیمار بخواهد، می تواند عمل جراحی را از طریق تلویزیون مشاهده نماید.

اگر شما می خواهید یك عمل جراحی TURP (تی.یو.آر.پی) انجام دهید، باید یك روز قبل از عمل جراحی در بیمارستان بستری شوید. یك معاینه كلی، چند آزمایش خون و یك عكس رادیوگرافی از قفسه سینه از شما گرفته می شود. جراح اورولوژیست و متخصص بیهوشی در مورد عمل جراحی با شما صحبت خواهند كرد. شما ممكن است خودتان بین بیهوشی عمومی و بی حسی نخاعی، یكی را انتخاب نمایید اما در بعضی مواقع، مثلاً وقتی كه شما دچار یك بیماری ریوی هم هستید، بیهوشی عمومی برای شما توصیه نمی گردد.

بعد از عمل جراحی:

در عمل جراحی TURP (تی.یو.آر.پی) معمولاً فقط بین 4 یا 5 روز بستری در بیمارستان لازم می باشد. از آنجائی كه در عمل جراحی TURP (تی.یو.آر.پی) هیچگونه برشی بر روی پوست ایجاد نمی شود، دردهای بعد از عمل جراحی به میزان قابل توجهی كمتر از سایر جراحی ها می باشد.

خونریزی:

بعد از عمل جراحی، یك سوند (كاتتر) در مثانه قرار داده می شود تا ادرار را بیمار تخلیه كند. این سوند معمولاً بعد از دو روز برداشته می شود. گرچه اكثر خونریزیهای در پایان عمل جراحی تحت كنترل در خواهند آمد اما مقداری خون ممكن است وارد ادرار شود. بنابراین در طی یكی دو روز بعد از عمل جراحی، ادرار ممكن است كاملاً خون آلود باشد. گاهی اوقات، این خون لخته شده و جلوی سوراخ سوند را می گیرد. در صورتی كه چنین اتفاقی رخ داد، پزشك یا پرستار می تواند با استفاده از یك سرنگ، این لخته را پاك كند. بسیاری از جراحان از سوندهای مخصوصی استفاده می كنند كه از خطر ایجاد این لخته ها كم می كند.

آیا عمل جراحی پروستات دردناك است؟

بعد از عمل جراحی TURP (تی.یو.آر.پی) شما هیچكدام از دردهایی كه در سایر جراحی ها وجود دارد را احساس نخواهد كرد، اما وجود سوند در مثانه می تواند كمی ناراحت كننده باشد و ممكن است احساس پر بودن در مثانه ایجاد شود. گاهی اوقات اسپاسم های دردناك رخ می دهند. اگر این دردها شدید باشند، دراوهای مسكن تجویز خواهد شد. به شما توصیه خواهد شد كه هر روز مقدار زیادی آب بنوشید تا به شستشوی مثانه شما كمك شود.

بازگشت به زندگی عادی

همینكه سوند از مثانه بیرون كشیده شود، شما باید قارد باشید كه ادرار نمایید. طبیعی است كه شما در طی یكی دو روز اولی كه سوند برداشته می شود دچار تكرر ادرار شوید و مجبور شوید كه مدام به توالت بروید و اغلب كنترل ادرار در اوایل برای شما مشكل خواهد بود. یك فیزیوتراپیست (یا یك پرستار) به شما تمریناتی را یاد خواهد داد كه به كنترل ادرار كردن شما كمك نماید. بعد از دو روز كه سوند برداشته شد، معمولاً بیمار از بیمارستان مرخص می كند.

گرچه در عمل جراحی TURP (تی.یو.آر.پی) هیچگونه برشی بر روی پوست ایجاد نمی شود كه احتیاج به ترمیم داشته باشد، اما اهمیت

زیادی دارد كه بدانیم خود پروستات دارای زخم بوده و مدتی زمان لازم دارد تا زخمهایش بهبود یابند. برای این كار، چند هفته وقت لازم است و در این مدت باید چند توصیه را انجام دهید. به نوشیدن مقادیر زیاد آب و مایعات (البته نه الكل) ادامه دهید. از بلند كردن اجسام سنگین خودداری نموده و به مدت دو یا سه هفته رانندگی نكنید. همچنین در طی این مدت از انجام مقاربت های جنسی خودداری نمایید. شما ممكن است گاهی اوقات در ادرارتان تكه هایی از بافت را ببینید، این وضعیت شبیه حالتی است كه وقتی پوست زخمی شده در حال بهبود است، پوسته هایی از آن جدا می شوند. بعد از عمل جراحی پروستات، گاهی هاوقات مقادیر اندكی خون در ادرار وجود دارد. در مواقعی هم ممكن است خونریزی شدیدی رخ دهد كه معمولاً یك یا دو هفته بعد از عمل جراحی این اتفاق می افتد. اگر چنین اتفاقی افتاد و ادرارتان كاملاً خون آلود بود، دچار هراس و نگارنی نشوید زیرا اهمیت زیادی ندارد. مقادیر زیادی آب و مایعات بنوشید و در صورتی كه بعد از چند ساعت ادرارتان هنوز خون آلود بود، یا پزشكتان تماس بگیرید.

گاهی اوقات وجود لخته های خون باعث اشكال در ادرار كردن می شود. اگر چنین وضعیتی رخ داد شما ممكن است نیاز داشته باشید كه به بیمارستان مراجعه كرده و گاهی اوقات برای یكی دو روزی سوند به شما وصل شود. چنین خونریزیهایی معمولاً بهبود می یابند. گاهی اوقات این خونریزی ها به علت یك عفونت ایجاد می شوند كه در چنین مواردی، آنتی بیوتیكهای مناسب تجویز می گردد.

از آنجایی كه بزرگ شدن خوش خیم پروستات به تدریج و در طی چندین سال در اكثر آقایان رخ می دهد و مثانه آنها در طی این مدت با فشار بیشتری كار می كند، بعد از عمل جراحی پروستات، فشار و سرعت جریان ادراری این افراد بسیار زیاد می شود بطوریكه موجب تعجب آنها می گردد. در مواردی كه علایم تكرر ادار وجود دارد، بعد از عمل جراحی ممكن است زمان زیادی برای برطرف شدن این علایم لازم باشد و یا اینكه ممكن است هیچگاه به وضعیت طبیعی برنگردد. بلند شدن های مكرر در هنگام خواب شبانه برای ادرار كردن، ممكن است بعد از عمل جراحی هم ادامه یابد زیرا این وضعیت بیشتر به بالا رفتن سن و پیری مربوط است تا به اشكالات پروستات.

علامت دیگری كه ممكن است بعد از عمل جراحی هم بهبود نیابد، نشت كردن ادرار (قطره قطره آمدن ادرار) در پایان ادرار كردن می باشد. در واقع بعضی از آقایان برای اولین بار بعد از عمل جراحی متوجه این نشتی ادرار می شوند. ادرار از حفره ای كه در عمل جراحی در پروستات ایجاد شده، نشت می كند. معمولاً با كمی مراقبت می توان در هنگام ادرار كردن، این وضعیت را كنترل نمود.

مشكلی كه تقریباً همیشه بعد از عمل جراحی اتفاق می افتد آن چیزی است كه پزشكان به آن "انزال معكوس" اصطلاحاً می گویند. در این موارد، در هنگام اوج فعالیت جنسی، هیچگونه مایعی (منی) خارج نمی گردد. در عمل جراحی، عضله تنگ كننده ای كه در اطراف گردن مثانه و در بالای پروستات قرار دارد، همراه با بافت پروستات بریده و برداشته می شود و به همین دلیل در هنگام انزال، مایع منی به جای اینكه به طور طبیعی به سمت بیرون بیاید به داخل مثانه می رود. معمولاً سایر فعالیتهای جنسی، طبیعی بوده و مشكلی در آنها وجود ندارد، گرچه بعضی از آقایان اظهار می دارند كه بعد از عمل جراحی، در نعوظ آلت دچار مشكل هستند.

بعد از عمل جراحی پروستات، كنترل ادرار باید طبیعی باشد. اگر شما قبل از عمل جراحی از تكرر ادرار یا عجله برای ادرار كردن رنج می برید، ممكن است بعد از عمل جراحی دچار نشتی و قطره قطره آمدن ادرار هم بشوید و نیاز داشته باشید كه به طور موقت از قرصهایی استافده نمایید. تا مثانه تان را آرام نگهدارید. به ندرت، عضله تنگ كننده ای كه در زیر پروستات قرار دارد هم در طی عمل جراحی ضعیف می شود. با انجام تمرینات خاصی می توان این عضله را تقویت نمود و مشكل را برطرف كرد. خیلی غیر معمول است كه این مشكل به طور دایمی باقی بماند. در چنین مواردی می توان با انجام یك عمل جراحی، این وضعیت را اصلاح نمود. گاهی اوقات، نشتی و قطره قطره آمدن ادرار به دلیل ناكافی برداشتن پروستات در هنگام عمل جراحی صورت می گیرد. در چنین وضعیتی باید دوباره اقدام به عمل جراحی پروستات (TURP) شود.

افرادی كه تحت عمل جراحی تی.یو.آر.پی TURP قرار گرفته اند در میان سایر بیمارانی كه به اورورلوژیستها مراجعه می كنند از رضایت بیشتری برخوردارند. اكثر آنها از انجام عمل جراحی، خوشحال و راضی هستند، اما تعداد كمی از آنها هم كه قبل از عمل جراحی، علایم خفیفی داشته اند از نتایج عمل جراحی رضایت نداشته و دچار مشكلات بیشری شده اند.

نتایج بدی كه گاهی اوقات از انجام عمل جراحی تی.یو.آر.پی TURP به دست می آید، معمولاً نشان دهنده این موضوع است كه عمل جراحی، بهترین درمان مناسب برای هر فردی نمی باشد. به همین دلیل است كه قبل از عمل جراحی باید آزمایشهای متعددی صورت پذیرد تا معلوم شود كه آیا انجام عمل جراحی برای بیمار مفید می باشد یا خیر.

 

لاپاروسکوپی (Laparoscopy)

لاپاروسکوپی  چیست؟

لاپاروسکوپی عملی است که برای دیدن اعضای داخل شکم بکار میرود. وسیله نازکی بنام لاپاروسکوپ از طریق ایجاد برش کوچکی در زیر ناف وارد بدن شده و امکان انجام معاینه و در صورت لزوم عمل را بدون نیاز به ایجاد برش بزرگ فراهم می آورد.

چه موقع از لاپاروسکوپی استفاده میشود؟

در موارد زیر ممکن است پزشک لاپاروسکوپی رابه بیمار پیشنهاد کند:

- درد شکم

- مشکل در باردار شدن

- وجود مایع غیر طبیعی در شکم

- بارداری خارج رحمی

- کیست تخمدان

- چسبندگی

-هیسترکتومی

لاپاروسکوپی چگونه به بیمار کمک می کند؟

مشاهده اعضاء و بافتهای داخلی با این عمل به پزشک در تشخیص مشکل و تصمیم گیری در مورد تجویز دارو یا جراحی کمک میکند.

قبل از لاپاروسکوپی چه کارهایی باید انجام شود؟

- انجام برخی آزمایشات خون معمولا یک هفته مانده به تاریخ عمل

- گرفتن وقت از بیمارستان

-حمام کردن در شب قبل از عمل

- پرهیز از خوردن و آشامیدن (حتی آب) از نیمه شب قبل از عمل

البته ممکن است پزشک موارد دیگری را نیز دستور دهد.

درحین عمل چه رخ می دهد؟

در ابتدا دارویی بنام بیهوش کننده عمومی به بیمار داده می شود تا در موقع عمل بی هوش بماند (که در این صورت برای کمک به تنفس از لوله یا ماسک تنفس استفاده میشود). البته گاهی بیهوشی (بی حسی) به صورت موضعی انجام می شود که بستگی به وضعیت بیمار و نوع عمل دارد.

سپس دکتر برش کوچکی در زیر ناف بیمار ایجاد می کند تا بتواند از آن طریق لاپاروسکوپ را به داخل شکم بفرستد. معمولا یک یا دو برش دیگر نیز برای تکمیل عمل ایجاد می شود. ممکن است از گاز برای اتساع شکم استفاده شود (این کار مشاهده اعضاء را راحت تر می کند).

سپس دکتر برای مشاهده اعضایی نظیر رحم، تخمدان، لوله های فالوپ وگاهی آپاندیس لاپاروسکوپ را هدایت می کند ( دیگر اعضای داخلی مانند کیسه صفرا، روده، و کبد را نیز می توان با این راه آزمایش کرد). در صورت برخورد به یافته غیر طبیعی ممکن است تکه کوچکی از بافت را نیز برای انجام آزمایشات بیشتر نمونه برداری کند

همچنین بسته به علت انجام عمل و مشکلی که باید رفع شود، ممکن است تخمدان، لوله فالوپ، بارداری خارج رحمی ، یا آپاندیس توسط لیزر درمان یا از طریق لاپاروسکوپ بیرون آورده شوند. در پایان عمل، دکتر وسایل و گاز را جمع کرده و محل عمل را بخیه می زند.

بعد از عمل چه اتفاقی می افتد؟

ممکن است بیمار 2 تا 4 ساعت در بیمارستان بماند تا حالش بهتر شود. سپس مرخص می گردد، اما حتما باید کسی را همراه داشته باشد تا وی را به خانه ببرد (زیرا ممکن است در اثر بیهوشی احساس خواب آلودگی و بی حالی داشته باشد). در صورت استفاده از لوله تنفسی ممکن است فرد دچار تهوع و گلودرد گشته و یا در صورت استفاده از گاز، قدری شانه درد پیدا کند. امکان دارد بیماربلافاصله بعد از عمل قادر به ادرار کردن نبوده ،نیاز باشد تا به وی سوند ادراری وصل شود. همچنین ممکن است که دچار آروغ شده و یا وضعیت اجابت مزاجش بهم بخورد. این علائم می توانند چند ساعت تا چند روز بعد از عمل ادامه یابند.

غالبا موقع تر خیص به بیمار مسکن تجویز میشود. بسته به شغل بیمار و آستانه تحمل درد شاید لازم باشد تا چند روز سر کار نرود. پزشک به بیمار اطلاع خواهد داد که چه موقع برای ویزیت مجدد به او مراجعه نماید.

خطرات لاپاروسکوپی کدامند؟

همانند دیگر اعمال جراحی، این عمل نیز ممکن است عوارضی داشته باشد. هر چند خطرات مربوط به این عمل کم هستند اما باید دانست که :

- ممکن است در اثر مصرف داروهای بیهوشی مشکلاتی بوجود آیند.

-ممکن است اعضای داخلی از جمله روده ، مثانه ، عروق خون آسیب ببینند. در این صورت برای ترمیم آسیب وارده شاید عمل جراحی ضرورت یابد.

- به ندرت  انتقال خون یا کولوستومی موقت ضرورت می یابد.

- امکان تشکیل لخته خون در لگن یا ساق و ایجاد آمبولی ریوی وجود دارد.

- ممکن است شکم تحریک یا دچار عفونت شود.

بسته به وضعیت بیمار و سوابق پزشکیش، پزشک او را از دیگر خطرات احتمالی آگاه خواهد کرد.

 

آندوسکوپی

آندوسکوپی چیست؟

در صورتی که شما در دستگاه گوارش فوقانی خود مشکلاتی مانند:درد در ناحیه شکم، معده، سختی در بلعیدن غذا، استفراغ، خونریزی، زخم، توده دارید، آندوسکوپی روشی برای مشاهده ی اجزاء داخلی بدن می باشد و در تشخیص یا درمان بیماری شما کمک کننده است.

 آندوسکوپ چیست؟

آندوسکوپ یک لوله طویل و نازک بوده که قابلیت انعطاف داشته و تصاویر را دریافت می کند.جزئیات تصاویر از طریق یک نمایشگر به پزشک در تشخیص مشکل شما کمک می نماید. از طریق آندوسکوپ برداشتن پولیپ امکان پذیر است، اگر منبع یک زخم هم پیدا شود، توسط آندوسکوپ سوزانده می شود تا خونریزی متوقف گردد، اگر پزشک بافت مشکوکی را مشاهده نماید از آن نمونه برداری می کند که به این عمل بیوپسی می گویند.

برداشتن بیوپسی روش سودمندی است که در تشخیص رشد غیر عادی سلول ها به کار می رود. همچنین آندوسکوپی باکتری هایی را که زخم های گوارشی ایجاد می کند را معین می نماید.

آیا بعد از آندوسکوپی نیاز به بستری شدن داریم؟

آندوسکوپی معمولاً به عنوان یک روش سرپایی محسوب می گردد بدین معنی که شما بعد از انجام آن می توانید به منزل خود مراجعه نمایید. این عمل ممکن است در مطب پزشک یا بیمارستان انجام شود.

قبل از آندوسکوپی چه کار باید کرد ؟

قبل از هر چیز با پزشکتان در مورد مشکل و بیماری خاصی که دارید یا دارویی که مصرف می کنید صحبت کنید. زیرا مشکلات مربوط به ریه ها و قلب ممکن است قبل یا در طول آندوسکوپی یا بعد از آن به درمان خاصی نیاز داشته باشد. بعضی از افراد قبل از این مراحل نیازمند آنتی بیوتیک می باشند.

اگر شما از دارویی استفاده می کنید می بایست از پزشکتان سوال نمایید که آن را قبل از آندوسکوپی می توانید مصرف نمایید یا خیر؟

قبل از انجام آندوسکوپی نباید از آسپرین و ایبوپروفن استفاده کنید. فرآورده هایی شبیه به آن را 7 روز قبل از آندوسکوپی مصرف نکنید، چرا که این محصولات خطر خونریزی را در طول آندوسکوپی افزایش می دهند.

پس از اتمام آندوسکوپی پزشک معالج به شما خواهد گفت که چه زمانی از داروهایتان می توانید دوباره استفاده نمایید.

8 ساعت قبل از آتدوسکوپی نباید چیزی بخورید یا نوشیدنی بیاشامید.

از نیمه شب قبل از اندوسکوپی نباید سیگار بکشید.

چرا باید در طول آندوسکوپی معده ما خالی باشد؟

وجود غذا در دستگاه گوارش فوقانی از مشاهده قسمت مورد نظرجلوگیری می نماید به علاوه باعث استفراغ و بروزمشکلات پیچیده ای می شود.

در طول آندوسکوپی چه مراحلی گذرانده می شود ؟

قبل از شروع کار به شما یک داروی آرام بخش داده می شود تا آرام باشید سعی کنید که آرامش خود را حفظ کنید، معمولاً بیشتر بیماران در طی جریان کار می خوابند.

از شما درخواست خواهد شد که پیراهن خود را خارج نمایید و از یک روپوش استفاده کنید.همچنین اگر از عینک یا دندان مصنوعی یا چیزهای دیگری هم استفاده می نمایید می بایست آنها را خارج سازید.

شما باید به پهلوی چپ دراز بکشید.

پزشک به صورت موضعی، حلق شما را بی حس می کند. این کار با یک اسپری یا یک دارو انجام می شود.

شما در طول این جریان نباید احساس درد نمایید و باید خودتان قادر باشید که نفس بکشید.

وقتی که آندوسکوپ در بدن شما قرار گرفت شما احساس فشار می کنید، بدلیل این که آندوسکوپ مقداری هوا به درون معده شما وارد می نماید تا پزشک بهتر بتواند داخل معده ی شما را مشاهده کند.

مری، معده و دئودنوم با دقت در طول آندوسکوپی مشاهده می شوند پزشک شما نواحیه را که به ارزیابی و تشخیص و درمان نیاز دارد با دقت مشاهده می کند در این حالت پزشک التهاب، خونریزی یا رشد غیر عادی را می تواند مشاهده نماید.

بعد از آندوسکوپی چه کار باید کرد ؟

تا برگشت بی حسی هیچی نخورید.

هنگامیکه آماده می شوید تا به خانه بروبد، شما رانندگی ننمایید.

در صورت مشاهده علائم زیر پزشک معالج خود را با خبر کنید:

بلع دردناک، گلوی متورم، درد قفسه سینه، استفراغ، تب و مدفوع سیاه و یا بسیار تیره.

 

کلونوسکوپی

کلونوسکوپی چیست ؟

درتشخیص بیماریهای روده ی بزرگ مانند پولیپ، سرطان کولون، التهاب مزمن روده ی بزرگ یا عفونت ها به کار می رود. این بیماری ها می توانند تبدیل به سرطان روده ی بزرگ شوند. سرطان روده ی بزرگ (کولون) یکی از شایع ترین سرطان ها در میان مردان و زنان است و می تواند چند نفر از افراد خانواده را نیز مبتلا کند. کولونوسکوپی روش رایجی است که به پزشک اجازه می دهد سرطان کولون را در مراحل اولیه تشخیص داده و آن را درمان نماید.سرطان کولون معمولاً در ابتدا به صورت یک زائده به نام پولیپ مشاهده می شود که داخل روده ی بزرگ آویزان است. همه ی پولیپ ها سرطانی نیستند. اما آنها باید خوب بررسی و مشاهده شوند. سرطان روده ی بزرگ با علائم خون در مدفوع (مدفوع سیاه یا خیلی تیره) و تغییر در عادات دفعی مشخص می شود.

کولونوسکوپ چیست؟

این وسیله به شکل لوله ای قابل انعطاف است و از طریق مقعد به درون رودهی بزرگ شما وارد می شود این لوله یک منبع نوری دارد که تصاویر را از داخل روده ی بزرگ بر روی صفحه نمایشگرمنتقل می کند و به پزشک اجازه می دهد تا داخل روده ی بزرگ را مشاهده کند.

کولون کجاست؟

کولون آخرین بخش از روده است که به آن روده ی بزرگ نیز می گویند. فیبرها و غذای هضم شده بعد از عبور از مری، معده و روده ی کوچک به روده ی بزرگ می رسد. در روده ی بزرگ آب، املاح و بقیه ی مواد غذایی جذب می شود و مدفوع قبل از دفع در قسمت انتهایی روده انبار می شود.

قبل از کولونوسکوپی چه کار باید کرد ؟

برای کولونوسکوپی، روده ی بزرگ باید تمیز باشد. شما لازم است به دستورات پزشک و پرستار خود عمل نمایید. تا روده ی شما از مدفوع خالی شود.

این دستورات شامل:

از دو روز قبل رژیم مایعات (سوپ و مایعات فراوان) مصرف نمایید. این رژیم به تخلیه مدفوع کمک می کند. مواد غذایی سنگین و جامد مثل نان، برنج، ماکارونی و غیره مصرف نکنید.

شب قبل از کولونوسکوپی چه کار باید کرد ؟

  • یک شیشه روغن کرچک میل نمایید. یا 5 بسته پودر پیدرولاکس از 2 روز قبل شروع می شود.
  • 4 عدد قرص بیزاکودیل میل کنید. بدین صورت که 2 عدد قرص را ساعت 8 شب و 2 عدد قرص دیگر را ساعت 10 شب میل نمائید. یا 6 عدد قرص روز قبل هر 8 ساعت استفاده شود.
  • 1 عدد شیاف بیزاکودیل ساعت 8 شب و 1 عدد شیاف بیزاکودیل نیز ساعت 10 شب از طریق مقعد استعمال کنید.سپس صبح ناشتا به درمانگاه مراجعه نمائید.
  • در صورت ضرورت و به صلاحدید پزشکتان ممکن است روز قبل در بخش داخلی بستری شوید و قبل از انجام کولونوسکوپی، شستشوی روده (انما) برایتان انجام شود.

آیا بعد از کولونوسکوپی نیاز به بستری شدن دارید؟

این روش سر پایی است یعنی شما بعد از پایان آزمون به خانه خواهید رفت. در بعضی موارد و بسته به شرایط بیمار امکان دارد بستری شود.

در طول کولونوسکوپی چه کار باید کرد ؟

  • از شما درخواست خواهد شد که پیراهن خود را خارج نمایید و از یک لباس مخصوص استفاده کنید.
  • شما باید به پهلوی چپ دراز بکشید.
  • کولونوسکوپی معمولاً دردناک نیست، اما شما ممکن است کمی ناراحتی را تجربه کنید.
  • در طول آزمون داروهای جهت آرامش و تسکین، داخل رگ شما تزریق می شود.
  • وقتی لوله قابل انتقال از طریق مقعد وارد می شود شما ممکن است احساس دفع نمائید. این طبیعی است اما اگر احساس فشار کردید به پزشکتان اطلاع دهید او می تواند جهت آرامش به شما دارو تزریق کند.

اگر پزشک شما ناحیه ی مشکوکی را یافت ممکن است یک بخش یا همه ی آن را خارج کند و به آزمایشگاه بفرستد. یک آسیب شناس، بافت را زیر میکروسکوپ آزمایش می کند تا سرطان یا دیگر بیماری های احتمالی را تشخیص دهد.

  • بعد از پایان کار، پزشک وسیله ی مشاهده را خارج می کند.
  • کولونوسکوپی روش خیلی ایمنی است که می تواند زندگی شما را نجات دهد. اما ممکن است خطراتی داشته باشد ولی منافع آن برای شما بیشتر است.
  • گاهی روده ی بزرگ کاملاً تمیز نمی شود در این صورت ممکن است کولونوسکوپی انجام نشود.
  • در صورت انجام نمونه برداری، ممکن است مقداری خون از مقعد خارج شود این خونریزی معمولاً زیاد نیست.

بعد از کولونوسکوپی چه کار باید کرد ؟

شما می توانید همان روز به خانه بروید، اما نیاز به همراه خواهید داشت. به علت تزریق داروی خواب آور از انجام کارهایی که نیاز به هوشیاری دارند و رانندگی بپرهیزید.به شما توصیه می شود که در همان روز استراحت کنید و آرامش داشته باشید تا اثرات داروهای آرام بخش از بین برود.

اگر نمونه برداری برای شما انجام شده است، لازم است نتیجه ی آزمون را به پزشک خود نشان دهید تا ادامه ی درمان انجام گیرد.بعضی از بیماران ممکن است جهت اطمینان از اینکه مشکلات جدید ایجاد نشده باشد به کولونوسکوپی مجدد نیاز داشته باشند.

در صورت مشاهده ی علائم زیر به پزشک خود مراجعه کنید:

اگر شما درد شدید شکم، تب، مدفوع سیاه رنگ یا نفخ شکم (طوری که شکم به تدریج بزرگتر شود) داشتید با پزشک خود تماس بگیرید

 

فتق

فتق چیست و انواع آن کدام است؟

به زبان ساده به بیرون زدگیهای غیر طبیعی جدار شکم فتق میگویند. شایعترین نوع فتق، فتق جدار شکم در قسمت تحتانی راست یا چپ است که به آن فتق اینگوئینال یا فتق مغبنی گویند و در بین مردم به پارگی پرده شکم یا به اختصار پارگی پرده شهرت دارد. این بیماری در مردان بسیار شایعتر است.سایر انواع فتق، شامل فتق در محل جراحی قبلی، فتق نافی و غیره است. در این مقاله به توضیح در مورد شایعترین نوع فتق که همان فتق مغبنی است، پرداخته میشود.

1) چرا فتق ايجاد مي شود ؟

فتق هنگامي رخ مي دهد كه لايه هاي عضلاني جدار شكم ضعيف شده باشد. همانند بيرون زدگي تيوپ داخلي يك لاستيك پاره شده، در فتق نيز احشاء داخلي شكم از طريق ناحيه ضعيف روي جدار شكم بيرون مي زنند و باعث شكل گيري يك برآمدگی مي شوند. البته در کودکان علت ایجاد فتق، نوعی اختلال در شکل گیری لایه های جدار شکم است که در هنگام تولد وجود دارد. ورود احشاء شکم به داخل محل فتق مي تواند باعث گردد که قسمتی از روده يا سایر اعضاء داخل شكم در داخل اين بیرون زدگی گير كند و باعث عوارض خطرناک شود. فتق مي تواند سبب ایجاد درد شديد و مسائل جدي ديگر شود كه حتي گاهي به جراحي اورژانس منجر ميگردد.

2) چرا بايد فتق را جراحي كرد؟

دو دليل واضح براي درمان فتق، يكي دردی است كه با ايستادن هاي طولاني يا بلند كردن اشياء سنگين ايجاد مي شود و ديگري از نظر زیبایی است كه به واسطه وجود يك برجستگي باعث نارحتي بيمار مي شود . اما دليل اصلي جهت ترميم فتق اين است كه ممكن است روده یا عضوی دیگر، داخل فتق به دام بيفتد و قادر به خارج شدن از آن نباشد لذا باعث انسداد روده و به دنبال آن، گانگرن یا سیاه شدگی و پاره شدن روده مي شود.

3) آيا مي توان به جاي جراحي از فتق بند استفاده كرد ؟

درمان غیر جراحی فتق مغبنی، استفاده از فتق بند است كه روي ناحيه درگير، فشار وارد مي آورد و به جا انداختن آن، کمک مي نمايد اما در كل استفاده از آن ايده خوبي نمي باشد. فتق بند در واقع هيچ كاري جهت از بين بردن و رفع فتق انجام نميدهد و فقط علائم آن را كاهش مي دهد.

بنابراين با وجود استفاده از آن فتق همچنان بزرگ مي شود، همچنين موجب ایجاد زخم در موضع فتق مي شود. تداوم در بزرگ شدن فتق و ایجاد چسبندگی در بافتهای زیرین، از عوارض فتق بند هستند که ترميم جراحي فتق را دشوار مي سازند و عود مجدد آن را محتمل تر مي كنند. بنابراين استفاده از فتق بند فقط بايد به عنوان يك وسيله به مدت كوتاهي قبل از انجام عمل جراحي محدود شود.

5) پس از عمل حدود چند روز بايد بستري بود؟

بيشتر بيماران قادر هستند درعرض 1 الی 2 روز پس از عمل مرخص شده و به خانه روند.

6) پس از چه مدت مي توان به سركار رفت؟

بيماران قادرند فعاليتهاي خود را در عرض 3 الی 5 روز پس از عمل جراحی، از سر گيرند ولی از انجام کارهای سنگین حداقل تا دو ماه و بطور معمول تا شش ماه باید پرهیز کرد.

7) پس از جراحی تا كي باید پانسمان را عوض كرد؟

در صورت رفع ترشح، پس از 48 ساعت نياز به تعويض پانسمان نمیباشد اما در صورت ادامه ترشح، نياز به تعويض پانسمان روزانه دارد .

8) چه مدت پس از عمل میتوان حمام رفت؟

در صورتیکه محل زخم مشکلی نداشته باشد پس از 48 ساعت میتوان استحمام کرد.

9) كي بخيه ها را باید خارج كرد؟

با نظر پزشك پس از 7 تا 10روز.

10) پس از ترخيص به چه دارويي نياز است؟

مسكن و در صورت صلاحديد پزشك چرك خشك كن .

 

نارسایی کلیوی

نارسایی کلیوی چیست ؟

نارسایی کلیوی به معنی آن است که کلیه‌‌ها توانایی فیلتر کردن خون از مواد زاید و متعادل کردن آب و نمک در بدن را از دست می‌دهند. در نهایت تشکیل ادرار در کلیه‌ها کند یا متوقف می گردد. مواد زاید و آب در بدن احتباس می‌یابند.

عوارضِ این امر؛ بالقوه تهدید‌کننده‌ی حیات است. آب احتباس یافته می‌تواند در اندام یا ریه‌ها جمع شود و تغییر محتوای خون می‌توان سبب اختلال در عملکرد قلب و مغز شود.

به طور کلی سه نوع نارسایی کلیوی وجود دارد:

نارسایی کلیوی حاد:

عملکرد کلیه‌ها به طور ناگهانی کاهش پیدا کرده یا متوقف می‌شود؛ این اتفاق به علت یک بیماری ناگهانی، مصرف دارو، ورود سم به بدن یا یک موقعیت خاص پزشکی می‌تواند به وجود آید که از یکی از راه‌های زیر اعمال اثر می‌کنند:

- کاهش شدید فشار خون یا اختلال در خونرسانی طبیعی به کلیه‌ها که می‌تواند در حین یک جراحی بزرگ، سوختگی شدید همراه با از دست دادن آب از قسمت سوختگی پوست، خونریزی شدید و یا حمله‌ی قلبی‌ایی که عملکرد قلب را به شدت تحت تأثیر قرار می‌دهد، به وقوع بپیوندد.

- آسیب مستقیم به سلول‌های کلیوی یا وحاد‌های فیلتر کننده‌ی کلیه، که می‌تواند در اثر این موارد به وجود آید: التهاب در کلیه‌ها، مواد سمی شیمیایی، داروها،‌ مواد کنتراست (رنگی‌) که در برخی تصویربرداری‌ها و اقدامات پزشکی مانند آنژیوگرافی مورد استفاده قرار می‌گیرند و عفونت‌ها.

انسداد در جریان ادرار از کلیه‌ها که می تواند در اثر یک انسداد در خارج از کلیه‌ها؛ مانند سنگ ادراری، تومور مثانه یا بزرگی پروستات رخ دهد.

نارسایی مزمن کلیوی (بیماری مزمن کلیه‌ها):

عملکرد کلیه‌ها به طور تدریجی و معمولاً در طی چند سال،‌ٱفت می‌کند. این مسئله اغلب در جریان بیماری‌هایی مانند دیابت، فشار خون بالای کنترل نشده و یا التهاب مزمن کلیه‌ها (نفریت) رخ می‌دهد. همچنین نارسایی مزمن کلیه می‌تواند در اثر قرار گرفتن در معرض برخی مواد سمی یا برخی داروها به شکل طولانی مدت، ایجاد شود. برخی از انواع نارسایی کلیوی به صورت خانوادگی بروز می‌کنند و بنابراین پزشک همواره در مورد وجود این مسئله در اعضای خانواده از بیمار سؤال می کند.

بیماری‌های مرحله‌ی آخــــر (End stage) کلیوی:

این به آن معناست که عملکرد کلیه آنقدر مختل می‌شود که در صورت عدم انجام دیالیز،‌ فرد فوت می‌کند. این مسئله اغلب نتیجه‌ی یک نارسایی مزمن بسیار طولانی است اما گاهی هم به دنبال نارسایی حاد کلیوی ایجاد می‌شود.

علایم و نشانه‌های نارسایی کلیوی

علایم بسیار به نوع نارسایی مرتب هستند.

در نارسایی حاد کلیوی علایم شامل این موارد است:

- کاهش حجم ادرار

- تورم (اِدِم) در نتیجه‌ی احتباس آب و نمک در بدن

- افزایش فشارخون

- تهوع

- استفراغ

- رخوت و بی‌حالی به علت اثرات مواد زاید باقی‌مانده در خون بر عملکردمغز

- عدم درمان نارسایی حاد کلیوی سبب احتباس بیشتر آب در بدن و تجمع آن در اطراف قلب، در ریه‌ها، نامنظمی ضربان قلب، تغییرات رفتاری، تشنج و کوما خواهد شد.

علایم در نارسایی مزمن کلیوی و مرحله‌ی آخر بیماری کلیوی:

چون آسیب کلیوی در نارسایی مزمن کلیوی به تدریج رخ می‌دهد،  علایم نیز به تدریج پیشرفت می‌کنند و معمولاً زمانی ایجاد می‌شوند که حدود 80٪ عملکرد کلیه‌ها از دست رفته باشد. در این حالت علایم شامل موارد زیر است:

- سردرد

- خستگی

- ضعف

- رخوت و بی‌حالی

- خارش

- بی‌اشتهایی

- استفراغ

- افزایش تشنگی

- رنگ پریدگی پوست

- فشارخون بالا

- کندی رشد در کودکان

- آسیب‌های استخوانی در بزرگسالان

تشخیصِ نارسایی کلیوی

وقتی فرد بیماری‌ایی داشته باشد یا دارویی مصرف کند که خطر نارسایی کلیوی را افزایش می‌دهد، پزشک او را از نظر علایم و نشانه‌های نارسایی کلیوی رصد کرده و تحت نظر دارد. به همین دلیل آزمایش خون و ادرار انجام می‌شود تا میزان مواد زاید در آنها اندازه‌گیری شود. در صورت وجود موقعیت پزشکی مزمنی که می‌تواند خطر نارسایی کلیه را افزایش ‌دهد؛ پزشک به صورت یک برنامه‌زمان‌بندی مشخص در ویزیت‌های منظم، علایم و نشانه‌های مربوطه، فشار خون و آزمایشات لازم را انجام می‌دهد. چون سیر نارسایی کلیوی مزمن و تدریجی است، ممکن است رغم شروع آسیب کلیوی، معاینه‌ی فیزیکی طبیعی باشد و علامت ظاهری وجود نداشته باشد، بنابراین در موارد مذکور، پزشک آزمایش خون و ادرار درخواست می‌کند تا تشخیص زودرس و سریع انجام شود.

برای تأیید تشخیص نارسایی کلیوی، آزمایش خون و ادرار به منظور بررسی محتوای شیمیایی غیرطبیعی، انجام می‌شود. میزان این مواد شیمیایی در نارسایی کلیوی در خون افزایش می‌یابد. دیگر آزمایشات می تواند شامل این موارد باشد:

- عکس ساده‌ی قفسه‌ی سینه برای بررسی وجود تجمع مایع در ریه ها

- عکس ساده‌ یا سونوگرافی شکم به منظور بررسی کلیه‌ها و جود یا عدم وجود انسداد ادراری

- بیوپسی کلیه‌ که در طی آن قسمت کوچک و ظریفی از بافت کلیه برداشته شده و جهت بررسی به آزمایشکاه فرستاده می‌شود.

تشخیص نارسایی حاد کلیه نیز شبیه تشخیص نارسایی مزمن کلیه و شامل اقدامات فوق است. بیماری‌مرحله‌ی آخر (End stage) کلیه نیز زمانی تشخیص داده می‌شود که علایم بالینی کاملاً مشهود و میزان مواد زاید در خون سطح بسیار بالایی دارد و این‌ها بدان معناست که عملکرد کلیه به شکل شدیدی مختل شده است.

زمــــــان مورد انتظار

نارسایی حاد کلیوی ممکن است در طی چند روز و به سادگی با قطع مصرف داروی مسبب یا برگشت و توقف عامل آن، برطرف شود. اینکه بیماری به طور دقیق چقدر طول می‌کشد، از فردی به فرد دیگر متفاوت است و به علت مشکل کلیوی بستگی دارد. به ندرت در برخی موارد، نارسایی حاد کلیوی به سمت نارسایی مزمن کلیوی پیشرفت می‌کند.

نارسایی مزمن کلیوی بیماری‌ای برای تمام طول عمر است و می تواند با گذشت زمان بدتر شده و به بیماری مرحله‌ی آخر (End stage) کلیوی تبدیل شود. بیماری مرحله‌ی آخر کلیوی، موقعیتی پابرجاست و تنها درمان آن دیالیز و پیوند کلیه است.

پیشگیری از نارسایی کلیوی:

بسیارس از انواع نارسایی کلیوی قابل پیشگیری نیستند. افرادی که به دیابت، فشارخون بالا یا بیماری‌های قلبی-عروقی مبتلا هستند، باید سعی کنند که بیماری خود را با دارو، تغذیه‌ی مناسب و تغییر الگوی زندگی، کنترل نمایند. قبل از انجام سی‌تی‌اسکن یا آنژیوگرام که در آن از ماده‌ی حاجب استفاده می‌شود؛ پزشک بررس می‌کند که آیا کلیه‌ی فرد توانایی تحمل این فرایند را دارد یا نه؟ همچنین پزشک می‌خواهد که قبل از انجام آن، با خوردن آب فراوان یا تزریق سرم، میزان مایعات بدن فرد افزایش یابد.

اگر شما در حال حاضر به نارسایی مزمن کلیه مبتلا هستید و مشکلات پزشکی مهمی مانند دیابت و فشارخون بالا دارید، آنها را درمان کنید و از درمان‌ها و داروهایی که موجب آسیب بیشتر به کلیه‌ها می‌شوند، بپرهیزید. رعایت این موارد می‌تواند از بدتر شدن نارسایی کلیوی جلوگیری نماید. در صورت وجود نارسایی مزمن کلیوی، باید وقتی که به هر دلیلی به پزشک مراجعه می‌کنید، او را از وجود این مشکل در خود، آگاه سازید.

درمان نارسایی کلیوی؟

درمان به نوع نارسایی کلیوی بستگی دارد.

درمان نارسایی حاد کلیوی:

درمان با اقداماتی آغاز می‌شود که بتواند زمینه‌ی اصلی و علت ایجاد نارسایی حاد کلیه (شوک، خونریزی، سکته‌ی قلبی، سوختگی و ...) را اصلاح نماید. معمولاً پزشک ابتدا سرم (مایع داخل وریدی) تجویز می‌کند تا مطمئن شود که جریان خون کافی به کلیه‌ها می‌رسد که البته اگر احتباس مایع در بدن وجود داشته باشد، این کار انجام نمی‌شود. ممکن است برای تعدیل برخی مواد شیمیایی در خو مانند پتاسیم، دارو تجویز شود. اگر احتباس مایع در بدن و اختلالات مواد شیمیایی در خون، با دارو قابل اصلاح نباشند؛ ممکن است لازم شود که از دیالیز به صورت موقت و کوتاه مدت استفاده گردد.

درمان نارسایی مزمن کلیوی:

افراد مبتلا به نارسایی مزمن کلیه به طور منظم توسط پزشک از نزدیک، رصد می شوند و به شکلی مرتب تحت معاینه‌ی فیزیکی، کنترل فشار خون و آزمایش خون قرار می‌گیرند. درمان اغلب شامل اقدامات زیر است:

- رژیم غذایی کم پروتئین و کم نمک

- دارو برای تنظیم سطح مواد شیمیایی در خون

- دارو برای درمان فشار خون

- درمان با دارویی هورمونی به نام اریتروپوئیتین برای اصلاح کم‌خونی (کاهش سلول‌های قرمز خون)

درمان مرحله‌ی آخر بیماری کلیوی:

مرحله‌ی ‌آخر بیماری (End stage) کلیوی با دیالیز درمان می‌شود. دیالیز باید برای همیشه یا تا زمانی که یک اهداء کننده‌ی کلیه جهت پیوند کلیه پیدا شود، ادامه یابد. دیالیز به شکلی مکانیکی مواد زاید را از خون برمی‌دارد. در موارد نادری بیماران مبتلا به فشار خون بالا یا پیلونفریت ممکن است قبل از پیوند، لازم باشد که کلیه‌های‌شان را با جراحی خارج کنند.

چه زمانی باید با پزشک تماس گرفت؟

بیشتر افرادی که به نارسایی حاد کلیه مبتلا می‌شوند، از قبل به علت موقعیت پزشکی دیگری در بیمارستان بستری بوده‌اند.  بقیه‌ی افراد هم باید هرگاه که میزان ادرار آنها افزایش یا کاهش محسوسی دارد به پزشک مراجعه نمایند.  در افرادی که میزان ادرار آنها کاهش یافته، تورم در صورت و مچ‌پاها می‌تواند علامت خطرناک دیگری باشد به خصوص اگر تنگی نفس هم وجو داشته باشد. برای افراد مبتلا به نارسایی مزمن کلیوی بهتر است هرگاه لازم می‌شود دارویی مصرف کنند، قبل از آن با پزشک متخصص خود مشورت نمایند.

پیش آگـــــــــهی

برای اغلب کودکانی که به نارسایی حاد کلیوی مبتلا می‌شوند، این پیش بینی خوب وجود دارد که عملکرد کلیه‌های آنان بازمی گردد اگرچه در موارد نادری مرحله‌ی آخر بیماری کلیوی رخ می‌دهد. در بزرگسالان بازگشت عملکرد کلیه‌ها قبل از خود نارسایی، اول به آن بستگی دارد که علت نارسایی کلیوی چه بوده است.

در افراد مبتلا به نارسایی مزمن کلیوی ممکن است کاهش عملکرد کلیه‌ها ادامه داشته باشد اما همه‌ی آنها دچار مرحله‌ی آخر بیماری کلیوی نمی‌شوند و در کسانی هم که این اتفاق رخ می دهد؛ اینکه چه مدت طول می‌کشد تا مرحله‌ی آخر بیماری کلیوی پدید آید؛ از فردی به فرد دیگر متفاوت و بسیار متغیر است.


 

عفونت ادراری

عفونت ادراری چیست ؟

عفونت ادراری عفونتی است که اعضایی را که ادرار را تولید و به خارج از بدن می برند، درگیر می‌کند. این اعضا شامل کلیه‌ها، حالب‌ها (لوله‌های باریک وبلندی که کلیه‌ها را به مثانه متصل می‌کنند)، مثانه و پیشابراه است. پزشکان اغلب عفونت ادراری را به عفونت سیستم ادراری فوقانی و عفونت سیستم ادراری تحتانی تقسیم می‌کنند.

عفونت سیستم ادراری تحتانی: عفونت مثانه که سیستیت نامیده می‌شود. باکتری‌هایی که به طور طبیعی در روده‌ها وجود دارند علت اصلی عفونت سیستم اداراری تحتانی هستند.  این باکتری‌ها از معقد به پیشابراه و مثانه منشر می‌شوند. در مثانه رشد کرده، با درگیر کردن بافت مثانه سبب عفونت می‌شوند.

عفونت سیستم ادراری فوقانی: این عفونت حالب‌ها و کلیه‌ها را درگیر می‌کند. به عفونت کلیه‌ها، پیلونفریت هم گفته می‌شود. اغلب عفونت سیستم ادراری فوقانی به آن علت رخ می‌دهد که باکتری‌ها از مثانه به سمت کلیه‌ها بالا می‌روند. گاهی هم این عفونت وقتی که باکتری‌ها از جاهای دیگر بدن، به وسیله‌ی جریان خون به کلیه‌ها منتقل و در آن کاشته می‌شوند، ایجاد می‌گردد.

زنان بیش از مردان دچار عفونت ادراری می‌شوند چون پیشابراه در زنان کوتاه‌تر است و بنابراین باکتری‌ها راحت تر به مثانه می‌رسند.  رابطه‌ی جنسی می‌تواند انتشار باکتری‌ها به سمت بالا و به مثانه شوند. همچنین استفاده از دیافراگم ضدبارداری و ژل‌ها یا کرم‌های کشنده‌ی اسپرم می‌تواند محیط طبیعی باکتری‌ها را در اطراف پیشابراه تغییر داده و احتمال ایجاد عفونت را بیشتر کند.

در زنان باردار تغییرات موقت در فیزیولوژی و آناتومی سیستم ادراری سبب می‌شود که مادر باردار مستعد عفونت مثانه و عفونت کلیه (پیلونفریت) شود. عفونت مثانه و کلیه می‌تواند زن باردار و جنین وی را در معرض خطری جدی قرار دهد، چرا که این عفونت‌ها می‌توانند سبب ایجاد دردهای زایمانی زودرس یا زایمان زودرس شوند و حتی گاهی خطر مرگ جنین یا نوزاد تازه متولد شده وجود دارد.

علایم عفونت ادراری چیست ؟

عفونت ادراری سیستم ادراری فوقانی و تحتانی سبب ایجاد یک یا چند علامت از علایم زیر می‌شود:

- تکرر ادرار غیرطبیعی

- احساس فوریت در تخلیه‌ی ادرار

- احساس درد، ناراحتی یا سوزش هنگام ادرار کردن (در خط وسط، بالا یا نزدیک شرمگاهی)

- ادرار با ظاهر کدر یا بوی عفونی

- تب با یا بدون لرز

- تهوع و استفراغ

- درد زیر شکم، پهلوها یا کمر

- بیدار شدن از خواب برای تخلیه‌ی ادرار

- خیس کردن رختخواب با ادرار، در کسی که معمولاً در رختخواب ادرار نمی‌کند!

تشخیص عفونت ادراری؟

پزشک در مورد علایم و نشانه‌ها و سابقه‌ی عفونت ادراری از بیمار سؤال می‌کند. همچنین پزشک در مورد روابط جنسی و سابقه‌ی هر نوع عفونت‌های مقاربتی در بیمار و شریک جنسی وی، استفاده از کاندوم، داشتن شرکای جنسی متعدد، استفاده از دیافراگم یا اسپرم‌کُش‌ها و احتمال بارداری در فرد، پرسش‌هایی خواهد داشت. همچنین پزشک در مورد وجود بیماری‌ها و موقعیت‌های پزشکی‌ای که فرد را مستعد عفونت ادراری می‌نماید، مانند دیابت نیز سؤالاتی خواهد داشت.

سپس پزشک درخواست آزمایش ادرار می‌کند تا نمونه‌ی ادرار از نظر وجود باکتری و دیگر علایم عفونت ادراری مورد بررسی قرار خواهد گیرد. همچنین ممکن است نمونه‌ی ادرار از نظر تعیین دقیق نوع باکتری و نوع آنتی‌بیوتیک مؤثر بر آن نیز بررسی شود. اگر علایمی دال بر عفونت سیستم ادراری فوقانی وجود داشته باشد، مانند تب، ممکن است پزشک آزمایش خون نیز درخواست کند تا سلول‌های سفید آن مورد شمارش قرار گیرند. بالا بودن شمارش گلبول‌های سفید تأیید کننده ی وجود عفونت است.

ممگن است کشت خون (بررسی رشد باکتری‌ها در نمونه‌ی خون) نیز انجام شود.

در افرادی که علایم عفونت کلیوی شدید دارند  یا به طور متناوب دچار عفونت ادراری می‌شوند، ممکن است بررسی‌‌های بیشتری انجام شود:

- سی‌تی‌اسکن از کلیه‌ها و سیستم ادراری

- سونوگرافی

- سیستوسکوپی که در آن پزشک به وسیله‌ی یک لوله‌ی تلسکوپ مانند داخل مثانه مشاهده و بررسی می‌شود.

زمان مورد انتظـــــــار

با درمان مناسب اغلب عفونت‌‌های ادراری غیر پیچیده و بدون عارضه، در عرض دو تا سه روز درمان می‌شوند. برای از بین رفتن کامل علایم عفونت کلیوی ممکن است چند روز زمان لازم باشد.

پیشگیری از عفونت ادراری

در روز چندین لیوان آب بنوشید. مایعات با شستشوی سیستم ادراری از رشد باکتری‌ها جلوگیری می‌کنند. نوشیدن آب ذغال‌اخته می‌تواند با ممانعت از چسبیدن باکتری‌ها به دیواره‌ی پیشابراه، مانع رشد آنها شود.

هنگام پاک کردن یا شستشوی ناحیه‌ی ادراری تناسلی بعد از اجابت مزاج، شستشو را از جلو به عقب انجام دهید تا از انتقال باکتری‌ها از معقد با مجرای ادراری جلوگیری نمایید. بعد از شستشو ناحیه را با دستما بهداشت خشک کنید.

کاهش انتقال باکتری‌ها در هنگام ارتباط جنسی و مقاربت: بعد از مقاربت ادرار کنید تا باکتری‌ها را از پیشابراه خود بیرون برانید. اگر سابقه‌ی عفونت ادراری پس از مقاربت، دارید؛ باید در مورد مصرف آنتی‌بیوتیک بعد از مقاربت به منظور کاهش خطر عفونت ادراری، با پزشک مشورت کنید.

درمان عفونت ادراری ؟

پزشک عفونت ادراری را با تجویز آنتی‌بیوتیک درمان می‌کند. آزمایشات می‌توانند بهترین آنتی‌بیوتیک برای درمان را تعیین کنند. اغلب عفونت‌های ادراری سیستم ادراری تحتانی که ساده و بدون عارضه هستند،‌با یک دوره آنتی‌بیتیک سه روزه درمان می‌شوند. اما در زنانی که باردار هستند یا مشکل پزشکی دیگری دارند مانند دیابت یا سرکوب سیستم ایمنی به هر دلیلی، معمولاً باید مدت طولانی‌تری آنتی‌بیوتیک مصرف کنند.

در افراد مبتلا به عفونت سیستم ادراری فوقانی دروه‌ی درمان آنتی‌بیوتیک حدود ده تا چهارده روز است. در عفونت‌های شدید ممکن است بیمار در بیمارستان بستری شده؛ تحت درمان با آنتی‌بیوتیک‌های وریدی قرار گیرد. این موضوع برای کسانی که علایمی از قبیل تب و لرز، تهوع و استفراغ دارند و در معرض خطر کم آبی قرار دارند و نمی‌توانند آنتی‌بیوتیک خوراکی مصرف کنند؛ صادق است.

 چه وقت باید با پزشک تماس گرفت؟

اگر تکرر ادرار، ‌احساس فوریت در تخلیه‌ی ادرار، احساس درد، ناراحتی و یا سوزش هنگام تخلیه‌ی ادرار یا دیگر علایم عفونت ادراری را در خود می‌بینید، باید به پزشک مراجعه نمایید.  همچنین اگر علایمی از عفونت کلیه‌ها، مانند تب، لرز، تهوع و استفراغ و درد در پشت یا پهلو‌ها دارید نیز باید فوری به پزشک مراجعه نمایید. برای تمام خانم‌های باردار این مسئله باید مهم باشد تا به محض مشاهده‌ی هر علامتی از عفونت ادراری بدون فوت وقت به پزشک مراجعه کند.

پیش آگــــــــهی

وقتی که سیستیت (عفونت مثانه) در یک خانم درمان می‌شود،‌ حدود 20٪ امکان دارد که عفونت ثانوی در او به وجود آید. بعد از دومین بار عفونت،‌ 30٪ امکان دارد که عفونت سوم پیش آید. اگر خانمی در یک سال، سه نوبت یا بیشتر به سیستیت مبتلا شود، در حالیکه سیستم ادراری وی از نظر آناتومی و ساختمانی طبیعی باشد، پزشک وی باید یک رژیم آنتی بیوتیکی خاص برای وی تجویز نماید تا خطر عفونت مجدد در وی کاهش یابد.

عفونت اداری در مردان

عفونت‌ ادراری اغلب در خانم‌ها اتفاق می‌ٱفتد و مردان جوان کمتر به آن مبتلا می‌شوند. در مردان بالای 50 سال ممکن است پروستات (غده‌ای که در زیر مثانه و نزدیک پیشابره قرار دارد) بزرگ شود و و سبب انسداد جریان ادرار ار کثانه به سمت بیرون گردد. به این مشکل بزرگی یا هیپرپلازی خوش خیم پروستات یا BPH گفته می‌شود. BPHمی‌تواند مانع تخلیه‌ی کامل مثانه شود و باقی ماندن ادرار در مثانه مسئله‌آی است که احتمال رشد باکتری‌ها در مثانه و بروز عفونت ادراری را افزایش می‌دهد. 

عفونت مثانه (سیستیت) در مردانی که رابطه‌ی جنسی معقدی دارند و در مردانی که ختنه نشده‌اند، شایع‌تر است. دیگر عواملی که خطر عفونت ادراری را افزایش میدهند، انسداد پیشابراه و تنگی آن به هر علتی است. مثلاً گاهی تنگی پیشابراه از عوارض صدمه ناشی از سوند ادراری است.

علایم عفونت ادراری

عفونت ادراری اغلب یک یا چند علامت از علایم زیر را ایجاد می‌کند:

- تکرر ادرار

- احساس فوریت در تخلیه‌ی ادرار

- احساس درد، ناراحتی و یا سوزش در هنگام تخلیه‌ی ادرار

- بیدار شدن از خواب برای تخلیه‌ی ادرار

- درد، احساس فشار و حساسیت در لمس در ناحیه‌ی وسطِ زیر شکم (روی مثانه)

- ادرار کِدر یا بدبو

- تب با یا بدون لرز

- تهوع و استفراغ

- درد در پهلوها یا پشت

- تشخیص عفونت ادراری

پزشک در مورد علایم و سابقه‌ی عفوت ادراری سؤالاتی می‌پرسد. برای در نظر گرفتن کل عوامل خطر ممکن است پزشک در مورد روابط جنسی مانند سابقه‌ی عفونت‌های آمیزشی در فرد و شریک جنسی وی و غیره نیز پرسش‌هایی داشته باشد. تشخیص نهایی عفونت ادراری براساس علایم، یافته‌های معاینه‌ی فیزیکی و جواب آزمایش ادرار انجام می‌شود.

گاهی در آزمایشگاه نمونه‌ادرار از نظر نوع دقیق میکروب ایجاد کننده‌ی عفونت و آنتی‌بیوتیک‌های مؤثر بر آن نیز مورد بررسی قرار می‌‌گیرد. در مردان همچنین معاینه‌ی پروستات جهت ارزیابی شکل و اندازه‌ی‌ آن، نیز انجام می‌شود. در صورتی که بیمار جوان باشد و شواهدی از مشکلات پروستات نداشته باشد، ممکن است پزشک وجود آن دسته از ناهنجاری‌های دستگاه ادراری که خطر عفونت ادراری را افزایش می‌دهند، بررسی کند؛ چرا که عفونت ادراری در مردان جوانی که دستگاه ادراری سالمی دارند، نادر است! آزمایشات اضافه‌تری که ممکن است انجام شوند، شامل سی‌تی‌اسکن،‌سونوگرافی، سیستوسکوپی و ... است.

زمان مورد انتـــــــــظار در عفونت ادراری؟

در موارد ساده و بدون عارضه، در صورت درمان صحیح، بهبودی در طی یک تا دو روز حاصل می‌شود.

پیشگیری از عفونت ادراری؟

اغلب عفونت‌های ادراری در آقایان غیرقابل پیشگیری است. استفاده از کاندوم می‌تواند از بروز عفونت‌های اداری ناشی از مقاربت، جلوگیری نماید. در مردانی که بزرگی پروستات دارند، ترک کافئین و الکل و تجویز برخی داروها با کمک به جریان ادرار و ممانعت از باقی ماندن ادرار در مثانه، می‌تواند در پیشگیری از عفونت ادراری مؤثر باشد.

درمان عفونت ادراری؟

پزشکان عفونت ادراری را با تجویز انواع مختلفی از آنتی‌بیوتیک‌ها درمان می‌کنند. نتایج بررسی آزمایشگاهی ادرار می‌تواند به پزشک در انتخاب بهترین آنتی‌بیوتیک مؤثر کمک کند. در اغلب موارد عفونت‌های ادراری ساده با یک دروه درمان 7 تا 10 روزه برطرف می‌شوند. بعد از پایان مصرف آنتی‌بیوتیک ممکن است پزشک مجدداً درخواست آزمایش ادرار کند تا از ریشه‌کن شدن عفونت، مطمئن شود. در صورت تشخیص عفونت دستگاه ادراری فوقانی یا عفونت پروستات،‌ ممکن است دوره‌ی درمان آنتی‌بیوتیکی طولانی شده و به مدت سه هفته یا بیشتر ادامه یابد.

 

در صورت وجود عفونت شـــدید در دستگاه ادراری فوقانی، ممکن است فرد در بیمارستان بستری شده و تحت درمان با آنتی‌بیوتیک‌های تزریقی قرار گیرد. به خصوص وقتی تب، تهوع و استفراغ و در نتیجه احتمال کم‌ ‌آبی بدن و عدم توانایی مصرف خوراکی دارو،  وجود داشته باشد، بستری ضروری است.

در صورتی که مرد مبتلا به عفونت ادراری مسن باشد و پروستات بزرگی داشته باشد که مانع جریان ادرار می‌شود، ممکن است اقدامات دیگری برای درمان بزرگی پروستات از جمله دارو یا جراحی، در وی لازم باشد.

جه زمانی باید با پزشک تماس گرفت؟

در صورت وجود هرگونه علایم عفونت ادراری با پزشک تماس بگیرید. در صورتی که مردی با سن 50 سال یا بیشتر هستید، در صورت مشاهده‌ی هر یک از موارد زیر با پزشک خود مشورت نمایید:

کاهش فشار یا قدرت جریان ادرار، دشواری در شروع تخلیه‌ی ادرار، قطره قطره شدن جریان ادرار در انتهای تخلیه‌ی ادرار، احساس عدم تخلیه‌ی کامل مثانه پس از اتمام تخلیه‌ی ادرار. این علایم می‌توانند نشانه‌ی بزرگی پروستات باشند، مسئله‌ای که قبل از آنکه سبب ایجاد عفونت ادراری شود، می‌تواند به شکل مؤثری درمان شود.

پیش آگهی

اغلب عفونت‌های ادراری می‌توانند به راحتی با آنتی‌بیوتیک درمان شوند. در مردانی که ناهنجاری‌هایی در دستگاه ادراری و یا بزرگی پروستات دارند،‌ تا زمانی که این زمینه‌ها و مشکلات مربوط به انسداد جریان ادرار در آنها باقیست، امکان بروز عفونت ادراری مکرر وجود دارد.

 

سنگ‌های کلیه ( ادراری )

 سنگ ادراری یا (سنگ کلیه) چیست ؟

سنگ ادراری یا سنگ کلیه نوعی رسوب شیمیایی، سخت و غیرطبیعی مواد در درون کلیه‌ها است. اغلب سنگ های کلیوی کوچک و به اندازه‌ی دانه‌ی شن هستند و بدون اینکه ناراحتی یا علامتی ایجاد کنند از بدن از طریق ادرار دفع می‌شوند. اما گاهی سنگ کلیه می‌تواند بزرگ‌تر و مثلاً به اندازه‌ی یک لوبیا یا تیله باشد.

برخی از این سنگ‌ها بزرگ‌تر از آن هستند که بتوانند وارد مجاری ادراری شده و از کلیه‌ خارج شوند. برخی سنگ‌ها هم از کلیه‌ها خارج شده و به حالب‌ها (لوله‌ای باریک که کلیه‌ را به مثانه متصل می‌کند)، وارد می‌شوند. گاهی سنگ در حالب گیر می‌کند. سنگ گیر کرده در حالب می‌تواند علایمی ایجاد کند، مانند: درد شدید، انسداد جریان ادرار، خونریزی از دیواره‌ی مجرای حالب.

علایم سنگ ادراری؟

-سنگ‌های ادراری بسیار کوچک بدون آنکه علامتی ایجاد کنند از بدن دفع می‌شوند.

-سنگ‌های بزرگ‌تر تا زمانی که هنوز در کلیه‌هستند ممکن است علامتی ندهند و یا تنها باعث درد خفیفی در پشت یا پهلو شوند. اما وقتی سنگ از کلیه خارج می‌شود، ممکن است در حالب گیر کند و سبب علایم زیر شود:

- درد شدید در پهلو یا پشت (گاهی این درد به ناحیه‌ی تناسلی انتشار دارد). وقتی سنگ در میانه‌های حالب باشد، ممکن است درد در قسمت یک چهارم تحتانی شکم (راست یا چپ) احساس شود. پس گاهی پس از شروع درد با حرکت سنگ در طول حالب، محل درد نیز ممکن است تغییر کند.

- تهوع و استفراغ

- خونی شدن ادرار (ادرار ممکن است به رنگ چای،قرمز، قهوه‌ای یا صورتی شود.)

- درد و سوزش هنگام تخلیه‌ی ادرار  و تکرر ادرار (وقتی سنگ در قسمت‌ةای پایینی حالب گیر کرده باشد.)

سنگ‌های کلیوی انواع مختلفی دارند و به دلایل مختلف و از مواد مختلفی تشکیل می‌شوند. براساس مواد تشکیل‌دهنده‌ سنگ‌های ادارری چهار گروه هستند:

سنگ‌های کلسیمی:

بیشتر سنگ‌های کلیوی از این نوع (ٱگزالات کلسیمی) هستند. از علل ایجاد سنگ‌های کلسیمی می‌توان به این موارد اشاره کرد:

- حجم کم ادرار

- غلظت زیاد کلسیم در ادرار

- غلظت زیاد ٱگزالات در ادرار

- مقدار کم سیترات در ادرار (سیترات ماده‌ای است که مانع تشکیل سنگ می‌شود)

موقعیت‌های پزشکی‌ای که خطر تشکیل سنگ ٱگزالات کلسیمی را افزایش می‌دهند، شامل این موارد است:

- افزایش هورمون پاراتیروئید

- افزایش سطح اسید‌اوریک در خون

- بیماری‌های روده‌ای

- جراحی به علت چاقی

- مشکلات کلیوی

افزایش غلظت کلسیم در ادرار می‌تواند ناشی از افزایش جدب گوارشی کلسیم به علت رژیم غذایی حاوی مقادیر زیاد کلسیم و یا به علت اختلال خود دستگاه گوارش و بدون ارتباط با رژیم غذایی باشد.

گاهی علت افزایش کلسیم، افزایش هورمون پاراتیروئید است. در برخی موارد، اشکال در کلیه‌ها موجب افزایش کلسیم در ادرار می شود. در برخی بیماری‌ها مانند سارکوئیدوز، کلیه‌ی اسفنجی و غیره، سبب افزایش کلسیم ادرار می شوند.

افزایش ٱگزالات در ادرار می‌تواند ارثی و یا اکتسابی باشد. در نوع اکتسابی دریافت و جذب ٱگزالات در روده بالا است. برخی از مواد غذایی مانند اسفناج، شکلات، کاکائو و فلفل حاوی مقادیر زیادی ٱگزالات هستند. مصرف زیاد ویتامین C و شیرین‌کننده‌های مصنوعی (زایلیتول) نیز موجب افزایش ٱگزالات در ادرار می‌شوند. بیماری‌های التهابی روده و برخی جراحی‌های روده موجب افزایش ٱگزالات می‌شود.

مهم‌ترین عامل تعیین کننده‌ی میزان سیترات ادرار، رژیم غذایی است. مصرف زیاد پروتئین‌های حیوانی (گوشت‌ها) و تا حدی مصرف کم سبزیجات و مصرف زیاد نمک سبب کاهش سیترات در ادرار می‌شوند.

افزایش اسیداوریک خون یا ناشی از برخی بیماری‌ها و یا ناشی از رژیم غذایی حاوی پروتئین زیاد است.

سنگ‌های اسید اوریکی:

این سنگ‌ها به علت غلظت غیرطبیعی اسیداریک در ادرار تشکیل می‌شوند. مثلاً این سنگ‌ها بیشتردر افرادی که به نقرس مبتلا هستند و غلظت اسیداوریک خون آنها بالا است، تشکیل می‌شوند. به طور کلی؛کاهش اسیدیته‌ی ادرار، کاهش حجم ادرار و افزایش اسید اوریک خون از علل ایجاد سنگ‌های کلیوی اسیداوریکی هستند. اسیدیته‌ی ادرار در برخی بیماری‌های روده‌ای تغییر می‌کند.

سنگ‌های اِستِراوایتی:

این سنگ‌ها از محصولات زایدی مانند  آمونیوم و منگنز تشکیل می‌شوند. تشکیل این سنگ‌ها با عفونت‌های ادراری ناشی از باکتری‌های مشخصی مرتبط است. سنگ‌های عفونی ادراری معمولاً ترکیبی از فسفات آمونیوم و فسفات کلسیم هستند. این سنگ‌ها در خانم‌ها نسبت به آقایان شیوع بیشتری دارند. امروزه به دلیل آنکه عفونت‌های ادراری سریعتر تشخیص داده و درمان می‌شوند، سنگ‌های استرواوایتی شایع نیستند. این نوع سنگ‌ها می‌توانند در کسانی که طولانی مدت از سوند مثانه استفاده می‌کنند، تشکیل شوند.

سنگ‌های سیستینی:

این نوع سنگ ادراری کم است. سیستین از اجزای سازنده‌ی پروتئین‌ها است و سنگ سیستینی از ترکیب آمونیوم و سیستین به وجود می‌آید و برای تشکیل آن زمینه‌ای ارثی وجود دارد. در این اختلال ارثی مقادیر زیادی سیستین از ادرار دفع می‌شود. در صورت وجود سابقه‌ی خانوادگی این نوع سنگ‌ها، برای غربالگری دیگر اعضای خانواده از آزمایش سدیم‌نیتروپروساید استفاده می‌شود.

تشخیص سنگ‌های ادراری؟

پزشک در مورد علایم، درباره‌ی تغییر رنگ ادرار، سابقه‌ی خانوادگی سنگ ادراری، و ابتلا به نقرس، از بیمار سؤالاتی می‌پرسد. سپس آزمایش ادرار انجام می‌شود و ممکن است گرفتن عکس ساده‌ی شکم، سونوگرافی یا سی‌تی‌اسکن هم انجام شود. سی‌تی‌اسکن می‌تواند سنگ را نشان دهد اما سونوگرافی معمولاً نمی‌تواند خود سنگ را نشان دهد ولی با توجه به علایمی مانند تورم حالب و کلیه‌ها،‌ وجود سنگ را که منجر به انسداد ادراری شده، تأیید می‌نماید. گاهی ممکن است آزمایش خون نیز انجام شود.

 در صورتی که فرد قبلاً هم سابقه‌ی سنگ ادراری داشته باشد؛ بررسی‌‌های بیشتری انجام می‌شود، مانند؛ اندازه‌گیری کلسیم، فسف و هومرمون پاراتیروئید، سدیم،‌پتاسیم و غیره در خون و نیز جمع‌آوری ادرار 24 ساعته و بررسی آن از نظر مواردی مانند کلسیم، سیترات، اگزالات و غیره.

اگر سنگ دفع شود و فرد آن را بگیرد، این سنگ جهت بررسی به آزمایشگاه فرستاده می‌شود.

زمان مورد انتظار؟

گاهی که سنگ در حالب گیر می‌کند، تا زمانی که توسط مداخله‌ی درمانی خارج نشود، در همان‌جا باقی می‌ماند و گاهی هم پایین آمده با عبور از حالب و رفتن به مثانه، خودبخود دفع می‌شود. این روند ممکن است از چند ساعت تا چند روز یا هفته طول بکشد. معمولاً سنگ‌هایی که در ابتدای حالب قرار دارند و اندازه‌ی آنها نیم سانتی‌متر یا کمتر است، شانس دفع خودبخودی بالایی دارند. گاهی پزشک برای کمک به دفع خودبخودی سنگ، دارو تجویز می‌کند.

درمان سنگ‌ها ادراری

در بسیاری از موارد با خورددن مایعات فراوان، سنگ اداری‌ای که در مجرای حالب گیر کرده است، راه افتاده و دفع می‌شود. بیمار تحت نظر پزشک قرار گرفته و با نوشیدن مایعات فراوان و دریافت داروهای ضددرد تا دفع سنگ صبر می‌کند. گاهی این کار می‌تواند طبق نظر پزشک، در منزل انجام ‌شود. به بیمار توصیه می‌شود هنگام دفع ادرار سنگ را بگیرد تا در آزمایشگاه بررسی شود.

در برخی موارد نیاز به مداخله‌ی درمانی وجود دارد. اندازه‌ی سنگ عامل مهمی است که تعیین می‌کند آیا به مداخله‌ی درمانی نیاز است یا نه؟ مسئله‌ی بعدی نیز نوع مداخله است. در صورت وجود شرایط زیر ممکن است مداخله لازم باشد:

- بزرگ بودن سنگ

- شدید بودن درد

- وجود عفونت ادراری

- خونریزی قابل توجه

برای مداخله چندین انتخاب وجود دارد:

شکستن سنگ‌های ادراری با استفاده از دستگاه سنگ شکن (ESWL): در این روش امواج شوک از خارج به سنگ تابیده می‌شود و سنگ را به اجزای ریزتر می‌شکند و سپس این خرده‌های سنگ به راحتی همراه ادرار دفع می‌شوند. سنگ‌شکنی از طریق امواج اولتراسونیک (PCNL): در این روش یک وسیله‌ی لوله‌مانند باریک از یک برش بسیار کوچک در پشت، به کلیه‌ وارد می‌شود. سپس امواج اولتراسوند سنگ کلیه را می‌شکند. خرده‌های این سنگ خودبه‌خود دفع خواهد شد.

سنگ‌شکنی با امواج لیـــــــــزر: به کمک لیزر سنگ را می‌شکنند و خرده‌های آن دفع می‌شود.

 یورتروسکوپی:

یک تلسکوپ بسیار ظریف وارد پیشابراه می‌شود و از طریق پیشابراه به مثانه و سپس به حالب وارد می‌شود و به سنگ می‌رسد.بعد سنگ یا برداشته می‌شود و یا به قطعات ریز خرد می‌شود.

جراحی: به ندرت پیش می‌آید که برای خارج کردن سنگ ادراری به جراحی نیازی باشد.

بعد از خروج سنگ آن را برای بررسی به آزمایشگاه می‌فرستند. در برخی انواع سنگ، بعد از درمان، لازم است که فرد با مصرف دارو یا تغییر رژیم غذایی از تشکیل مجدد سنگ ادراری پیشگیری نماید.

پیشگیری از تشکیل سنگ ادراری

به طور کلی نوشیدن مایعات فراوان و پرهیز از کم آب شدن آب بدن، می‌تواند از تشکیل سنگ پیشگیری کرد. این مسئله سبب رقیق شدن ادرار می‌شود و شانس ترکیب مواد شیمیایی با هم و تشکیل سنگ را کاهش می‌دهد.

کاهش مصرف نمک

کاهش مصرف پروتئین‌های حیوانی و گوشت

کاهش مصرف غذاهای حاوی اگزالات مانند اسفناج، ریواس، آجیل، شکلات، کاکائو و فلفل و نیز پرهیز از مصرف زیاد ویتامین C و زایلیتول (شیرین کننده‌ی مصنوعی) که موجب افزایش اگزالات در ادرار می‌شوند.

پرهیز از مصرف غذاهای غنی از اوره با محدود کردن مصرف پروتئین

مصرف کلسیم در حد طبیعی ؛ مصرف مکمل‌های کلسیمی می‌تواند خطر تشکیل سنگ ادراری را افزایش دهد.

گاهی پس از تعیین نوع سنگ دفع شده، پزشک جهت پیشگیری از تشکیل مجدد سنگ ادراری دارو تجویز

 

فشارخون بالا

فشارخون بالا

فشارخون بالا یا هیپرتانسیون، هرچند که هیچ علامتی نداشته باشد؛ به هر حال یک بیماری جدی است که عدم درمان آن می‌تواند به نتایج مرگ‌آوری منجر شود.

فشارخون بالا به چه معناست؟

برخی از مردم گُمان می‌کنند که فشارخون بالا حالتی مربوط به فعالیت بسیار زیاد یا عصبی شدن است در حالی‌که این امکان وجود دارد که شما فردی بسیار آرام  و دارای تمدد اعصاب بوده؛ در عین حال به فشار خون بالا مبتلا باشید.  پیش از تعریف فشارخون‌ بالا بهتر است با مفاهیم ابتدایی‌تری آشنا شوید.

فشار خون چیست؟

فشارخون در واقع اندازه‌گیری فشار وارد بر دیواره‌ی سرخرگ‌های بدن شماست.

اعضای بدن شما برای زنده ماندن به اکسیژن نیاز دارند. اکسیژن بوسیله‌ی خون در سراسر بدن حمل شده و در دسترس همه‌ی بافت های بدن قرار می‌گیرد.  قلب با ضربان خود خون را به داخل رگ‌ها پمپ کرده و به جریان می‌اندازد. قلب در هر ضربان خود فشاری را ایجاد می‌کند که این فشار به شبکه ی عروقی بدن منتقل می‌شود. 

فشارخون نتیجه‌ی دو نیرو است: نیروی پمپ کننده‌ی قلب و  نیروی حاصل از استراحت قلب در بین هر دو عمل پمپاژ. که این دو نیر تحت عنوان همان فشار خونی که با دستگاه فشارسنج خوانده می‌شود، بیان می‌گردد.

مشکلاتی که سبب افزایش فشارخون می‌شوند، چه روندی دارند؟

دیواره‌ی سرخرگ های بدن از عضلات و بافت‌های نیمه‌‌ منعطفی ساخته شده که در نتیجه‌ی وجود چنین ساختمانی، سرخرگ‌ها می‌توانند در برابر فشار  ناشی از پمپاژ قلب، مانند بافتی کشدار، منبسط شوند تا جریان خون به خوبی و راحتی در درون آنها برقرار گردد و هرچه قدرت پمپاژ قلب بیشتر شود، سرخرگ‌ها نیز بیشتر منبسط می‌شوند تا همچنان خون به آسانی جریان یابد.

در طول زمان، وقتی فشار جریان خون اغلب بالا باشد، دیواره‌ی سرخرگ‌ها  دیگر نمی‌توانند به اندازه‌ی کافی و طبیعی منبسط شوند و این مسئله؛ مشکلاتی را پیش خواهد آورد.

ضعف و سُستیِ عروق : اول اینکه فشار بیش‌ از حد و کشش بیش از اندازه‌ی دیواره‌ی عروق،  نقاط ضعیفی را در آنها به‌وجود می‌آورد که آنها را مستعد پاره شدن، می‌کند.  مشکلاتی مانند سکته‌ی مغزی و آنِوریسم، ناشی از پارگی عروق هستند.

جراحت عروق: دوم اینکه فشار و کشش بیش از اندازه بر دیواره‌ی عروق، پارگی‌های بسیار ظریفی در آن ایجاد می‌کند که سبب به جای ماندن بافت اسکار در دیواره‌ی سرخرگ‌ها و سیاهرگ‌ها می‌شود. این پارگی‌های ظریف و اسکارها، شبیهِ شبکه‌ای ‌توری هستند که ذراتی مانند کلسترول، پلاک یا سلول‌های خونی را  که در سیستم گردش خون سفر می‌کنند، به دام می‌اندازند.

افزایش خطر تشکیل لخته‌ی خون: خون به دام افتاده می‌تواند لخته‌ای تشکیل داده، رگ را باریک یا مسدود کند. همچنین این لخته‌های خون می‌توانند از مکان تشکیل خود جدا شده و در خون به جریان افتاده و نهایتاً باعث مسدود شدن عروق دیگر و مانع خون‌رسانی به اعضای بدن شوند. وقتی این مسئله پیش آید، اغلب سکته‌ی قلبی یا سکته ی مغزی نتیجه‌ی آن خواهد بود.

افزایش تشکیل پلاک: تجمع کلسترول یا تشکیل پلاک در سرخرگ‌ها سبب کاهش یا حتی قطع جریان خون در آنها می شود. وقتی این اتفاق می‌ٱفتد؛ فشارِ در حالتِ استراحتِ سیستم گردشِ‌خون افزایش می‌یابد و قلب را وامی‌دارد تا برای رساندن خون به ساسر بدن، سخت‌تر کار کند. علاوه بر این اگر قسمت‌هایی پلاک از محل خود کنده شده و به قسمت‌ةای دیگر بدن سفر کند؛ یا تشکیل آن به طور کامل رگ را مسدود کند، سکته‌ی قلبی یا مغزی رخ می‌دهد.

آسیب بافت‌ها و اعضای بدن بر اثر کاهش یا انسداد جریان خون: در نهایت با انسداد یا کاهش جریان خون، خون به برخی بافت ها و اعضای بدن نمی‌رسد و این قسمت‌ها دچار آسیب می‌شوند.

افزایش بارِکاری در سیستم گردش‌خون: به این مثال توجه کنید: وقتی در خانه‌ای چندین شیرِ‌اب هم‌زمان باز باشند،  فشار جریان آب در هریک از آنها کم خواهد بود. حال اگر لوله‌‌های آب مسدود یا باریک شوند، فشار آب خروجی از شیرها بیشتر خواهد شد و  اگر همه‌ی جریان آب منزل از یک شیر خارج شود، فشار بسیار زیاد خواهد بود.

وقتی سرخرگ‌ها براثر تشکیل پلاک، تجمع کلسترول یا جراحت؛ فاقد خاصیت کشسانی باشند، قلب به منظور رساندن خون به سرخرگ‌ها بیشتر . شدیدتر کار می‌کند. در طول زمان این افزایش کار سبب آسیب به خود قلب می‌گردد. عضلات و عروق قلب ممکن است صدمه ببیند و نتیجه می‌تواند نارسایی قلبی باشد.

آسیب عروقی که به کلیه‌ها و مغز شما خون‌رسانی می کنند؛‌می‌تواند سبب آسیب آنها شود.

با خواندن مطالب فوق درمی‌یابید که چرا افزایش‌فشارخون اهمیت دارد؟

چرا که مطالب فوق، بدان معناست که در حالی‌که شما احساس نمی‌کنید که مشکلی وجود دارد؛ فشارخونِ بالا می‌تواند به شکلی دائمی؛ مغز، قلب، چشم و کلیه‌های شما را تخریب کند؛ قبل از آنکه شما متوجه چیزی شوید!

به خاطر بسپارید که فشارخون بالا می‌تواند سبب عوارض زیر شود:

حمله‌ی قلبی

  نارسایی قلبی

سکته‌ی مغزی

نارسایی کلیوی

از دست دادن بینایی

کاهش حافظه

ناتوانی جنسی

بیماری‌های عروق محیطی

و بسایری از عوارض دیگر...

فشارخون ثانویه چیست؟

به افزایش فشارخون بر اثر وجود یک عامل زمینه‌ای اولیه و مشکلاتی که از پیش وجود داشته‌اند؛ فشارخون ثانویه می‌گویند. مانند ایجاد فشارخون بالا بر اثر مشکلات کلیوی یا غیرطبیعی بودن آئورت. اغلب موارد با درمان و رفع عامل زمینه‌ای، فشارخون به حالت طبیعی بازمی‌گردد.

فشارخون بالا چه نشانه‌هایی می‌تواند در من ایجاد کند؟

از آنجایی که فشارخون بالا یکی از بیماری‌هایی است که «کشنده‌ی خاموش» نامیده می‌شوند. تصور غلطی در میان عموم مردم وجود دارد مبنی براینکه افراد مبتلا به فشار خون؛ نشانه‌هایی مانند عصبی شدن، تعریق، اختلالات خواب، یا گُرگرفتگی صورت را تجربه می‌کنند. اما حقیقت آن است که بیماری فشارخون بالا،  کلاً بدون نشانه است!

یکی از این افسانه‌ها درباره‌ی فشارخون بالا؛ نشانه‌ی سردرد است، که دلایل محکم علمی نشان می‌دهد که فشارخون بالا موجب سردرد نمی‌شود و فقط ممکن است گاهی در بُحران فشارخون بالا (فشارخون بالای 180/110) سردرد وجود داشته باشد.

تصور غلط دیگر درباره‌ی خونریزی از بینی است! طبق تحقیقات انجام شده،‌ جز در موارد بحرانی فشارخون بالا، خونریزی از بینی شاخص قابل اطمینانی برای فشارخون بالا نیست! خونریزی از بینی می‌تواند علل مختلفی داشته باشد.

با این‌حال برخی نشانه‌هایی مطرح هستند که می‌توانند به نوعی با فشارخون‌بالا در ارتباط باشند:

نقاط خونریزی در چشم: نقاط خونریزی در چشم اغلب هم در افراد مبتلا به دیابت و هم در افراد مبتلا به فشارخون بالا شایعتر است اما هیچ‌کدام از این‌دو علت آن نیستند.

گرُگرفتگی صورت: قرمزی و حرارت در صورت که نتیجه‌ی انبساط عروق صورت است، می‌تواند در شرایط مختلفی ایجاد شود مانند  قرار گرفتن در معرض آفتاب، آب و هوای سرد، غذاهای تُند، باد، نوشیدنی‌های داغ،...، فشارهای عاطفی، قرار گرفتن در معرض آب یا هوای داغ، نوشیدن الکل، ورزش و سایر موقعیت‌هایی که هم‌زمان می‌توانند همراه با افزایش فشار خون باشند. یعنی ممکن است گرگرفتگی صورت زمانی در شما رخ دهد که فشارخون‌تان بالاتر از حد طبیعی است ولی فشارخون بالا سبب آن نمی شود!

احساس عدم تعادل و سبکی در سر: توسط فشارخون بالا ایجاد نمی‌شود ولی می‌تواند یکی از عوارض جانبی داروهایی باشد که برای کنترل فشارخون مصرف می‌شوند. به‌هرحال علامت مهمی است و به صوص اگر ناگهانی ایجاد شده باشد، نباید مورد غفلت واقع شود! احساس نوعی سرگیجه و سبکی در سر و عدم تعادل در راه رفتن می‌تواند نشانه‌ی سکته‌ی مغزی باشد و فشارخون بالا یکی از علل سکته‌ی مغزی است!

بنابر اطلاعات فوق، اگر شما از کنترل و بررسی فشارخون خود به این دلیل چشم‌پوشی کرده‌اید که گُمان می‌کنید؛ نشانه‌ها شما را از وجود افزایش فشارخون آگاه خواهند ساخت؛ بخت‌آزمایی خطرناکی با زندگی خود انجام می‌دهید! هرکسی باید اعدادِ فشارخونِ خود را بداند و همه باید از افزایش فشارخون، پیشگیری نمایند.

علایم بُحران فشار خون بالا چیست؟

همان‌طور که در بالا گفته شد، فقط زمانی که فشارخون تاحد بحرانی افزایش می‌یابد؛ ممکن است نشانه‌های واضحی پدیدار شود. این حالت یک اورژانس پزشکی است و به رسیدگی سریع نیاز دارد.

نشانه‌هایی که ممکن است در این حالت تجربه شوند شامل این موارد است:

سردرد شدید

اضطراب شدید

تنگی نفس

خونریزی از بینی

تعریف عددی فشار خون چگونه است؟

فشار خون افراد به وسیله‌ی دستگاه فشارسنج اندازه گیری می‌شود و به شکل یک کسر بیان می شود که عدد بالا فشار سیستولیک؛ یعنی فشارخون هنگام ضربان و پمپاژ قلب و عدد پایینی‌ز کسر، فشار دیاستولیک است که فشار خون در مابین دو ضربان قلب را بیان می کند.

طبقه‌بندی فشارخون  

فشارخون دیاستولیک/فشارخون سیستولیک

طبیعی زیرِ  120/80

مرحله‌ی ابتدایی فشارخون بال           80-89/ 120-139

مرحله‌ی یک فشارخون‌ بالا     90-99/ 140-159

مرحله‌ی دو فشارخون بالا        بالای 100/ 160

فشارخون بالای بُحرانی            بالای 180/110

تشخیص فشارخون بالا چگونه صورت می‌گیرد؟

اگر در یک‌بار اندازه گیری فشار خون شما بالای حد طبیعی بود؛ پزشک شما در چند نوبت دیگر آن را اندازه‌گیری می‌کند یا به شما آموزش می‌دهد که در منزل فشارخون خود را اندازه‌گیری کنید و نتایج را به وی گزارش کنید (فشار خون در منزل در بیداری بالای 120/75 و در خواب بالای 135/85، بالا محسوب می‌شود).

یک‌بار بالا بودن فشار خون، لزوماً به معنای آن نیست که شما مبتلا به فشار خون هستید.

هرگز به دنبال آن نباشید که با بروز نشانه‌ها و علایم،‌خودتان فشار‌خون بالا را تشخیص دهید چرا که فشار‌خون بالا بیماری کشنده‌ی خاموشی است که نشانه‌ای ندارد!

بهتر است از بیست سالگی در ویزیت‌های پزشکی روتین‌تان؛ فشارخون شما توسط پزشک‌تان اندازه‌گیری شود و در غیر این‌صورت، اگر سالم هستید و فشارخون‌تان زیر 120/80 است، حداقل هر دوسال یک‌بار فشار‌خون خود را کنترل کنید.

عوامل خطر برای ابتلا به فشار‌خون بالا کدامند؟

سابقه‌خانوادگی فشارخون بالا

افزایش سن

جنسیت: فشارخون بالا در مردان نسبت به زنان شایعتر است.

کم تحرکی

تغذیه‌ی بد و نامناسب، به‌ویژه تغذیه‌ی حاوی نمک زیاد

چاقی و افزایش وزن

نوشیدن الکل

دیگر عوامل کمک کننده‌ی احتمالی به ایجاد فشارخون بالا

o فشارهای روانی

o سیگار کشیدن و در معرض دود سیگار قرار گرفتن

o آپنه‌ی خواب

چگونه می‌توان از فشارخون بالا پیشگیری کرد؟

تغذیه‌ی مناسب و صحیح به‌ویژه با نمک کم‌تر داشته باشید.

از انجام ورزش و فعالیت‌های فیزیکی مناسب و منظم، لذت ببرید.

وزن مناسب خود را به دست آورده و حفظ کنید.

فشارهای روانی را در زندگی خود کنترل و مدیریت کنید.

سیگار و قلیون را ترک کنید.

از مصرف زیاد نوشیدنی‌های الکلی بپرهیزید.

داروهای تجویز شده توسط پزشک‌تان را به موقع و دقیق مصرف کنید.

در استفاده از سونا و حمام آب داغ در وان، نکات ایمنی را بدانید. اگر پزشم شما را از انجام فعالیت‌های متوسط تا شدید،‌منع کرده است، شما باید در استفاده از سونا و حمام داغ، جانب احتیاط را رعایت کنید.

توجه داشته باشید که اگر سابقه‌ی بُحران فشار خون دارید؛ نباید از آنها استفاده کنید. همچنین کسانی که مبتلا به فشارخون بالا هستند، نباید به یکباره از آب سرد وارد سونا و یا از سونا و حمام داغ وارد آب سرد شوند.  هرگز نوشیدن مشروبات الکلی و استفاده از سونا را هم‌زمان انجام ندهید.

تغییر الگوی زندگی ضروری است.

درمان فشار خون چگونه انجام می‌شود؟

فشار خون قابل درمان و کنترل است. مواردی که در قسمت پیشگیری بیان شده، جزء درمان فشارخون بالا نیز هست. درمان دارویی با تشخیص پزشک در برخی موارد ضروری و غیرقابل چشم‌پوشی است. گاهی نیاز به مصرف چند نوع دارو به صورت هم‌زمان وجود دارد. اغلب درمان دارویی در فشارخون بالای  140/90 آغاز می‌شود.

هدف از درمان فشارخون‌بالا، نگه‌داشتن فشارخون زیر 140/90 است. البته در بیماران دیابتی (بدون درگیری کلیوی) و افراد مبتلا به بیماری‌های کلیوی و قلبی-عروقی و بیمارانی که عوامل خطر متعددی دارند،؛ فشارخون هدف زیر 130/80 است.

 

زخم گوارشی

زخم گوارشی

زخم گوارشی (پپتیک اولسر) زخمی است که در سطح داخلی دستگاه گوارش ایجاد می شود و شامل دو نوع زخم است:

- زخم معده

- زخم دوازدهه (اثنی‌عشر؛ ابتدای روده‌ی باریک)

گاهی ممکن است فردی هم‌زمان هر دو زخم را داشته باشد.

علایم زخم گوارشی چیست؟

شایع‌ترین علامت زخم گوارشی، احساس درد سوزشیِ شدید در معده است. درد ممکن است بیاید و سپس برای چند روز یا چند هفته غایب باشد. گاهی اوقات درد شب فرد را از خواب بیدار می کند.  زخم معده با خوردن غذا تشدید می‌شود و زخم دوازدهه وقتی گرسنه هستید شدید می‌شود و با خوردن غذا بهتر می‌شود. زخم گوارشی یکی از علل سوء‌هاضمه است و می‌تواند علایم سوء‌هاضمه را بروز دهد؛ مانند احساس سیری زودرس، احساس نفخ معده و  سوزش یا درد مبهم در معده، استفراغ، کاهش وزن بدون توجیه...

زخم دوازدهه(زخم معده)

از نظر بالینی، زخم دوازدهه شیوع بیشتری دارد.       

زخم معده در سنین بالاتر دیده می‌شود و احتمال اینکه زخم معده بدون علامت باشد بیشتر است.

مرتبط با میکروب هلیکوباکترپیلوری  مرتبط با میکروب هلیکوباکترپیلوری

زخم‌های دوازدهه تقریباً خطر بدخیمی ندارند و تصویربرداری با ماده‌ی حاجب برای آن کفایت می‌کند. احتمال بروز بدخیمی در زخم معده بیشتر است و بنابراین در زخم‌های معده حتماً باید اندوسکوپی و نمونه‌برداری (بیوپسی) انجام شود.

ترشح اسید معده طبیعی یا افزایش یافته است.         

ترشح اسید معده طبیعی یا کاهش یافته است.

  • کاهش درد با خوردن غذا تشدید درد با خوردن غذا

علل ایجاد زخم گوارشی چیست؟

زخم گوارشی وقتی به وجود می آید که اسیدی که کمک به هضم غدا می کند، دیواره‌ی معده یا دوازدهه را تخریب می‌کند. این می تواند به دلیل کاهش محافظت یا آسیبِ دیواره‌ی داخلی دستگاه گوارش به هر دلیلی، یا افزایش ترشح اسید معده باشد.

از علل زخم پپتیک می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

- عفونت با هلیکوباکتر پیلوری

- مصرف طولانی مدت برخی داروها (داروهای ضدالتهابی غیر استروئیدی مانند آسپیرین و ایبوپروفن)

- فشارهای روحی روانی و غداها ی تند و پرادویه نمی‌تواند سبب بروز زخم معده شوند، ولی از عوامل کمک کننده در تشدیدِ آن هستند.

- سیگار کشیدن؛ عوارض زخم گوارشی را افزایش می‌دهد و آسیب پذیری سطح داخلی دوازدهه را افزایش می‌دهد. سیگار کشیدن همچنین خطر ابتلا به عفونت هلیکوباکترپیلوری را افزایش می‌دهد.

زخم گوارشی چگونه تشخیص داده می‌شود؟

وقتی شما با شکایت از علایم سوء هاضمه به پزشک مراجعه می‌کنید، پزشک با توجه به شرح‌حال و معاینه‌ی شما بررسی های لازم را انجام می‌دهد.  در برخی مواقع انجام اندوسکوپی کاملاً ضروری است (مواردی که همراه با استفراغ مکرر، کم‌خونی، کاهش وزن و... است). در شک به وجود زخم گوارشی حتماً بررسی عفونت هلیکوباکترپیلوری انجام می‌شود؛ که در صورت اندوسکوپی همزمان با اندوسکوپی انجام می شود و در غیر از این ‌صورت از آزمایش خون یا تست تنفسی ویژه‌ی آن استفاده می‌شود.

زخم گوارشی چگونه درمان می‌شود؟

یکی از اقدامات مهم در درمان زخم گوارشی ، ریشه کن کردن عفونت هلیکوباکتر پیلوری است.  ذرمان این عفونت با استفاده ی هم‌زمان از چندین (سه تا چهار ) دارو (شامل آنتی‌بیوتیک و  داروهای سرکوب کننده‌ی اسید) به مدت یک تا دو هفته و تا ریشه‌کنی کامل‌ِ آن انجام می‌شود. پس از اتمام دوره‌ی مصرف دارو، جهت تعیین ریشه کن شدن آن، آزمایش انجام می‌شود.

در درمان زخم گوارشی از داروهایِ ضداسید، داروهای کاهنده‌ی ترشح اسید معده و داروهایی که روند ترمیم زخم را فعال می‌کنند، استفاده می‌شود.

برای کمک به بهبود زخم گوارشیِ خود؛

- سیگار نکشید.

- از مصر داروهای ضدالتهابی غیر استروئیدی مانند اسپیرین و ایبوپروفن بپرهیزید.

- از مصرف کافئین و الکل پرهیز کنید.

- از خوردن غذاهای تند و پرادویه که سبب سوزش معده می‌شوند اجتناب کنید.

زخم گوارشی با درمان صحیح بهبود در عرض چندین هفته بهبود می‌یابد. با این‌حال، گاهی برای درمان زخم گوارشی؛ انجام جراحی لازم است.

آیا زخم گوارشی عود می‌کند؟

بله! عواملی مانند پایدار ماندن عفونت هلیکوباکترپیلوری، مصرف داروهای ضدالتهابی غیر استروئیدی مانند اسپیرین و ایبوپروفن یا مشکلات باقی مانده در جراحی، می‌تواند سبب عود زخم گوارشی شود.

عوارض زخم گوارشی

- شایع‌ترین عاضه، خونریزی گوارشی است. در صورت بروز استفراغ خونی یا مدفوع قیری شکل (سیاو و شل) بلافاصله به اورژانس مراجعه نمایید.

- عارضه‌ی دیگر زخم گوارشی، پارگی یا سوراخ شدن قسمت درگیر است. به شکلی فرد دچار درد شدید و ناگهانی‌ایی می‌شود که برخلاف درد‌های قبلی وی، با مصرف داروهای ضداسید کاهش نمی‌یابد. گاهی درد به پشت هم تیر می کشد.

- عارضه‌ی بعدی، انسداد راه خروجی معده است. در این حالت بیمار دچارِ درد شکمی پس از خوردن غذا همراه با احساس سیری زودرس و تهوع و استفراغ می شود.

تمام این موارد جزو اورژانس های پزشکی هستند و به رسیدگی فوری نیاز دازند.

برای پیشگیری از زخم گوارشی چه می‌توان کرد؟

- برای پیشگیری از ابتلا به عفونت هلیکوباکترپیلوری موارد زیر را رعایت کنید:

پس از استفاده از سرزیس بهداشتی و قبل از غذا خوردن، دست‌های خود را با آب و صابون بشویید.

غذاهایی بخورید که خوب شسته شده  و به خوبی پخته‌شده باشند.

از منابع مطمئن آب بنوشید.

- برای پیشگیری از ابتلا به زخم گوارشی بر اثر مصرف داروهای ضدالتهابی غیر استروئیدی مانند اسپیرین و ایبوپروفن؛

اگر ممکن است این داروها را مصرف نکنید.

در صورت نیاز به مصرف این داروها، آنها را همراه غذا میل کنید.

کمترین مقدار (دوز) ممکن را مصرف کنید.

از پزشک خود درباره‌ی این مسئله بپرسید که آیا امکان دارد داروهای دیگری را جایگزین داروهای ضدالتهابی غیر استروئیدی، نمایید؟ داروهایی که خطر ایجاد زخم گوارشی ندارند!؟

از پزشک خود درباره‌ی داروهایی که مصرف هم زمان آنها با داروهای ضدالتهابی غیر استروئیدی، سبب پیشگیری از زخم گوارشی می‌شوند؛ بپرسید.

 

ریفلاکس معده به مری

ریفلاکس گاسترواِزوفاژیال چیست؟

در شروع عمل بلع،‌ 29 ماهیچه در دهان و زبانِ شما، با هم همکاری‌ می‌کنند.آنها راهِ هوایی (نای) را می‌بندند تا غذا وارد ریه‌ها نشود و سپس غذا را به سمت مری (لوله‌ای که غذا را از دهان به معده می‌رساند) می‌رانند. عضلات دیواره‌ی مری با انقباضات منظم و هاهنگ خود،‌حرکاتی دودی شکل ایجاد می‌کنند و غذا را به معده می‌برند.

در فرد سالم در حالت طبیعی، بلع، راهی یک طرفه است. پس لز ورود غذا به معده؛ عضلات حلقه‌مانند انتهای مری، منقیض و جمع شده، انتهای مری را می‌بندند تا غذا از معذه به سمت مری بازنگردد. به این عضلات حلقوی، اسفنکتر تحتانی مری می‌گویند. در هر بار بلع، این اسفنکتر تحتانی مری شل می‌شود تا غذا وارد معده شود.

به زبان ساده، منظور از ریفلاکس (Gastro esophageal reflux = GERD)، بازگشت محتویات معده به سمت بالا و به داخل مری است. ریفلاکس یکی از علل شایعِ سوء‌هاضمه در افراد است. اغلب ریفلاکس زمانی رخ می‌دهد که اسفنکتر تحتانی مری، نمی‌تواند به خوبی منقبض و بسته شوند و در نتیجه محتویات معده می‌تواند به داخل مری برگشت و تراوش کرده، موجب تحریک مری شوند. محتویات معده اسیدی است. چرا که معده برای هضم غذا اسید ترشح می‌کند.

دیواره‌ی داخلی معده، پوششی دارد که در بابر اسید مقاوم است، ولی مری فاقد این پوشش است و بنابراین نسبت به اسید بسیار حساس و تحریک‌پذیر است. شما ممکن است احساس سوزش در قفسه‌ی سینه یا گلو داشته باشید. حتی گاهی ممکن است مزه‌ی محتویات معده را در تهِ دهانِ خود حس کنید (علایم سوء هاضمه). اگر شما این نشانه‌ها را بیش از دوبار در هفته تجربه می‌کنید؛ ممکن است به ریفلاکس مبتلا باشید.

همه‌ی افراد حتی نوزادان و کودکان نیز ممکن است به ریفلاکس مبتلا شوند.

علایم ریفلاکس چیست؟

سوزش سردل و سوءهاضمه‌ی اسیدی، از شایعترین علایم هستند. درد سوزشی تظاهرِ معمولی است و اگر با آروغ زدن و یا نفخ همراه باشد، احتمال ریفلاکس بسیار بیشتر است. گاهی ریفلاکس می‌تواند درد شدیدی در قفسه‌ی سینه ایجاد کند به طوری که با درد حمله‌ی قلبی اشتباه شود یا درد شکمی شدید شبیه زخم گوارشی به‌وجود آورد.

توجه کنید که گاهی اسید کلِ مسیرِ مری تا دهان را طی و تحریک می‌کند و می‌تواند بدون وجود سوزشِ سردل، علایم دیگری ایجاد کند که موجب تشخیص اشتباه شود.

در زیر، می‌توانیذ تعدادی از این علایم غیرمعمول‌ترِ ریفلاکس را ببینید:

- مزه‌ی ترش یا تلخ در دهان

- برگشت، قِی و یا استفراغ غذا یا نوشیدنی خورده شده

- گرفتگی و خشونتِ صدا یا التهاب حنجره به‌خصوص صبح پس لز برخاستن از خواب

- احساس زخم و خراشیدگی در گلوه یا احساس اجبار برای صاف کردن گلو به شکل مداوم

- سرفه‌های مزمن بدون علت مشخص

- خرابی‌های دندان‌ها

- احساس وجود توده در گلو

- تنفس خس‌خس‌دار یا آسم

علل ریفلاکس معده به مری چیست؟

همان طور که گفته شد، علت ریفلاکس درست کار نکردن اسفنکتر تحتانی مری است. برخی شرایط و برخی داروها نیز می‌توانند باعث شوند که این اسفنکتر بی‌موقع شُل شود و ریفلاکس رُخ دهد. برخی عوامل هم می‌توانند با تحریک مری، این وضع را بدتر کنند. به جدول زیر نگاه کنید تا عوامل مؤثر بر بروز ریفلاکس را بشناسید.

علل ریفلاکس گاسترو ازوفاژیال ((GERD)):

غذاها  

سیر و پیاز

چای و قهوه

الکل

غذاهای چرب و سرخ شده

شکلات

نوشیدنی‌های گازدار

نعناع

گوجه‌فرنگی و مرکبات (مانند پرتقال، لیمو و ...)

داروها   آلفا بلاکرها (مورد استفاده در مشکلات پروستات)

نیترات‌ها (مورد استفاده در مشکلات قلبی- عروقی)

بولک کننده‌های کانال کلسیم (مورد استفاده در درمان فشار‌خون بالا)

تری‌سیکلیک‌ها (مورد استفاده در درمان افسردگی)

بی‌فسفونات‌ها (مورد استفاده در پوکی استخوان)

ضد‌التهاب‌ها (مورد استفاده در تب، درد و درد‌مفاصل و روماتیسم مفصلی)

  • علل دیگر؟      

سیگار

چاقی

بارداری

پرخوری

فتق هیاتوس (نوعی فتق در مری)

چرا ریفلاکس اهمیت دارد؟ عوارض آن چیست؟

علاوه بر ‌آن که علایم سوء‌هاضمه و وجود درگیری در گلو و ریه‌ةا در برخی بیماران، آزاردهنده بوده و می توانند در صورت عدم رعایت نکات لازم و عدم درمان، ‌تشدید شوند، ریفلاکس اگر درمان نشود می‌تواند مشکلات جدی‌ایی برای سلامتی ایجاد کند. بنابراین مراجعه‌ی سریع به پزشک ضروری است.

یکی از عوارض ریفلاکس، التهابِ مری است که خود را به شکل درد سوزشی‌ مداومی نشان می‌دهد و می‌تواند عمل بلع (خوردن و نوشیدن) را دشوار کند. این التهاب می‌تواند سبب ایجاد زخم در مری و حتی خونریزی شود!

تکرار ایجاد التهاب مری پس از بهبودیِ آن برای چندین بار، می‌تواند سبب ایجاد تنگی در مری شود.  تعداد کمی از افراد مبتلا به ریفلاکس دچار تغییرات بافتی خاصی در مری (مری بارِت) می‌شوند که پیش‌ساز بدخیمی یا سرطان باشد. تشخیص این عارضه با اندوسکوپی است. در درصد بسیار کمی از موارد مری‌بارِت منجر به بروز سرطان می‌شود (2 تا 5 درصد) ؛ بنابراین، افراد مبتلا به این تغییرات پیش سرطانی باید به طور منظم و دوره‌ای تحت اندوسکوپی قرار گیرند تا هرگونه پیشرفتی به سمت سرطانی شدن، سریعاً تشخیص داده شود.

تشخیص  ریفلاکس چگونه است؟

در مواردی که ریفلاکس علایم معمول و مشخص خود را دارد و ملایم است، نیازی به آزمایش خاصی نیست. در این موارد پزشک دوره‌ای از رعایت بایدها و نبایدها را به شما توصیه می‌کند. اگر با رعایت مواردی که پزشک به شما توصیه می‌کند، بهتر شوید ممکن است به اقدام دیگری نیاز نباشد.

در غیر این صورت ممکن است اقدامات تشخیصی‌ایی مانند عکس برداری بعد از بلع باریُم لازم باشد. دیگر آزمایشاتی که ممکن است انجام شود شامل مانیتورینگ و اندازه‌گیری اسیدیته‌ی مری در 24ساعت، مانومتری (اندازه‌گیری قدرت و فشار اسفنکتر تحتانی مری در هنگاه بلع) و اندوسکوپی است. اندوسکوپی بهترین راه برای تشخیص عوارض ریفلاکس من جمله التهاب، زخم و تغییرات بدخیمی است.

اندوسکوپی برای همه ی بیماران مبتلا به ریفلاکس لازم نیست. در مواردی مانند موارد زیر؛ ممکن است انجام اندوسکوپی لازم باشد:

- ریفلاکس طولانی یا شدید

- ریفلاکسی که به درمان‌های رایج جواب نمی‌دهد

- ریفلاکسی که پس از 50 سالگی شروع شده

- ریفلاکس همراه با بی‌اشتهایی، استفراغ، کاهش وزن، خونریزی یا کم‌خونی، بلعِ دشوار

درمان ریفلاکس چیست؟

در قدم اول؛ درمان در حیطه ی اصلاح الگوی زندگی است؛  یک سری اقدامات و مراعاتی که سبب بهبود وضعیت بیمار می‌شود. علاوه بر این موارد، استفاده از دارو و گاهی انجام جراحی در برخی از موارد لازم می‌شود.

افراد مبتلا به ریفلاکس باید این موارد را مراعات کنند:

به جدولِ عللِ ریفلاکس نگاه کنید و از غذاهایی که سبب تحریک ریفلاکس می شوند، بپرهیزید. مثلاً؛

- محدود کردن مصرف کافئین: باید نوشیدنی‌های حاوی کافئین مانند قهوه، چای و نوشیدنی‌های ملایم دیگر تا حد دو تا سه فنجان در روز محدود شود.

- از غذاهایی که خوردن‌شان سبب تشدید یا شروع علایم در شما می شوند، بپرهیزید. مانند غذاهای چرب، گوجه‌فرنگی و آب‌ مرکبات مانند آب پرتقال، شکلات، نعناع، قهوه، چای، نوشابه‌های گازدار و نوشیدنی‌های الکلی، سیر و پیاز و ...

- اگر دارویی می‌خورید که در ایجاد یا تشدید ریفلاکس دخالت دارد، با پزشک خود درباره‌ی امکان تغییر آن دارو صحبت کنید. هرگز خودسرانه دارو را قطع نکنید!

- در هر وعده‌ی غذایی مقدار کمی غذا بخورید. می‌توانید به جای حجم زیاد غذا در هر وعده، تعداد وعده‌ها را زیاد و حجم غذایی را که در هر وعده می‌خورید، کم کنید.

- حداقل دو ساعت قبل از خواب، چیزی نخورید و بعد از غذا خوردن حداقل تا نیم ساعت دراز نکشید.

- سیگار را ترک کنید. حتی اگر نمی‌توانید یکباره سیگار را کنار بگذارید، کاهش آن نیز کمک کننده است. ترک سیگار در ریفلاکس همان‌قدر مهم است که در بیماری‌های قلبی و ریوی!

- از نیروی جاذبه کمک بگیرید تا شب، هنگام خواب، اسید را در معده‌ی شما نگه دارد ! هنگام خواب، زیر سر (سرِ تختواب) خود را 5 تا 15 سانتی‌متر بالا بیاورید. توجه کنید که استفاده از بالش‌های اضافی برای این کار مناسب نیست. برای این کار از قطعات یا بلوک‌های چوبی یا هر ماده‌ی محکم دیگری استفاده کنید. استفاده از فومِ گُوِه‌ای شکل در زیر نیمه‌ی فوقانی رختخواب، نیز اتخاب مناسبی دیگری است. علاوه بر سر و نیمه‌ی فوقانی بدن، بهتر است کمی زیر پاهایتان را نیز بلند کنید! (عکس)

- به وزن مناسب خود برسید. اضافه وزن فشار بر معده را زیاد می‌کند؛ حتی کاهش چند کیلوگرم وزن، می تواند کمک‌ کننده باشد.

- از فشار‌های روحی و احساسی اجتناب کنید!

درمان دارویی ریفلاکس:

در درمان ریفلاکس از داروهای کاهنده ی ترشح اسید معده (مانند اُمپرازول، پنتوپرازول یا رانیتیدین) ، داروهای خنثی‌کننده‌ی اسید معده، داروهایی که پوشاننده‌ی سطح داخلی مری به منظور محافظتِ آن از اسید هستند ، و داروهایی که بر حرکات و انقباضات مری و اسفنکتر تحتانیِ مری اثر دارند، استفاده می‌شود.

استفاده از داروهای ضد اسید (خنثی کننده‌ی اسید)، می‌تواند در زمان رفتن به رختخواب و 60-30 دقیقه پس از هر وعده‌ی غذایی مصرف شوند. به دستور پزشک در این مورد دقت کنید.

داروهایی که سرکوب کننده‌ی ترشحِ اسید معده هستند (مانند اُمِپرازول و پنتوپرازول) باید 60-30 دقیقه قبل از وعده‌ی غذایی مصرف شوند.

درمانِ جراحی ریفلاکس ؟

اغلب همین تغییر الگوی زندگی و دارهای موجود، ریفلاکس را بهبود می‌دهند و انجام جـــــــراحی به ندرت لازم می‌شود. اما جراحی می‌تواند به بیمارانی که به درمان های دارویی پاسخ خوبی نمی‌هند، ریفلاکس شدید دارند و شاید در بیماران جوانی که نمی‌خواهند باقی عمر خود دائماً دارو مصرف کنند، کمک کند.

هپاتیت

هپاتیت به معنای التهاب کبد است. هپاتیت انواع مختلفی دارد. این بیماری چندین علت دارد :

  • یکی از علل هپاتیت عفونت است.  اغلب هپاتیت‌های عفونی به وسیله‌ی ویروس‌های هپاتیت A، B و C ایجاد می‌شود (هپاتیت‌های ویروسی). عفونت با هریک از این ویروس‌ها ممکن است هیچ علامتی ایجاد نکند یا ممکن است که فقط علایم خفیفی مانند سرماخوردگی ایجاد شود. هپاتیت A معمولاً یک بیماری کوتاه مدت است (هپاتیت حاد) اما هپاتیت B و C اغلب بعد از طیِ دوره‌ی حاد، سبب ایجاد بیماری طولانی مدت (مزمن) می‌شوند.
  • از دیگر هپاتیت‌‌های ویروسی می‌توان به هپاتیت D و هپاتیت E اشاره کرد . به جز ویروس‌های هپاتیت نام برده شده،‌ ویروس‌های دیگری هم هستند که علاوه بر بیماری‌های مختلفی که ایجاد می‌کنند، قادر به ایجاد هپاتیت نیز هستند، ‌مانند ویروس اپشتین‌بار. هپاتیت عفونی ممکن است با قارچ‌ها، باکتری‌ها و یا انگل‌ها هم ایجاد شود.

در هپاتیت مزمن، التهاب کبد حداقل شش ماه طول می‌کشد. این موقعیت می‌تواند خفیف بوده نسبتاً آسیب کمی وارد ‌کند یا ممکن است جدی‌تر بوده باعث تخریب تعداد زیادی از سلول‌های کبدی شود. برخی موارد به سیروز کبدی، سرطان کبد یا نارسایی کبدی منجر می‌شوند. از علل هپاتیت مزمن علاوه بر ویروس‌های هپاتیت B و C و D، می‌توان به هپاتیت الکلی، هپاتیت اتوایمیون،‌ هپاتیت مزمن ناشی از داروها و استئاتو هپاتیت غیرالکلی اشاره کرد.

هپاتیت‌های ویروسی:

هپاتیت‌های ویروسی از نظر تظاهرات بالینی،‌نحوه‌ی انتقال یا سرایت، پیش‌آگهی و غیره تفاوت‌هایی با هم دارند.

را‌ه‌های انتقال هپاتیت‌های ویروسی:

ویروس (راه انتقال):

ویروس هپاتیت A :

انتقال روده‌ای (تماس با مدفوع فرد آلوده)

خوردن صدف خام (صدفی که در آب‌ِ آلوده به فاضلاب بوده)

ویروس هپاتیت B       

          انتقال پوستی

- انتقال غیر پوستی مانندِ:

تماس با خون، ترشحات مهبلی و یا مایع منیِ فرد آلوده (تقریباً همه‌ی مایعات بدنِ فرد آلوده به جز مدفوع)

انتقال هنگام زایمان از طریق مادر آلوده به نوزاد

شیردهی (انتقال از طریق شیر مادر آلوده به شیرخوار)

رابطه‌ی جنسی غیرایمن

سوزن آلوده (سرنگ مشترک بین معتادین آلودگی کارکنان کادر بهداشتی با سوزنِ آلوده به خون بیمار مبتلا)

ویروس هپاتیت C       

انتقال خونی؛ تزریق خون و فراورده‌های خونیِ آلوده

احتمال انتقال در همودیالیز

رابطه‌ی جنسی غیرایمن

سوزن آلوده (سرنگ مشترک بین معتادین آلودگی کارکنان کادر بهداشتی با سوزنِ آلوده به خون بیمار مبتلا)

هپاتیت D شایع نیست و تنها کسانی را که به هپاتیت B مبتلا هستند، گرفتار می‌کند و به طور کلی سبب تشدید و شعله‌ور شدن هپاتیت فعال می‌شود.

هپاتیت E به طور عمده در کشورهای توسعه نیافته رخ می‌دهد.  هپاتیت E می‌تواند آب را آلوده کند و در منطقه‌ای همه‌گیری ایجاد نماید.

علایم هپاتیت ویروسی:

هپاتیت‌های ویروسی معمولاً پس از یک دوره‌ی کُمون که مدت آن به نوع ویروس بستگی دارد؛ خود را نشان می‌دهند. منظور از دوره‌ی‌ کمون، فاصله‌ی زمانی مابینِ ورود ویروس به بدن تا بروز علایم بیماری است. بسته به نوع ویروس دوره‌ی کمون می‌تواند از دوهفته تا 12 هفته باشد!

ابتدا یک دوره‌ی حاد ابتلا وجود دارد. در برخی انواع ویروس‌ها پس از طی دوره‌ی حاد، هپاتیت باقی می‌ماند و بیماری مزمن ایجاد می‌شود (مانند هپاتیت B و C ).

علایم اولیه و مقدماتی هپاتیت حاد، عمومی بوده و بسیار متغیر است. علایمی مانند بی‌اشتهایی، تهوع و استفراغ، سستی و ضعف، درد مفاصل و عضلات، سردرد، ترس از نور، گلو درد، سرفه و زکام ممکن است وجود داشته باشند. غالباً تغییر در حس بویایی و چشایی نیز وجود دارد. سپس بعد از چند روز، ادرار بیمار تیره و مدفوع کم‌رنگ می‌شود. 

یک تا دو هفته بعد از علایم عمومی، «زردی» یا یرقان (زرد شدن سفیدی چشم ویا پوست) ایجاد می‌شود. فاصله‌ی بین تغییر رنگ ادرار و مدفوع تا یرقان حدود یک تا پنج روز است. با شروع زردی معمولاً علایم عمومی از بین می‌روند اما در برخی بیماران کاهش وزن وجود دارد که در مرحله‌ی یرقان نیز ادامه می‌یابد. در تعداد زیادی از بیماران مبتلا به هپاتیت ویروسی، به خصوص در کودکان، زردی ایجاد نمی‌شود.

گاهی در هپاتیتA یا E، خارش ایجاد می‌شود (به علت اشکال در جریان صفرا).

در برخی افراد کبد بزرگ می‌شود که پزشک در معاینه آن را تشخیص می‌دهد.

اگر هپاتیت بیش از شش ماه طول بکشد، به آن هپاتیت مزمن می‌گویند. هپاتیت B و C تمایل به مزمن شدن دارند.

اغلب افراد مبتلا به هپاتیت مزمن ممکن است ابتدا هیچ علامتی نداشته باشند. بیماران علامت‌دار اغلب از احساس خستگی شکایت دارند. خستگی با گذشت زمان بدتر می‌شود و می‌تواند منجر به ضعف شدید و ناتوانی شود. 

علایم شایع دیگر شامل موارد زیر است:

- احساس ناراحتی خفیف در قسمت فوقانی شکم

- بی‌اشتهایی

- تهوع

- درد مفاصل

اگر هپاتیت مزمن شدیدتر شود،‌ ممکن است بیمار علایم بیشتری را تجربه کند. مانند:

- یرقان (زردی سفیدی چشم و پوست)

- تورم شکم

- کاهش وزن

- ضعف عضلات

- ادرار تیره

- خونریزی خودبخودی و کبود شدن آسان و سریع

- گیجی و کاهش سطح هوشیاری که می‌تواند منجر به کوما شود.

تشخیص هپاتیت ویروسی :

تشخیص هپاتیت حاد: وقتی فردی با علایم عمومی هپاتیت حاد که شبیه سرماخوردگی و یا انفلوانزا هستند، به پزشک مراجعه می‌کند، پزشک با توجه به شرح حال و سؤالاتی که از بیمار می‌پرسد ممکن است به هپاتیت مشکوک شود. سؤالاتی مانند اینکه آیا بیمار با فرد مبتلا به هپاتیت تماس داشته یا نه؟ آیا غذایی مانند صدف خام مصرف کرده یا نه؟ و سؤالاتی در مورد بهداشت فردی و غیره...

در معاینه نیز ممکن است پزشک به یافته‌هایی برسد که به نفع وجود هپاتیت باشد، مانند بزرگی و حساسیت کبد در معاینه، وجود زردی در چشم یا پوست و غیره... در این صورت پزشک برای شما آزمایش خون درخواست می‌کند. تشخیص قطعی هپاتیت با آزمایش خوان انجام می‌گیرد.

تشخیص هپاتیت مزمن:

در مراحل اولیه‌ و زودرس هپاتیت مزمن که علایم وجود ندارند اغلب تشخیص با آزمایش خون انجام می‌شود.  با توجه به شرح حال و معاینه‌ی فیزیکی پزشک می‌تواند با توجه به شرح حال و معاینه‌ی فرد (بزرگی  حساسیت کبد، تجمع مایع در شکم، وجود یرقان) به هپاتیت مشکوک شود و برای تشخیص قطعی، آزمایش خون درخواست کند.

در آزمایش خون علاوه بر بررسی میزان آنزیم‌های کبدی، وجود ویروس‌های عامل هپاتیت و آثار آنها و مواردی تخصصی، بررسی می‌شوند که تصویر روشنی از بیماری به پزشک می‌دهد.

در برخی موارد، انجام بیوپسی کبدی (نمونه برداری از کبد) لازم است.

مجموع این بررسی‌ها به انتخاب بهترین درمان برای بیمار کمک بسیار زیادی می‌کند و انجام آنها ضروری و اجتناب ناپذیر است.

پیش‌ آگهی هپاتیت ویروسی :

تقریباً تمام بیماران مبتلا به هپاتیت A بدون هیچ‌‌گونه عوارضی بهبود می یابند. همچنین در 95 درصد بیماران مبتلا به هپاتیت B بهبودی کامل حاصل می‌گردد. تنها در برخی موارد خاص مانند بیماران مسنی که اختلالات دیگری هم مبتلا هستند، هپاتیت شدید و طولانی می شود.

وجود علایمی مانند تورم شکم، تورم اندام و کاهش سطح هوشیاری، نشان‌دهنده‌ی وخامت اوضاع و پیش‌آگهی بدی برای بیمار است. این بیماران نیاز به بستری در بیمارستان و رسیدگی سریع دارند.

در افراد مبتلا به هپاتیت مزمن B در صورتی‌که هپاتیت D اضافه شود، احتمال هپاتیت برق‌‌آسا و مرگ و میر افزایش می‌یابد. حداکثر مرگ و میر در همه‌گیری‌های هپاتیت E در کشورهای توسعه نیافته نیز20-10 درصد بوده است. 

در هپاتیت مزمن، در مراحل پیشرفته و شدید،ممکن است سیروز کبدی به وجود آید و سیروز کبدی ممکن است به نارسایی کبدی و مرگ منجر شود مگر اینکه پیوند کبد انجام شود. احتمال ایجاد سیروز کبدی به شدت بیماری و میزان پاسخ بیمار به درمان بستگی دارد.

عوامل دیگری که در پیش‌آگهی مؤثر هستند شامل علایم مشاهده شده در بیوپسی کبد، سنِ بیمار، نوع ویروس، سابقه‌ی مصرف الکل و وجود یا عدم وجود بیماری‌های دیگر است.

هر فردی که به سیروز کبدی مبتلاست ممکن است دچار سرطان کبد شود و بنابراین باید مرتباً غرباگری شود.

علایم و نشانه‌ای سیروز کبدی ممکن است در 30 15 درصد افرادی که برای بیش از بیست سال به هپاتیت مزمن دچار بوده‌اند، دیده شود.

درمان هپاتیت ویروسی

درمان‌ دوره‌ی حاد:

شروع ناگهانی و شدید هپاتیت، تهدید کننده ی حیات است و به بستری شدن در بیمارستان و درمان سریع نیاز دارد.

به جز موارد فوق و برخی موارد خاص (وجود علایم پیش‌آگهی بد)، در اکثریت موارد هپاتیت حاد نیازی به بستری در بیمارستان یا درمان ضد ویروس نیست. استراحت در بستر، برنامه‌ی غذایی پرکالری و مناسب و نیز نوشیدن کافی مایعات، باید در نظر گرفته شود. چون اغلب بیماران در انتهای روز دچار استفراغ می‌شوند، بهتر است قسمت بیشتر غذا صبح خورده شود. باید از مصرف داروهایی که در کبد سوخت و ساز می‌شوند یا عوارض جانبی برای سیستم صفراوی دارند، اجتناب شود.

نوشیدنی‌های الکلی نیز قدغن است! در صورت وجود استفراغ شدید و طولانی بستری در بیمارستان لازم است.

افراد بالغی که قبلاً سالم بوده‌اند و دچار هپاتیتB شده‌اند، به احتمال 99درصد بهبود می‌یابند! پس به جز درمانهای حمایتی، نیازی به درمان ضدویروس ندارند.

اغلب افراد مبتلا به هپاتیت حاد C، دچار هپاتیت مزمن خواهند شد؛ پس باید مورد درمان ضدویروسی قرار گیرند.

درمان هپاتیت مزمن:

هدف از درمان هپاتیت مزمن، جلوگیری از بدتر شدن بیماری و پیشگیری از سیروز کبدی و ناراسایی کبدی است. در اغلب موارد هپاتیت B و C خفیف، نیازی به درمان نیست و امکان اینکه بیماری بدتر شود، کم است. اما وقتی عفونت فعال است (تشخیص پزشک) یا نمونه‌برداری از کبد نشانه‌هایی از آسیب کبدی دارد، درمان برای از بین بردن عفونت فعال توصیه می‌شود. درمان برای همه‌ی افراد مبتلا به هپاتیت مزمن توصیه نمی‌شود؛ چرا که داروها عوارض جانبی زیادی دارند و همچنین ممکن است غفونت فعال عود کند!

هپاتیت‌های ویروسی با داروهای ضد ویروس درمان می‌شوند مانند اینترفرون آلفا،‌ریباویرین، لامی‌وودین و غیره .

عوارض هپاتیت ویرسی:

از عوارض هپاتیت ویروسی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

- هپاتیت مزمن؛ از عوارض دیررس هپاتیتB و C است.

- هپاتیت برق‌آسا عارضه‌ی مهمی است که در هپاتیت B و D و E دیده می‌شود  و در آن کبد به طور وسیع و ناگهانی آسیب می‌بیند و می‌تواند منجر به کوما و مرگ شود.

- نارسایی کبدی؛ گیجی، عدم درک موقعیت، خواب‌الودگی، تورم شکم و تورم اندام نشان‌دهنده‌ی نارسایی کبدی است.

- سیروز کبدی و سرطان کبد؛ در مبتلایان به هپاتیت B و C مزمن، به خصوص اگر در کودکی مبتلا شده باشند.

- تعداد کمی از بیماران مبتلا به هپاتیت A چند هفته تا چند ماه پس از بهبودی، دچار عود هپاتیت می‌شوند. نشانه‌ی ظهور مجدد آن، بروز دوباره‌ی علایم در بیمار و در آزمایش خون است!

- گاهی هپاتیت C با برخی علایم و بیماری‌های پوستی همراه است.

- و ...

پیشگیری از هپاتیت ویروسی:

پیشگیری از هپاتیت A : پیشگیری اولیه با واکسن و پیشگیری ثانویه (پس از تماس با فرد مبتلا به هپاتیت‌A) با واکسن یا ایمونوگلوبولین است.

پیشگیری پس از تماس در موارد زیر انجام می‌شود:

- در افراد خانواده‌ی بیمار مبتلا به هپاتیت A

- به دنبال تماس جنسی با فرد آلوده

- تماس در مؤسسات نگهداری (مانند خانه‌ی سالمندان، شیزخوارگاه و ...)

- در مهدکودک‌ها در صورت تشخیص مواردی از هپاتیت A در کودکان یا کارمندان، باید پیشگیری با ایمونوگلوبولین در آن مرکز و افراد خانواده ی کودکان انجام شود.

در تماس‌های اتفاقی که در اداره، مدرسه و بیمارستان رخ می‌دهد، نیازی به پیشگیری نیست. اغلب در افراد مسن نیز به پیشگیری نیازی نیست چون معمولاً در طول زندگی آلوده شده و بدن‌شان ایمنی لازم را یافته است.

- افرادی که قصد دارند به مناطق گرمسیری‌ایی در کشورهای درحال توسعه، که هپاتیت A در آنجا فراوان است، مسافرت کنند،‌باید ایمونوگلوبولین دریافت کنند.

چه افرادی باید واکسن هپاتیت A دریافت کنند؟

- پرسنل نظامی

- کارکنان مراکز نگهداری و مهدکودک‌ها

- کارکنان آزمایشگاه

- مبتلایان به بیماری‌های مزمن کبدی

- مردان همجنس باز

- معتادان تزریقی

- افرادی که به هر دلیل مثلاً اختلالات انعقادی، مرتباً خون یا فراورده‌های خونی دریافت می‌کنند.

- پرورش‌دهندگان پستانداران و پریمات‌ها

واکسیناسیون شامل دو تزریق با فاصله‌ی 12 6  ماه است. در کودکان 18 2 ساله، سه تزریق است که فاصله‌ی بین تزریق اول و  دوم یک ماه و بین تزریق دوم تا سوم، 12 6 ماه است.

پیشگیری از هپاتیت B :

پیشگیری اولیه با واکسیناسیون به صورت سه بار در بدو تولد، یک و شش ماهگی انجام می‌شود (تزریق در عضله‌ی بالای بازو).

چه افرادی باید واکسن  هپاتیت B دریافت کنند؟

- کارمندان بهداشتی که با خون در تماس هستند.

- کارمندان و بیماران بخش همودیالیز

- کارمندان و ساکنین آسایشگاه های معلولین

- مردان همجنس‌باز

- افرادی که روابط جنسی متعدد دارند.

- بیماران هموفیلی

- افرادی که در تماس نزدیک یا تماس جنسی با فرد آلوده به ویروس هپاتیت B (HBs آنتی‌ژنِ مثبت) هستند.

- ساکنین مناطق آندمیک

- افرادی که مداوم به مناطق آندمیک سفر می‌کنند.

واکسیناسیون هپاتیت B در دوران بارداری بلامانع است.

پیشگیری ثانویه  این پیشگیری با ترکیبی از واکسن و ایمونوگلوبولین انجام می‌شود. برای موارد زیر است:

- کسانی که واکسینه نشده‌اند و با ویروس هپاتیتB یا فرد آلوده به این ویروس تماس داشته‌اند.

- نوزادانی که از مادران آلوده به ویروس هپاتیت B به دنیا می‌آیند.

- اشخاصی که با تلقیح پوستی یا مخاطی، خون یا سایر مایعات آلوده شده‌اند (فرورفتن سرسوزن، بلع مواد و ...)

- افرادی که با مبتلایان به هپاتیت حاد B تماس جنسی داشته‌اند.

 

سیروز کبدی

سیروز کبدی چیست؟

هیچ عضوی از بدن به اندازه‌ی کبد، عهده‌دار وظایف مختلف نیست! کبد وظایف زیر را بر عهده دارد:

- تولید پروتئین‌های ضروری‌ای که برای انعقاد خون لازم هستند.

- برداشت یا جنثی کردن سموم، داروها و الکل

- ساختن صفرا که به جذب چربی‌ها و کلسترول به بدن کمک می‌کند.

- کمک به اینکه قند خون در حد طبیعی بماند.

- تنظیم سطح چندین هورمون در بدن

سیروز بیماری‌ایی است که در آن بافت اسکار، جایگزینِ سلولهای طبیعی کبد می‌شود.

بافت اسکار چیست؟

به زبان ساده، بافت اسکار بافتی است که پس از روند ترمیم به دنبال آسیب، در هرجایی از بدن می‌تواند به وجود آید و با بافت اولیه قبل از آسیب، متفاوت بوده و نمی‌تواند وظایف آن را انجام دهد! مثلاً وقتی جراحت نسبتا‍ً عمیقی روی پوست ایجاد می‌شود، پس از ترمیم زخم، جای آن به صورت یک بافت صورتی براق باقی می‌ماند که با بافت طبیعی پوست فرق دارد و بنابراین نمی‌تواند وظایف پوست را انجام دهد. به این بافت جدید که پس از ترمیم آسیب به وجود آمده، اسکار می‌گویند!

در سیروز کبدی پس از آسیب کبدی به هر دلیلی، بافت اسکار جایگزین سلول‌های طبیعی کبد می‌شود و در نتیجه کبد نمی‌تواند همه‌ی آن وظایف مهم را انجام دهد. در موارد پیشرفته، آسیب آن‌ قدر شدید است که چاره‌ای به جز پیوند کبد باقی نمی‌ماند!

سیروز بیمار نسبتاً شایعی در جهان است و یکی از علل مهم مرگ و میر محسوب می‌شود. مثلاً در آمریکا دوازدهمین علت مرگ و میر است و سالیانه 25000 نفر در اثر سیروز می‌میرند. همچنین سبب می‌شود که هزاران نفر دیگر به تدریج عملکرد کبد شان را از دست بدهند و دچار آسیب و اختلالات مختلفی شوند.

علل سیروز چیست؟

سیروز علل مختلفی دارد. در کل دنیا شایع‌ترین علت سیروز، مصرف بی‌رویه‌ی الکل و ابتلا به هپاتیت C است.

الکل اثرات سمی بر سلول‌های کبدی دارد. اغلب سیروز حدود ده سال پس از مصرف زیاد الکل رخ می‌دهد؛ اما امکان دارد کسانی که به شکل معمول و تفریحی الکل مصرف می‌کنند نیز دچار سیروز شوند. مشخص نیست که چرا برخی افراد نسبت به دیگران، بیشتر در معرض عوارض جانبی نوشیدن الکل قرار دارند. زنان نسبت به مردان بسیار بیشتر در معرض خطر ابتلا به سیروز قرار دارند حتی وقتی که مقادیر کمتری الکل مصرف می کنند.

هپاتیت C مزمن، سبب ایجاد التهاب در سلول‌های کبدی می شود که می‌تواند منجر به سیروز کبدی شود. از هر پنج نفر بیمار مبتلا به هپاتیت C، بعد از بیست سال، یک نفر به سیروز کبدی مبتلا می‌شوند.

هپاتیت B مزمن، نیز به طریقی مشابه سبب سیروز می‌شود ولی در کشورهای توسعه یافته، شیوع کمتری دارد.

دیگر علل ایجاد سیروز کبدی که شیوع کمتری دارند شامل موارد زیر است:

بیماری‌های اتوایمیونی که به سلول‌های کبدی یا سیستم صفراوی حمله می کنند.

واکنش شدید به داروهای نسخه شده

قرار گرفتن طولانی مدت در معرض سموم محیطی

عفونت‌های ناشی از باکتری‌ها و انگل‌هایی که در مناطق استوایی یا آسیا یافت می‌شوند.

تکرار مکرر نارسایی قلبی همراه با احتقان کبدی

بیماری های مشخص وراثتی مانند:

هموکروماتوز که همراه با رسوب زیاد آهن در کبد و دیگر اعضای بدن است.

بیماری ویلسون که همراه با غلظت‌های غیرطبیعی مس در بدن است.

کمبود آلفا‌ یک آنتی‌تریپسین؛ که به معنی نبود یک آنزیم ویژه در کبد است.

علل دیگری که تحت عنوان استئاتوهپاتیت غیرالکلی نامیده می‌شوند، موقعیتی است که در آن چربی در کبد رسوب می‌کند و منجر به التهاب و ایجاد اسکار در کبد می‌شود.

علایم سیروز کبدی کدامند؟

در مراحل ابتدایی اغلب سیروز علامتی ندارد. اما همین که سلول‌های کبدی شروع به مردن می‌کنند، کبد نمی‌تواند، پروتئین‌هایی که احتباس مایعات در بدن را تنظیم می‌کنند و پروتئین‌هایی که موجب انعقاد خون می‌شوند را به اندازه‌ی کافی تولید کند و همچنین توانایی کبد برای سوخت و ساز رنگدانه‌ی بیلی‌روبین کاهش می‌یابد. این مسائل سبب بروز علایم زیر می‌شود:

- خستگی

- بی اشتهایی

- تهوع

- ضعف

- کاهش وزن

تجمع مایع در پاها (ادم) و در شکم (آسیت)

- افزایش خونریزی و کبودی

- یرقان؛ زردی سفیدی چشم و پوست

- خارش

- گیجی و اغتشاش در هوشیاری

با افزایش آسیب، کبد نمی‌تواند عمل سم‌زدایی بدن را انجام دهد؛ همچنین نمی‌تواند سوخت و ساز داروها را که موجب اثرگذاری این داروها می‌شود را انجام دهد.

سرانجام  مواد سمی وارد مغز می‌شوند. این تغییرات سبب می‌تواند سبب تظاهرات زیر شود:

- افزایش حساسیت به داروها

- تغییرات شخصیتی و رفتاری، شامل گیجی، بی‌تفاوتی به ظاهر و بهم ریختگی ظاهری، فراموشی، دشواری در تمرکز کردن و تغییرات عادات خواب

- کاهش سطح هوشیاری

از طرفی، ایجاد اسکار در کبد، مانع جریان خون و سبب افزایش فشار در سیاهرگ پورت می‌شود. این رگی است که خون را از معده به کبد می‌برد. این وضعیت، افزایش فشارخون پورتال نامیده می‌شود.  در نتیجه عروق حونی در معده و مری متسع شده و بدن شروع به ساختن عروق جدیدی می‌کند تا این انسداد و در واقع کبد را دور بزند! این عروق جدید که دیواره‌ی نازکی دارند، واریس نامیده می‌شوند. اگر یکی از این عروق پاره شود، خونریزی‌ای ایجاد می‌شود که در صورت عدم درمان می‌تواند در عرض چند ساعت؛ سبب مرگ شود!

تشخیص سیروز:

پزشک در مورد در مورد تاریخچه‌ی پزشکی‌تان، تاریخچه‌ی بیماری‌ها بویژه بیماری‌های کبدی در خودتان و در اعضای خانواده، رژیم‌غذایی، مصرف الکل، داروهایی کا تا کنون مصرف کرده‌اید و عوامل خطر مرتبط با هپاتیت B و C (مانند استفاده‌ی وریدی از داروها یا تماس با افراد مبتلا) سؤالاتی می‌پرسد. در معاینه‌ی فیزیکی، پزشک؛ اندازه و قوام کبد، تغییرات پوستی مانند کبودی‌ها، یرقان و شواهدی مبنی بر احتباس مایع در پاها یا شکم را بررسی خواهد کرد.

برای به دست آوردن شواهدی مبنی بر وجود التهاب در کبد، افزایش بیلی‌روبین خون،‌ افزایش سموم یا کاهش مواد ضروری‌ایی که توسط کبد تولید می‌شوند، آزمایش خون درخواست می‌شود. ممکن است لازم باشد کبد با تصویربرداری مانند سی‌تی‌اسکن بررسی شود.

ممکن است سیروز به‌وسیله‌ی بیوپسی تشخیص داده شود که در آن به وسیله‌ی یک سوزن مخصوص، یک نمونه‌ی بسیار ظریف از کبد برداشته می‌شود و در آزمایشگاه از نظر اسکار و آسیب‌سلولی بررسی می‌شود.

سیر سیروز کبدی چگونه است؟

معمولاً سیروز کبدی یک بیماری پیشرونده است. هرچند که معمولاً سیروز برگشت‌ناپذیر است، اما با درمان و تغییر الگوی زندگی، در بسیاری از فراد می‌توان آسیب کبد را بهبود بخشیده و سیر پیشرفتِ سیروز را کُند نمود.

پیشگیری از سیروز کبدی:

مهم‌ترین اقدام در جلوگیری از سیروز کبدی، اجتناب از مصرف بی‌رویه‌ی الکل است. اگر کسی به هپاتیت مزمن دچار است؛ اصلاً نباید به هیچ وجه الکل مصرف کند!

علل دیگری از سیروز نیز قابل پیشگیری هستند.

برای اجتناب از ابتلا به هپاتیت، از مصرف تزریقی و استنشاقی مواد مخدر بپرهیزید، رابطه‌ی جنسی غیرایمن برقرار نکنید؛ به خصوص با افرادی که شریک جنسی متعدد دارند.

اگر می‌خواهید سوراخی زینتی در اعضای بدن ایجاد کنید (مانند سوراخ کردن گوش یا اطراف ناف و غیره) یا قصد دارید روی بدن خود خالکوبی (هر نوع خالکوبی حتی تاتوی ابرو ) انجام دهید؛ اطمینان حاصل کنید که از وسایل و تجهیزات پزشکی استریل و تمیز استفاده می شود.

کارکنان بهداشتی در صورت تماس اتفاقی با خون یا سوزن، باید حتماً از نظر عفونت وضعیت را پیگیری کنند.

- هپاتیت B با واکسن قابل پیشگیری است و واکسیناسیون آن برای برخی افراد اجباری است.

درمان سیروز کبدی:

درمان سیروز کبدی به علتِ آن و نیز درجه ی سیروز بستگی دارد. به آن علت که آسیب کبدی معمولاً برگشت ناپذیر است، هدف تمام درمان‌ها، جلوگیری از بدتر شدن بیماری و کاهش عوارضِ آن است.

جدا از اینکه علت سیروز چه باشد، هر فردی که به سیروز مبتلا است، باید از نوشیدن الکل بپرهیزد و در مصرف داروها بسیار محتاط باشد، چرا که بسیاری از داروها بیماری کبدی را بدتر می‌کنند؛ مانند داروهایی که بدون نسخه از داروخانه قابل تهیه هستند، از جمله استامینوفن و برخی مسکن‌های دیگر. همچنین باید برای بیماری‌ زمینه‌ای که موجب ایجاد سیروز شده است؛ تحت درمان قرار گیرد (مثلاً برای هپاتیت، اینترفرون،‌ برای هپاتیت اتوایمیون داروهای سرکوب کننده‌ی سیستم ایمنی دریافت کرده یا در هموکروماتوزیس فصد خون انجام شود).

بسیاری از درمان‌ها برای عوارض جانبی سیروز تجویز می‌شوند. ممکن است پزشک شما در صورتیکه دچار احتباس مایع در بدن شده باشید، برایتان رژیم غذایی کم نمک یا داروهای ادرار آور تجویز نماید. وقتی شما به دلیل عدم توانایی بدن‌تان در دفع  مواد زائد پروتئین‌ها دچار اغتشاش هوشیاری شوید، مسهل‌ها ممکن است به پاکسازی بدن شما از سموم کمک کنند. در این شرایط رژیم غذایی شما باید از نظر محتوای پروتئینی بسیار محدود باشد.

ممکن است برای کاهش خارش و مقابله با عفونت‌ها، داروهایی تجویز شوند. در صورت بروز افزایش خون پورتال ممکن است داروهای ضدفشارخون تچویز شود.

خونریزی از واریس‌ها تهدید کننده حیات بوده، شرایط اورژانسی به‌وجود می‌آورد که البته می‌تواند با موفقیت درمان شود. درمان واریس‌ها و خونریزی واریس‌ها توسط متخصص گوارش و از طریق اندوسکوپی انجام می‌شود. فرآیند دیگری که TIPS نام دارد، روشی است که برای ایجاد یک گذرگاه جدید برای جریان خون به‌کار می‌رود تا فشار در واریس‌ها کم شده، از خونریزی واریس‌ها جلوگیری شود. برای کاهش اتساع واریس‌ها دارو نیز ممکن است تجویز شود.

اگر کبد آنقدری دچار اسکار باشد که نتواند وظایفش را انجام دهد و از کار بیفتد، تنها درمان موجود، پـــیوند کـبد خواهد بود. نزدیک به 80 تا 90 درصد کسانی که تحت عمل پیوند کبد قرار می‌گیرند زنده می‌مانند و با استفاده از داروهای جدید که سیستم ایمنی را سرکوب می‌کنند، میزان نجات بیماران پیوند کبدی، افزایش و احتمال پس زده شدن کبد جدید پیوند زده شد، بسیار کم شده است.

چه وقت باید با پزشک متخصص تماس گرفت؟

اگر دچار استفراغ خونی شدید، بسیار سریع به اورژانس بیمارستان مراجعه کنید. اگر هر کدام از علایم سیروز را در خود می‌بینید، حتماً در اسرع وقت به پزشک مراجعه کنید به خصوص اگر الکل زیاد مصرف می‌کنید یا هپاتیت مزمن دارید.  بیمارانی که سیروز در آنها تشخیص داده شده است، باید به محض بدتر شدن علایم، احساس اختلال هوشیاری و منگی، تب یا درد شکمی باید فوراً به پزشک مراجعه نمایند.

پیش‌آگهی؟

وقتی که بیماری زود تشخیص داده شود، در اغلب افراد، درمان منجر به بهبودی می شود. اغلب بیماران می‌توانند برای سالهای زیادی یک زندگی طبیعی داشته باشند.  دورنمای ناخوشایند آن است که اگر کسی که سیروز دارد از نوشیدن الکل اجتناب نکند، دچار آسیب وسیع کبدی خواهد شد و اغلب بیماران مبتلا به سیروز در اثر خونریزی، عفونت‌های جدی یا نارسایی کلیوی فوت می‌کنند. آنها خیلی اوقات، در روزهای آخر عمر خود وارد کومایی غیرقابل برگشت می‌شوند.

 

سنگ‌ صفرا

کوله‌لیتیازیس یا سنگ صفراوی، به معنای رسوب مواد سخت در سیستم صفراوی است. سنگ صفراوی می‌تواند در کیسه ی صفرا تشکیل شود. سنگ‌های صفراوی اندازه‌های متفاوتی دارند، می‌توانند به اندازه‌ی یک دانه شن یا به اندازه‌ی یک توپ گلف باشند.

علت تشکیل سنگ صفراوی چیست؟

در تشکیل سنگ صفراوی عوامل مختلفی نقش دارند.

عملکرد اصلی کیسه‌ی صفرا و مجاری صفراوی انتقال صفرا به روده است که اهمیت زیادی برای هضم و جذب چربی‌ها دارد. صفرا که غنی از اسیدهای صفراوی است، توسط سلول‌های کبد ساخته شده و از طریق مجاری صفراوی داخل کبدی وارد مجاری کبدی مشترک و سپس وارد کیسه‌ی صفرا شده و در آنجا انباشته می‌شود تا در زمان مناسب از آنجا توسط مجاری صفراوی خارج کبدی (مجرای صفراوی مشترک) به ابتدای روده وارد شود و در هضم و جذب چربی‌ها شرکت کند. کبد روزانه 1500-1000 سی‌سی صفرا ترشح می‌کند.

صفرا علاوه بر نمک‌ها و اسیدهای صفراوی که به هضم چربی ها کمک می‌کنند، حاوی محصولات زایدی مانند کلسترول و بیلی‌روبین است. بیلی‌روبین از تخریبِ سلولهای قرمز خون پیر به وجود می‌آید.

سنگ صفراوی وقتی شکل می‌گیرد که ذرات کلسترول یا بیلی‌روبین جمع شده و توده‌ای جامد تشکیل می‌دهند. این سنگ می‌تواند به مرور زمان که در کیسه‌ی صفرا، صفرا روی آن جریان دارد، بزرگ‌تر شود، مانند مرواریدی که در درون صدفی شکل می‌گیرد.

از علل تشکیل سنگ صفراوی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

- اشباع بیش از حد کلسترول صفراوی در اثرِ

o مصرف استروژن

o هورمون‌ درمانی در یائسگی

o داشتن چند زایمان

o مصرف قرص‌های جلوگیری از بارداری

o کاهش وزن سریع

o بیماری‌های انتهای روده ی باریک

- تشکیل هسته‌ای به عنوان مرکز تشکیل سنگ صفراوی در کیسه ی صفرا در اثر

عواملی مانند:

o انگل‌های صفراوی

o عفونت‌های باکتریال مجاری صفراوی

o آنتی‌بیوتیک‌هایی مانند سفتریاکسون

o تغذیه ی کامل وریدی

o تزریق خون

- کم تحرکی کیسه‌ی صفرا که سبب سکون صفرا  می شود. که می‌تواند ناشی از موارد زیر باشد:

o بارداری

o گرسنگی طولانی

o سوماتواستاتین

o تنگی‌های مجاری صفراوی

o انگل‌‌های صفراوی

o و ...

انواع سنگ‌ صفراوی

دو نوع سنگ صفراوی وجود دارد:

o سنگ‌های صفراوی که عمدتاً از کلسترول تشکیل شده‌اند.

o سنگ‌های صفراوی رنگدانه‌دار (قهوه‌ای یا سیاه) که از ترکیب کلسیم با بیلی‌روبین و انواع دیگر نمک‌های کلسیمی ساخته‌ شده‌اند.

لجن کیسه‌ی صفرا یک ترکیب بسیار غلیظ از اسید‌های صفراوی، بیلی روبین، کلسترول، موکوس و پروتئین‌ها است که مستعد رسوب و تبدیل به حالت جامد و نیمه جامد است.

علایم سنگ صفراوی چیست؟

اغلب اوقات سنگ‌های صفراوی علامت و مشکلی ایجاد نمی‌کنند. سنگ‌های صفراوی کوچک می‌توانند از کیسه‌ی صفرا خارج شده و از طریق مجاری صفراوی خارج کبدی، وارد روده شده و از آنجا از طریق مدفوع از بدن دفع شوند.

اما اگر سنگ صفراوی در دهانه ی خروجی کیسه‌ی صفرا و یا در مجاری صفراوی گیر کند؛ می‌تواند باعث بروز علایم شود. بعد از خوردن غذا، به‌خصوص غذاهای چرب، عضلاتِ ظریفِ دیواره‌ی کیسه‌ی صفرا فشرده می‌شوند تا صفرا به درون روده تخلیه شود. اگر کیسه‌ی صفرا در مقابل سنگ صفرا فشرده شود یا سنگ صفراوی مانع خروجِ آسان صفرا از کیسه شود،‌ درد زیاد و مداومی ایجاد خواهد شد.

حال اگر سنگ صفراوی به مجاری‌ایی که تخلیه‌ی صفرا را به عهده دارند وارد شود، امّا نتواند از آن عبور کرده و وارد روده شود؛ در چنین موردی، سنگ گیر کرده در مجرا، با ایجاد انسداد در مسیر صفراوی، موجب تجمع صفرا در کیسه‌ی صفرا یا کبد می‌شود. حال وقتی مجرای گوارشی با باکتری آلوده شود، مایع تجمع یافته می‌تواند منجر به عفونت بسیار وخیمی شود. همچنین اگر سنگ صفراوی حرکت کرده،  از مجرای تخلیه ی صفرا پایین‌تر آید،‌ می‌تواند مسیر آزادسازی آنزیم‌های گوارشی از لوزالمعده (پانکراس) را نیز مسدود کند. این مسئله می‌تواند سبب التهاب پانکراس (پانکراتیت) شود.  

پس به طور خلاصه می‌توان گفت:

- اکثر افراد دارای سنگ صفرا بدون علامت هستند. که البته در برخی موارد با گذشت زمان علامت دار می‌شوند. مثلاً درد به‌وجود می‌آید یا عفونت و التهاب کیسه‌ی صفرا رخ می‌دهد و یا سنگ حرکت کرده در مجرای صفراوی انسداد ایجاد می‌کند.

- در صورت ایجاد علایم، موارد زیر مورد انتظار است:

o درد شکمی که اغلب در قسمت فوقانی و راست شکم است. درد ناشی از سنگ صفراوی، درد شدیدی و مداومی است که حدود 15 دقیقه طول می‌کشد و هر چند ساعت تکرار می‌شود.

o حساسیت به غذاهای چرب؛  غذاهای چرب با تحریک انقباض در کیسه ی صفرا سبب تشدید درد می‌شوند.

o آروغ، نفخ، تهوع یا کاهش اشتها.

- گاهی اوقات سنگ صفراوی عوارض بیشتر و جدی‌تری مانند التهاب لوزالمعده (پانکراتیت) یا عفونت در کیسه‌ی صفرا و یا مجاری صفراوی ایجاد می‌کند. اگر یکی از این عوارض پیش آید، ممکن است بیمار دچار تب، درد بسیار بیشتر و شدید‌تر شکمی و یا زردی شود.

تشخیص سنگ صفراوی؟

بهترین روش تشخیص وجود سنگ صفراوی، سونوگرافی است.

اگر شما علایمی داشته باشید که خیلی شبیه علایم معمول سنگ صفراوی نباشد، هرچند که در سونوگرافی سنگ صفراوی تشخیص داده شده باشد، برای پزشک دشوار خواهد بود که مطمئن باشد که علایم شما ناشی از سنگ صفراوی است. اگر علایم موجود برای سنگ صفراوی معمول و مشخص باشد، پزشک احتمالاً درمان برای سنگ صفراوی را توصیه خواهد کرد.

اگر سنگ مانع جریان صفرا شده باشد، در سونوگرافی اتساع مجاری صفراوی ناشی از انسداد دیده خواهد شد؛ در چنین شرایطی، برای بررسی درگیری لوزالمعده و کبد، آزمایش خون انجام می‌شود.

سیر بیماری چگونه است ؟

گاهی سنگ‌های صفراوی کوچک از کیسه‌ی صفرا خارج شده، از طریق مجرای صفراوی خارج کبدی وارد روده شده و از آنجا با مدفوع از بدن دفع می‌شوند. همچنین درد ناشی از سنگ صفرا (کولیک صفراوی) می‌تواند با جابجایی سنگ صفراوی مزاحم در درون کیسه ی صفرا، از بین برود. اما به هرحال در تعداد زیادی از افراد، سنگ صفرا علایمی ایجاد می‌کند که نیاز به درمان جراحی دارد و تا زمانی که کیسه‌ی صفرا برداشته نشود،‌ علایم ادامه می یابند.  حتی وقتی حملات کولیک صفراوی خودبخود آرام می‌شود، در دو سوم افراد، در عرض 2 سال، علایم بازمی‌گردند.

پیشگیری ؟

اگر شما از چاقی و اضافه وزن بپرهیزید؛ احتمال کمی دارد که به سنگ صفراوی مبتلا شوید. اگر رژیم غذایی دارید از رژیم‌های غذایی‌ای که سبب کاهش وزن سریع می‌شوند،‌ بپرهیزید.

استروزن و قرص های جلوگیری از بارداری، اختمال بروز سنگ صفراوی را افزایش می‌دهند. اگر عوامل خطر دیگر سنگ صفراوی مانند چاقی را دارید، از مصرف این قرص‌ها اجتناب نمایید.

به علل تشکیل سنگ صفراوی در بالا نگاهی بیندازید.

درمان سنگ صفراوی

سنگ‌های صفراوی تنها در صورتی‌که علامت ایجاد کنند، نیاز به درمان دارند.

اغلب بیمارانی که نیاز به درمان سنگ صفراوی دارند؛ تحت عمل جراحی‌‌ایی قرار می‌گیرند که «کوله‌سیستکتومی‌ِ لاپاراسکوپیک» نام دارد. در این روش از یک برش بسیار کوچک، دوربینِ لامپ داری (لاپاراسکوپ) وارد شکم می‌شود و پزشک از طریق یک تلویزیون ویژه، توسط این دوربین، داخل شکم بیمار را می‌بیند. از طریق یک برش بسیار کوچک دیگر نیز ابزار ظریف جراحی‌ای وارد شکم می‌شود که پزشک از طریق آن، کیسه‌ی صفرا را خارج می‌کند.

چون در لاپاراسکوپی برش‌های جراحی کوچک و ظریف هستند، بیمار پس از جراحی به سرعت بهبود می‌یابد.

جراحی کوله سیستکتومی باز یا خارج کردن کیسه‌ی صفرا از طریق برش جراحی بزرگ و با دید مستقیم، تنها برای برخی بیماران پرخطر (مانند بیمارانی که سابقه ی جراحی شکم و چسبندگی دارند، یا بیماران چاق و یا مبتلا به سیروز) انجام می‌شود.

در 5 درصد موارد؛ جراحی لاپاراسکوپیک شروع می‌شود اما به دلایل تکنیکی، جراح روش را به جراحی باز تغییر می‌دهد.

برای سنگ‌های صفراوی که در مجرای کبدی مشترک گیر کرده‌اند، ممکن است درمان‌های اضافه‌تری لازم باشد.  ERCP روشی است که در آن جراح محل تخلیه‌ی مجرای صفراوی به داخل روده را می‌بیند که این عمل نیز با اندوسکوپ انجام می‌شود. اندوسکوپ از طریق دهان بیمار وارد روده می‌شود. در این روش جراح می‌تواند سنگ را بیرون بکشد و یا انتهای مجرا را کمی گشاد کند تا سنگ از مجرا عبور کرده، به روده برود و خدبخود با مدفوع دفع شود.

برای بیمارانی که نمی‌توانند جراحی را تحمل کنند، ممکن است داروهای خوراکی که به حل شدن سنگ صفراوی کمک می‌کند، تجویز ‌شود. برای مشاهده‌ی نتایج این درمان حداقل شش ماه وقت لازم است و تنها در نیمی از بیماران مؤثر است. همین که درمان متوقف شود، سنگ صفراوی بازمی‌گردد.

دو روش دیگر برای شکستن سنگ صفراوی ، استفاده از امواج شوک (لیتوتریپسی)  یا تزریق مستقیم مواد حل کننده‌ی سنگ، به داخل کیسه ی صفرا است.

اما به هر حال در میانِ تمام درمان‌ها؛ جــــــــراحی روش درمانی ارجح است و مؤاکداً توصیه می شود؛ چرا که سنگ‌های صفراوی وقتی که کیسه ی صفرا برداشته نشده باشد؛ اختمالاً دوباره تشکیل می‌شوند.

چه زمانی باید با پزشک متخصص تماس گرفت؟

اگر شما سنگ صفراوی دارید، در صورت مشاهده ی موارد زیر با پزشک‌تان تماس بگیرید:

- تب بدون علت مشخص

- درد شدید یا مداوم در ناحیه‌ی راست شکم،‌وسط شکم یا در پشت

- استفراغ مداوم

- زردی پوست یا چشم

پیش‌آگهی

درمان جراحی سنگ صفراوی بسیار مؤثر است. در اغلب بیماران علایم به طور کامل از بین می‌رود و بازنمی‌گردد. کیسه‌صفرا یک عضو حیاتی نیست و اغلب افراد پس از برداشتن آن دچار تغییرات گوارشی نمی شوند. در تعداد کمی از موارد درد شکمی یا اسهال بعد از برداشتن کیسه‌ی صفرا به وجود می‌آید و بنابراین درمان‌های اضافه‌تری یا تغییر در رژیم غذایی لازم می‌شود.

 

پانکراتیت حاد

التهاب حاد لوزالمعده (پانکراس) یا پانکراتیت حاد به معنای التهاب ناگهانی پانکراس است.

پانکراس غده‌ی بزرگی است که در قسمت فوقانی شکم، پشت معده قرار دارد. پانکراس هورمون‌ها و آنزیم‌های گوارشی تولید می‌کند.

در پانکراتیت آنزیم هایی که به طور معمول توسط پانکراس تولید شده و به مجرای گوارشی می‌ریزد، شروع به تخریب خودِ پانکراس می‌کند. غده‌ی پانکراس دچار تورم و التهاب می‌شود. آنزیم‌های بیشتری در اطراف پانکراس و در خون آزاد می‌شود. در نتیجه گوارش کند و دردناک می شود. دیگر عملکردهای بدن نیز می تواند تحت تأثیر قرار گیرد. اگر حملات حاد پانکراتیت شدید، طول کشیده یا مکرر باشد،‌ ممکن است پانکراس دچار اسکار و آسیب دائمی شود.

دقیقاً مشخص نیست که چرا آنزیم‌های پانکراس شروع به تخریب خود پانکراس می‌کنند اما چندین عامل محرک برای آن شناخته شده است.

یکی از شایع‌ترین عوامل پانکراتیت حاد سنگ صفراوی است. سنگ صفراوی‌ای که از کیسه‌ی صفرا بیرون می‌آید، می‌تواند مجرای پانکراس را مسدود کند (مجرای پانکراس آنزیم‌های پانکراس  را از پانکراس به روده می‌رساند). وقتی مجرای پانکراس مسدود می شود، آنزیم‌ها نمی‌توانند به خوبی جریان پیدا کنند. این سبب التهاب پانکراس می‌شود.

یک عامل دیگر که منجر به التهاب حاد پانکراس می‌شود، مصرف بی‌رویه‌ی الکل است. اغلب افرادی که الکل مصرف می‌کنند، هرگز دچار پانکراتیت نمی‌شوند. اما برخی افراد مشخصاً پس از خوردن مقدار زیادی الکل به پانکراتیت حاد مبتلا می‌گردند. این پانکراتیت می‌تواند به دنبال مصرف زیاد الکل در یک دوره‌ی زمانی یا حتی یک بار مصرف زیاد الکل باشد. ترکیب الکل با سیگار خطر ابتلا به پانکراتیت حاد را افزایش می‌دهد.

دیگر علت شایع پانکراتیت حاد عارضه‌ی انجام عمل پزشکی  ERCP است که توسط اندوسکوپ انجام می‌شود. ERCP برای تشخیص و درمان سنگ‌ها، تومورها و دیدن مجاری پانکراس، کبد و کیسه‌ی صفرا انجام می‌شود.

دیگر عواملی که گاهی سبب پانکراتیت حاد می‌شوند شامل موارد زیر است:

- استفاده از برخی‌داروها مانند:

o داروهای سولفا

o داروهای ادرار آور مانند هیدروکلروتیازید

o داروهای سرکوبگر سیستم ایمنی

o داروهایی که برای درمان ایدز به کار می‌روند.

- جراحی‌های شکمی

- آسیب‌ها و ضربه‌های شدید شکمی

- شرلیط متابولیکی مانند افزایش کلسیم یا چربی تری‌گلیسیرید در خون

- برخی عفونت‌ها مانند اوریون یا هپاتیت‌های ویروسی

- در بسیاری از موارد علتی برای پانکراتیت حاد یافت نمی‌شود.

علایم پانکراتیت حاد؟

شایع‌ترین علامت پانکراتیت حاد درد شکمی در ناحیه‌ی فوقانی شکم است که شدت آن از قابل تحمل تا شدید متغیر است.

درد معمولاً در قسمت میانی تنه و زیر دنده‌ها رخ می‌دهد. اما گاهی این درد در طرف راست یا چپ شکم حس می‌شود.  این درد، دردی دائمی با حالت سوراخ کننده یا سوزشی است. درد می‌تواند به پشت، پهلوها، قفسه ی سینه یا پایین شکم انتشار یابد.

اغلب درد بسیار سریع و در طی حدود سی دقیقه به حداکثر شدت خود می‌رسد. در پانکراتیت ناشی از الکل، درد تمایل دارد که یک تا سه روز بعد از مصرف الکل آغاز شود.

ممکن است پیدا کردن وضعیتی که در آن فرد راحت باشد، مشکل باشد. خم شدن به جلو یا دراز کشیدن به پهلو می‌تواند سبب کاهش درد شود. خوردن اغلب باعث بدتر شدن درد می‌شود.

دیگر علایم پانکراتیت حاد شامل موارد زیر است:

- تهوع و استفراغ

- بی‌اشتهایی

- نفخ شکمی

- در موارد شدید ممکن است تب، دشواری در تنفس ، ضعف و شوک رخ دهد.

تشخیص پانکراتیت حاد؟

پزشک پانکراتیت را براساس موارد زیر تشخیص می‌دهد:

- علایم ظاهری بیمار

- معاینه‌ی فیزیکی

- بررسی‌های آزمایشگاهی مشخص

آزمایش خون نشانگر افزایش دو آنزیم پانکراسی است.

در برخی موارد تصویربرداری با روش سی‌تی‌اسکن ممکن است انجام شود. سی‌تی‌اسکن تورم پانکراس و تجمع مایع در شکم را نشان می‌دهد.

سی‌تی‌اسکن همچنین ممکن است کیست کاذب پانکراس را نشان دهد. کیست‌های کاذب پانکراس پاکتی از آنزیم‌های پانکراسی هستند که در برخی افراد سبب حملات مکرر پانکراتیت حاد می‌شوند. در صورت پاره شدن این کیست‌ها و نفوذ آنزیم‌ها به بافت‌های آسیب‌پذیر، عوارض جدی و خطرناکی به وجود می‌آید.

اگر پزشک به وجود سنگ صفراوی مشکوک باشد، سونوگرافی انجام می‌شود.

زمان مورد انتظار؟

پانکراتیت خفیف تا متوسط اغلب خودبخود در عرض یک هفته فروکش می‌کند. اما پانکراتیت حاد شدید می‌تواند تا چند هفته ادامه یابد.

اگر در یک یا چند حمله‌ی پانکراتیت حاد، آسیب قابل توجهی به پانکراس وارد شده باشد، «پانکراتیت مزمن» می‌تواند به وجود آید.

پیشگیری از پانکراتیت حاد؟

اجتناب از مصرف بی‌رویه و زیاد الکل می‌تواند به پیشگیری از پانکراتیت حاد کمک کند. هرکسی که یک‌بار به علت مصرف الکل دچار هپاتیت شده است، باید مصرف الکل را کاملاً کنار بگذارد. بسیار مهم است که با پیشگیری؛ از تکرار حملات پانکراتیت حاد و یا تبدیل شدن آن به پانکراتیتت مزمن جلوگیری شود.

اغلب اولین حمله‌ی پانکراتیت حادی که ناشی از مصرف الکل نیست، قابل پیشگیری نیست. هرچند که رعایت مواردی که از سنگ صفراوی پیشگیری می‌کند، می‌تواند از ایجاد پانکراتیت حاد وابسته به سنگ صفراوی، جلوگیری نماید. برای پیشگیری از سنگ صفراوی از اضافه وزن و کاهش سریع وزن بپرهیزید.

اگر علت پانکراتیت حاد سنگ صفراوی باشد، معمولاً جراحیِ کیسه‌ی صفرا، برای جلوگیری از تکرار حملات پیشنهاد می‌شود. اگر علت پانکراتیت حاد مصرف دارو باشد باید در صورت امکان مصرفِ داروی مسبب قطع شود.

درمان پانکراتیت حاد؟

اگر حدس می زنید که دچار پانکراتیت حاد شده‌اید، سریع به پزشک مراجعه نمایید و تا دیدن پزشک، چیزی نخورید و ننوشید. خوردن و نوشیدن سبب تحریک آزادسازی آنزیم‌های پانکراس می‌شود و این درد را شدیدتر می‌کند.

اغلب بیماران مبتلا به پانکراتیت حاد به بیمارستان منتقل شده و بستری می‌شوند تا با دریافت مسکن و مایعات داخل وریدی (سرم) درمان شوند.

تا زمانی‌که علایم بهبود نیافته اند، بیمار اجازه ندارد چیزی بخورد یا بنوشد. در اغلب موارد برای کوتاه کردن مدت زمان حمله و یا تسریع بهبودی، کار خاصی نمی‌توان انجام داد. اگر حمله‌ پانکراتیت حاد مدت زمان زیادی طول بکشد و بیمار نتواند برای بیش از یک هفته چیزی بخورد، ممکن است تغذیه‌ی داخل وریدی انجام شود.

در برخی موارد ممکن است آنتی‌بیوتیک تجویز شود. ای امر موجب پیشگیری یا بهبود عفونت در پانکراس یا بافت‌های اطراف آن می‌شود. اغلب افراد به درمان اضافه‌تری نیاز ندارند.

اگر شما یک حمله‌ی پانکراتیت حاد داشته‌اید که به وسیله‌ی سنگ صفراوی ایجاد شده، ممکن است نیاز به ERCP داشته باشید. در خلال این بررسی، ممکن است پزشک یک برش ظریف در مدخل مجرای صفراوی ایجاد کند تا از عود انسداد در آینده جلوگیری کند. همچنین ممکن است به شما توصیه شود که کیسه‌ی صفرا‌ با جراحی خارج شود. جراحی برداشتن کیسه‌ی صفرا معمولاً چند روز یا یک هفته بعد از فروکش کردن حمله ی پانکراتیت حاد انجام می‌شود. جراحی فوری از نظر تکنیکی دشوار است و ممکن است پانکراتیت را بدتر کند.

در موارد نادری ممکن است جراحی لازم باشد:

- تخلیه‌ی کیست کاذب

- درمان آبسه

- متوقف کردن خونریزی

چه وقت با پزشک متخصص تماس بگیرید؟

اگر علایم زیر را داشتید فوری با نزدیکترین اورژانس بیمارستان یا با پزشک خود تماس بگیرید؛

- درد شدید شکمی که بیش از 30 دقیقه طول کشیده است.

- درد همراه با تهوع شدید یا استفراغ

پیش‌آگهی در پانکراتیت حاد چگونه است؟

در اغلب افراد پانکراتیت حاد در عرض 48 ساعت خودبخود رفع می‌شود و معمولاً در آینده هم عوارض و مشکلاتی وجود نخواهد داشت. در درصد کمی از بیماران عوارض ایجاد می شود که ممکن است شامل ایجاد کیست کاذب یا آبسه در پانکراس باشد. این موارد به پیگیری و نظارت یا درمان‌های اضافه‌تر نیاز دارند.

پانکراتیت حادی که ناشی از نوشیدن الکل باشد، در صورت ادامه‌ی مصرف الکل، احتمال زیادی برای عود دارد. با گذشت زمان ممکن است آسیبهای جبران ناپذیری به پانکراس وارد شود. ممکن است شکل مزمن بیماری (پانکراتیت مزمن) ایجاد شود.

 

اسهال

اسهال به معنی دفع مدفوع مایع یا شکل نیافته با دفعات زیاد است. حجم اسهال می‌تواند کم یا زیاد باشد. همراه یا بدون موکوس و یا خون باشد.

علل ایجاد اسهال کدامند؟

اسهال علل زیادی دارد:

اسهال حاد به اسهالی گفته می‌شود که کمتر از دو هفته طول بکشد. اسهال حاد اغلب (در بیش از 90درصد موارد) به وسیله‌ی عفونت با باکتری، ویروس یا انگل است.

باکتری‌ها از دو طریق اسهال ایجاد می‌کنند: از طریق حمله به روده یا از طریق تولید سم که سبب می‌شود روده، آب بیشتری ترشح کند. وقتی اسهال به علت خوردن غذای آلوده با باکتری یا انگل ایجاد شده باشد، اغلب مردم به آن «مسمومیت غذایی» می گویند.

چه کسانی در معرض خطر اسهال حاد قرار دارند؟

راه‌های اکتساب اسهال عفونی از راه دست آلوده به مدفوع آلوده ، خوردن آب یا مواد غذایی آلوده و یا تماس مستقیم با فرد آلوده است.

در افراد زیر احتمال بروز اسهال عفونی زیاد است:

- مسافران و کسانی که در کمپ زندگی می‌کنند، کسانی که پیاده سفر می‌کنند و کسانی که در آب آلوده شنا کنند.        

- مصرف کنندگان غذاهای خاص؛ مانند مصرف گوشت مرغ در پیک‌نیک یا رستوران، همبرگر خوب پخته نشده، مایونز و کرم‌ها، برنج سرخ شده، تخم مرغ و غذاهای دریایی

- افراد مبتلا به نقص ایمنی

- کودکانی که مهدکودک می‌روند و اعضای خانواده‌ی آنها

- افراد مقیم در آسایشگاه‌ها و مراکز نگهداری

اگر اسهال بیش از 4 هفته طول بکشد، به آن اسهال مزمن می‌گویند که اغلب علل غیرعفونی دارند.

 اسهال مزمن می‌تواند در اثر موارد زیر رخ دهد:

- مصرف داروها مانند مصرف مخفیانه یا عادتی مسهل‌ها، مصرف مزمن الکل و مصرف غیرعمدی برخی سموم

- به عنوان عارضه‌ی جانبی پس از جراحی برداشتن قسمتی از روده به هر دلیلی

- تومورهایی که هورمون‌های ایجاد کننده‌ی اسهال ترشح می‌کنند

- برخی اختلالات و بیماری‌های مادرزادی مانند کمبود لاکتاز

- بیماری‌های سوء جذب ناشی از اختلالات مادرزادی یا اکتسابی مانند آلودگی با برخی انگل‌ها

- مصرف ملین‌هایی مانند آنتی‌اسیدهای حاوی منیزیم

- التهاب قسمت تحتانی روده (بیماری کرون یا کولیت اولسراتیو) و سندرم روده‌ی تحریک پذیر

- و غیره...

علایم مهم در اسهال کدامند؟

این نوع علایم نیاز به بررسی سریع و دقیق توسط پزشک دارند. بنابراین با مشاهد‌ه‌ی این علایم فوری به پزشک مراجعه کنید.

- اسهال شدیدی که سبب کم آبی بدن فرد می‌شود (از نشانه‌های کم آبی بدن می‌توان به خشکی دهان، تشنگی، خشکی چشم و کاهش ادرار اشاره کرد)

- اسهال خونی آشکار

- تب یا تب و لرز

- اسهال بیش از 48 ساعت بدون بهبودی

- اسهال حاد همراه با بروز موارد جدید اسهال در جامعه

- درد شدید شکمی در افراد بالای 50 سال

- اسهال در افراد بالای 70 سال

- وجود نقص ایمنی ( در اثر بیماری یا مصرف داروهای سرکوب کننده‌ی سیستم ایمنی)

- بی‌اختیاری در کنترل مدفوع

- تهوع و استفراغ

تشخیص علت اسهال

با توجه به اینکه علل اسهال بسیار گسترده است، پزشک ضمن پرسش از علایم، وضعیت و شرایط شما مانند مسافرت اخیر یا وجود بیماری مشابه در افراد خانواده و غیره ؛ معاینه‌ی کامل فیزیکی انجام می‌دهد. در صورت وجود علایم مهمی مانند مواردی که در قسمت قبل ذکر شده است، پزشک ممکن است درخواست آزمایش مدفوع دهد.

در اسهال مزمن و طولانی ممکن است نیاز به بررسی‌های بیشتری با آزمایش خون و با روش‌هایی مانند سیگموئیدوسکوپی، کولونوسکوپی، بیوپسی، تصویربرداری و دیگر بررسی‌های تخصصی انجام شود.

درمان اسهال؟

مهم‌ترین نکته در تمام انواعِ اسهال حاد،جلوگیری از کم آبی بدناست. وقتی اسهال دارید، باید استراحت کنید و مایعات بنوشید، مایعاتی مانند آب، آب‌میوه‌ی طبیعی، چای کم‌رنگ و آبِ گوشت پخته شده مناسب هستند. در موارد اسهال خفیف جایگزینی آبی که با اسهال از بدن دفع می‌شود، برای درمان کفایت می‌کند.

گاهی که اسهال شدید است و یا همراه با علایم هشدار دهنده‌ای است که قبلاً ذکر کردیم، باید حتماً به پزشک مراجعه کنید. گاهی وضعیت آب بدن بیمار طوری است که نیاز به دریافت مایع داخل وریدی (سرم) وجود دارد.

پزشک در برخی موارد اسهال شدید غیرخونی و فاقد تب، ممکن است داروی ضداسهال مانند لوپرامید و یا بیسموت‌ساب‌سالیسیلات تجویز نماید.

در موارد خاصی از اسهال حاد، آنتی‌بیوتیک تجویز می‌شود که می‌تواند شدت و دوره‌ی بیماری را کاهش دهد.

در اسهال مزمن، باید علت اسهال جستجو شود و درمان نیز با توجه به علت زمینه‌ای اسهال مزمن انجام می‌شود. در درمان اسهال مزمنی که علت زمینه‌ای آن قابل تشخیص یا قابل علاج کامل نیست ممکن است از برخی داروها برای کنترل اسهال و برخی درمان‌های کمک کننده با توجه به علت زمینه‌ای کمک گرفته شود.

خونریزی‌ گوارشی:

خونریزی‌های گوارشی چیست؟

دستگاه گوارش شامل مری، معده، روده‌ی کوچک، روده‌ی بزرگ (کولون)، رکتوم و معقد است. خونریزی می‌تواند قسمت فوقانی دستگاه گوارش (مری و معده و دوازدهه) یا در قسمت تحتانیِ آن (روده‌ی باریک و روده‌بزرگ و رکتوم و معقد) رخ دهد. خونریزی ممکن است در بیش از یک نقطه باشد.

مقدار خونریزی نیز می‌تواند از بسیار کم (حتی در حدی که با چشم قابل مشاهده نیست) تا مقادیر زیاد (تا حدی که جان بیمار را به خطر اندازد) ، متغیر باشد. خونریزی گوارشی یک بیماری نیست، بلکه‌ نشانه‌ای از بیماری است.

علل خونریزی گوارشی کدامند؟

علل مختلف و متفاوتی برای خونریزی گوارشی وجود دارد:

- هموروئید (بواسیر) شقاقِ معقد

- زخم گوارشی ( پپتیک اولسر)

- پارگی یا التهاب در مری

- دیورتیکول (زایده‌ی کیسه‌مانندِ غیرطبیعی در دستگاه گوارش) یا التهاب در آن

- بیماری‌های  التهابی روده

- پولیپ‌های روده‌ی بزرگ (کولون)

- سرطان در روده‌ی بزرگ، معده یا مری

- درگیری‌های عروقی در قسمت‌های مختلف دستگاه گوارش مانند واسکولیت یا ایسکمی

- و غبره...

علایم خونریزی گوارشی کدامند؟

- استفراغ خونی یا استفراغ حاوی موادی شبیه به دانه‌های قهوه، این به معنای خون‌ریزی از قسمت فوقانی دستگاه گوارش است.

- وجود خون در مدفوع

خونِ موجود در مدفوع می‌تواند روشن یا تیره (مدفوع سیاه و قیرمانند و بدبو) و یا نهان (غیرقابل رؤیت) باشد. خون مخفی در مدفوع به‌وسیله‌ی آزمایش مدفوع قابل تشخیص است.  وجود خون در مدفوع بیشتر به نفع خونریزی از قسمت تحتانی دستگاه گوارش است.

خونریزی شدید و ناگهانی (حاد) گوارشی با مقادیر زیاد، در صورت عدم رسیدگی فوری، می‌تواند سبب بروز شوک و حتی مرگ در بیمار شود.

در صورت بروز هریک از این علایم باید در اسرع وقت به پزشک مراجعه نمایید.

دفع خون مزمن و مخفی در مدفوع می‌تواند به مرور سبب کم‌خونی و بروز علایمی مانند سبکی‌سر، خستگی، سنکوپ و غیره شود. گاهی در  بررسی علت کم‌خونی، بررسی خون مخفی در مدفوع لازم است و در صورت مثبت بودن آن، بررسی‌های بیشتر حتماً باید انجام شود. خون مخفی می‌تواند نشانه‌ای از بدخیمی باشد.

تشخیص و درمانِ خونریزی گوارشی چگونه انجام می‌شود؟

اغلب تشخیص این امر به وسیله‌ی شرح‌حال بیمار و معاینه‌ی اولیه انجام شده و برای بررسی بیشتر از اقداماتی مانند اندوسکوپی، کولونوسکوپی یا سیگموئیدوسکوپی انجام می‌شود تا منشاء دقیق خونریزی مشخص و درمان لازم با توجه به علت خونریزی انجام شود. به نوعی این اقدامات هم تشخیصی و هم درمانی هستند.

 

سوء هاضمه

سوء هاضمه چیست؟

سوء هاضمه یک اصطلاح کلی برای شرح مشکلات و احساس ناراحتی در قسمت فوقانی شکم (شامل سوزشِ سرِدل، برگشت غذا از معده به سمت بالا و دیس‌پپسی و ... ) است. در واقع سوءهاضمه یک بیماری تنها نیست که بتوان آن را با چشم غیرمسلح یا با میکروسکوپ دید؛ بلکه مجموعه‌ای از نشانه ها و علایمی است که ممکن است شما تجربه کنید.

علایم سوء‌ هاضمه می‌تواند شامل این موارد باشد:

سوزش سرِ دل، برگشت غذا از معده به سمت بالا، درد در ناحیه‌ی بالای ناف، نفخ، آروغ (با یا بدون استفراغ) ، تهوع، احساس پری شکم، سیری زودرس پس از خوردن مقدار کمی غذا یا احساس پری معده تا ساعت‌ها پس از صرف غذا، اتساع شکم و صدای قار وقور زیاد در معده. منشاء علایم سوء هاضمه قسمت فوقانی دستگاه گوارش، یعنی معده و ابتدای روده‌ی باریک است. اغلب علایم با خوردن غذا تحریک می‌شوند، یعنی در زمانی که قسمت‌های مختلف دستگاه گوارش باید با هماهنگی هم به کار بیفتند و اگر عملکردشان طبیعی نباشد، علایم سوء هاضمه ظاهر می‌شود.

با آنکه سوء هاضمه شایع است ولی ممکن است هر فرد آن را به شکلی متفاوت تجربه کند. شانه‌های سوء ‌هاضمه ممکن است گاه‌به‌گاه حس شده یا در اغلب ساعات روز وجود داشته

باشند.

علل سوء هاضمه کدامند؟

- ریفلاکس گاسترو اِزوفاژیال یا همان بازگشت محتویاتِ معده به مری

- زخم‌های گوارشی مانند زخم معده یا زخم اثنی‌عشر

- التهاب مزمن پانکراس

- سندرم روده‌ی تحریک پذیر

- آلودگی معده با میکروب هلیکوباکترپیلوری

- مصرف برخی داروها مانند انواع مسکن از جمله آسپیرین، قرصهای جلوگیری از بارداری (حاوی استروژن)، داروهای استروئیدی، برخی از آنتی‌بیوتیک‌ها، داروهای تیروئید

- مشکلات تیروئید

- سرطان معده (به ندرت)

برخی موارد مربوط به الگوی زندگی نیز می‌توانند سبب ایجاد یا تشدید سوء هاضمه شوند:

- پر خوری یا سریع غذا خوردن

- زیاده‌روی در نوشیدن الکل

- سیگار کشیدن

- فشار‌های روحی و خستگی بیش‌از حد

گاهی برخی افراد دچار سوء‌هاضمه‌ای مزمن هستند که به هیچ یک از موارد فوق ارتباطی ندارد. به این نوع سوء‌هاضمه، سوء‌هاضمه‌ی عملکردی یا غیرزخمی گفته می شود. که از علل آن می‌توان به اختلالات حرکتی معده و افزایش حساسیت در برخی اعصاب دستگاه گوارش  اشاره کرد. بیش از نیمی از موارد سوءهاضمه، عملکردی هستند.

گاهی ممکن است خانمها در اوایل یا اواسط بارداری دچار سوإ‌هاضمه شوند. به نظر می‌رسد این سوء‌هاضمه با عوامل مربوط به بارداری در ارتباط باشد، مثلا هورمون‌هایی که سبب شلی عضلات دستگاه گوارش می‌شوند یا فشار رحم‌ِ بزرگ شده بر معده.

سوء‌هاضمه چگونه تشخیص داده می‌شود؟

هر فرد در صورت مشاهده‌ی علایم سوء هاضمه باید به پزشک مراجعه نماید تا دلایل جدی و مهم آن بررسی شوند. بسیار مهم است که علایمی را که حس‌می‌کنید، به شکلی دقیق، مفید و مختصر به پزشک توضیح دهید. چرا که همان‌طوری که عبارت سوء‌هاضمه بسیار کلی است، دامنه ی علل آن نیز وسیع است و همکاری صحیح و دقیق شما با پزشک، تشخیص و درمان را ساده‌تر می‌کند. پزشک موارد جدی را بررسی می‌کند. ممکن است نیاز باشد که آزمایش خون و تصویربرداری (سونوگرافی، عکس ساده یا حتی اندوسکوپی) انجام شود.

درمان سوء‌هاضمه چیست؟

از آنجایی که سوء هاضمه بیشتر مجموعه‌ای از علایم است تا یک بیماری مشخص؛ درمان معمولاً به عوامل ایجاد آن بستگی دارد.

گاهی سوء‌هاضمه خفیف است و هربار که روی می‌دهد، بدون اقدامات درمانی پزشکی، خودبخود رفع می‌شود و بررسی‌های پزشک نیز یافته‌ی مهمی را نشان نمی‌دهد. در این موارد گاه بیمار به اقدام خاصی نیاز ندارد.

 اما به هر‌حال مواردی هست که می‌تواند به بهبود سوء‌هاضمه کمک کند:

- از جویدن غذا با دهان نیمه‌باز، صحبت کردن هنگام غذا خوردن و یا تند تند غذا خوردن بپرهیزید. این کارها سبب می‌شوند که شما همراه غذا مقدار زیادی هوا ببلعید که این امر سبب تحریک سوء‌هاضمه می‌شود.

- سعی کنید که آب یا نوشیدنی را پس از اتمام غذا خوردن بنوشید نه در بین غذا‌خوردن!

- از خوردن غذا در شب، دیر وقت (با فاصله‌کم از زمان خوابیدن) اجتناب کنید.

- سعی کنید پس از غذا خوردن در حال استراحت و تمدد اعصاب باشید و نه فعالیت فیزیکی و هیجانی!

- از خوردن غذاهای تند و پرادویه بپرهیزید.

- از خوردن نوشیدنی‌های الکلی اجتناب نمایید.

- در صورت امکان از خوردن داروهایی که سبب سوء‌هاضمه می‌شوند پرهیز کنید.

اگر با رعایت موارد فوق، سوء‌هاضمه‌ی شما بهتر نشد، شاید نیاز باشد که پزشک برای شما دارو تجویز کند.

 

یبوست

یبوست معمولاً به حالتی گفته می‌شود که در آن دفعات دفع مدفوع کم است، یا دفع مدفوع دشوار است در حالیکه احساس مداوم دفع وجود دارد.

به طور معمول افراد در فواصل نسبتاً منظمی اجابت مزاج دارند و مدفوع به راحتی و بدون سختی و زور زدن زیاد، از بدن دفع می‌شود. اگرچه تعداد دفعات اجابت مزاج به طور طبیعی در افراد مختلف متفاوت است اما اغلب افراد سالم بین سه بار در روز تا سه بار در هفته اجابت مزاج دارند. اجابت مزاج حداقل باید هفته‌ای سه بار باشد. اما تعداد دفعات اجابت مزاج به تنهایی معیاری برای تعریف یبوست نیست. ممکن است کسی تعداد اجابت مزاجش در حد طبیعی باشد اما دفع دشوار مدفوع ؛ زور زدن بیش از حد هنگام دفع مدفوع، مدفوع سفت، احساس پری در قسمت تحتانی شکم و احساس دفع ناقص داشته باشد.

علل یبوست چیست؟

یبوست می‌تواند به تازگی ایجاد شده باشد و یا به شکلی طولانی و مداوم وجود داشته باشد که به آن یبوست مزمن گفته می‌شود. اغلب مواقع یبوست به بیماری یا اختلال گوارشی مرتبط نیست. در عوض یبوست بیشتر بر اثر رژیم غذایی، الگوی زندگی، مصرف برخی داروها، یا برخی عواملی که سبب سفتی مدفوع شده و یا با در دفع راحت مدفوع مداخله می‌کنند، ایجاد می‌شود.

برخی محرک‌های شایع در یبوست شامل موارد زیر است:

- رژیم غذایی کم فیبر ـ برای نرم بودن مدفوع و تحریک کارکرد روده، هر فرد باید روزانه 30 25 گرم فیبر دریافت کند.

- دریافت ناکافی‌ِ مایعات ـ برای جلوگیری از سفت و خشک شدن مدفوع باید حداقل روزانه شش تا هشت وعده آب بنوشید. هر وعده می‌تواند یک لیوان شیر، آب‌میوه و دیگر نوشیدنی‌ها باشد،‌اما می‌ٱوانید آب موجود در میوه‌ها، سوپ‌ها و دیگر غذاهایی را که می‌خورید به حساب بیاورید.

- الگوی زندگی بدون تحرک ـ ورزش منظم برای انقباضات عضلات دیواره‌ی روده لازم است. داشتن شغلی بی تحرک و یا فعالیت فیزیکی کم، شما را در معرض یبوست قرار می‌دهد.

- به تعویق انداختن اجابت مزاج ـ اگر شما درست در همان زمانی که احساس دفع دارید، فوری اجابت مزاج کنید؛ واکنش‌های طبیعی اعصاب را که به دفعِ آسانِ مدفوع کمک می‌کنند، تقویت می‌کنید. گاهی به علت مشغله‌ی زیاد یا عدم دسترسی به سرویس بهداشتی، فرد از اجابت مزاج فوری چشم پوشی می‌کند. اگر شما بارها به بهانه‌ی یافتن وقت مناسب برای اجابت مزاج، آن را برای مدت طولانی به تعویق بیندازید، می‌توانید به مشکل یبوست دچار شوید.

- مسافرت و عوامل مربوط به زمان‌بندی ـ مسافرت می‌تواند با تغییر رژیم غذایی شما، مداخله در زمان وعده‌های غذایی‌تان و محدودیت دسترسی به سرویس بهداشتی، به بروز یبوست در شما کمک کند.

- استفاده ی بی‌رویه از ملین‌ها ـ استفاده ی مرتب و طولانی مدت از ملین‌ها، به روده‌ی شما آموزش می‌دهد که برای حرکاتش به این داروها وابسته باشد و نهایتاً  ملین‌ها به ایجاد یبوست در شما کمک کرده، شما را به ادامه‌ی مصرف ملین‌ها وابسته می‌کند.

- عارضه‌ی جانبی داروها ـ یبوست یکی از عوارض داروهای با یا بدون نسخه است. شایع‌ترین مشکل مربوط به مکمل‌های حاوی آهن، مکمل‌های کلسیمی و ضداسیدهای حاوی آلومینیوم است. همچنین برخی داروهای ضدافسردگی، ضد‌درد‌های مخدر، مُدِرها، داروهای ضدصرع و غیره... یبوست ایجاد می‌کنند.

درد موضعی یا احساس ناراحتی در اطراف معقد ـ شقاق معقد  و یا بواسیر (هموروئید) می‌تواند اجابت مزاج را دردناک و ناراحت کننده کند. شقاق معقد یک پارگی کوچک در پوست اطراف معقد است و بواسیر یک برجستگی سیاهرگی در معقد است.  وقتی فردی به این نوع مشکلات مبتلا است؛ برای گریز از درد، اجابت مزاجش را به تعویق می‌اندازد که این مسئله سبب یبوست می‌شود.

- در موارد کمتری یبوست می‌تواند نشانه‌ای از بیماری یا درگیری دستگاه گوارش، مغز یا طناب نخاعی باشد.

یبوستی که به تازگی ایجاد شده، می‌تواند به دلایل زیر باشد:

- انسداد روده ی بزرگ به هر دلیلی از جمله تومور، تنگی، اشکال در خونرسانی به روده‌ها و یا التهاب

- انقباض غیر طبیعی اسفنکتر معقد به علت شقاق معقد یا بواسیر دردناک

- عارضه‌ی جانبی داروها

یبوست مزمن می‌تواند ناشی از علل زیر باشد:

- سندرم روده ی تحریک پذیر

- انسداد کاذب روده‌ی بزرگ

- اختلال در خروج مدفوع از روده‌ی بزرگ به علت اختلال در عملکرد عضلات کف لگن

- بیماری‌های غدد مانند کم‌کاری تیروئید، افزایش کلسیم در خون، بارداری

- بیماری‌های مربوط به اعصاب مانند MS ، ضایعات نخاعی و پارکینسون

- بیماری‌های عضلانی منتشر مانند اسکلرودرمی

- اختلالات روانپزشکی مانند افسردگی، اعتیاد و اختلالات خوردن

علایم یبوست چیست؟

- دفعات اجابت مزاج کمتر از سه بار در هفته

- مدفوع کم، سفت و خشک که به سختی و با درد دفع می‌شود.

- نیاز به زور زدن زیاد در هنگام اجابت مزاج

- احساس پری روده پس از اجابت مزاج

- استفاده‌ی مکرر از تنقیه، ملین یا شیاف‌ها

گاهی یبوست مزمن موجب گیر کردن مدفوع در راست‌روده می‌شود. در این حالت توده‌ای از مدفوع فشرده که با انقباضات روده‌ی بزرگ حرکت نمی‌کند، روده را مسدود می‌کند. گیر کردن روده سبب درد و استفراغ می‌شود و یک موقعیت اورژانسی است که به رسیدگی سریع در بیمارستان نیاز دارد.  این عارضه‌ی یبوست طولانی در بیماران مسنی که بستری هستند، شایع است.

علایم گیر کردن مدفوع در راست روده کدام است؟

- مدفوع آبکی؛ مدفوع از اطراف توده‌ی فشرده‌ی مدفوع نشت می‌کند و این حالت ممکن است اشتباهاً  اسهال فرض شود.

- درد شکمی به خصوص پس از صرف غذا

- احساس فشار برای اجابت مزاج به طور مداوم

- تهوع و استفراغ

- سردرد

- کاهش اشتها و کاهش وزن

- احساس بیماری

- اگر این مشکل درمان نشود؛ کم آبی بدن، ضربان قلب تند، تنفس تند، تب، بی‌قراری، گیجی و بی‌اختیاری ادرار ایجاد می شود.

تشخیص علت یبوست؟

در اغلب موارد هیچ علت زمینه‌ای خاصی وجود ندارد و مشکل مربوط به نوع رژیم غذایی، کم تحرکی، مصرف کم مایعات و مصرف کم فیبرها است. اگر شما به یبوست ساده‌ای مبتلا هستید با مرور مواردی مانند رژیم غذایی، میزان تحرک، میزان مایعاتی که می‌نوشید، میزان فیبر دریافتی، الگوی زندگی، و دیگر مواردی که در مطالب فوق به عنوان محرک‌های یبوست نام برده شد، ببینید که چه مواردی را برای رفع یبوست خود باید اصلاح کنید.

پزشک نیز در بررسی علل یبوست به این موارد توجه می‌کند و معاینه ی فیزیکی نیز انجام می‌دهد.

یبوست همراه با علایم زیر نیاز به بررسی سریع توسط پزشک دارد:

- خونریزی از معقد

- درد شکمی

- اتساع و نفخ شکمی

در صورتی که فرد مبتلا به یبوست،‌دچار کاهش وزن، خونریزی از معقد یا کم‌خونی باشد و یا علایم گیر کردن مدفوع در راست‌روده وجود داشته باشد، پزشک بررسی‌های بیشتری مانند آزمایش خون، تصویربرداری، باریم انما، کلونوسکوپی یا سیگموئیدوسکوپی انجام خواهد داد. 

در بررسی یبوست مزمن ممکن است، آزمایشات تخصصی‌تری برای بررسی عملکرد عضلات کف لگن، عضلات معقد و اعصاب مربوطه انجام شود.

در افراد بالای 50 سال احتمال بروز پولیپ و سرطان روده ی بزرگ وجود دارد و یبوست می‌تواند نشانه‌ای از این موارد باشد؛ بنابراین اگر شما بالای 50 سال سن دارید و به یبوست مبتلا هستید، حتماً در مورد انجام غربالگری سرطان روده‌ی بزرگ ( باکولونوسکوپی یا روش‌های دیگر) در اسرع وقت صحبت کنید.

یبوست چقدر طول می‌کشد؟

اینکه یبوست چقدر طول می‌کشد، به علت زمینه‌ای آن بستگی دارد. در افراد سالمی که یبوست در آنها علت زمینه‌ای خاصی ندارد، با تغییر الگوی زندگی مانند تغییر رژیم غذایی، انجام ورزش، دریافت کافی آب و فیبر، یبوست معمولاً در عرض چند هفته کاملاً از بین می‌رود. اما در افرادی که در بستر هستند و مشکلات عصبی دارند، یبوست می‌تواند دائمی باشد و خطر گیرکردن مدفوع در راست روده، در این افراد زیاد است.

برای پیشگیری از یبوست چه باید کرد؟

با رعایت نکات زیر می‌توانید از بروز یبوست جلوگیری کنید:

- در رژیم غذایی خود، فیبر بیشتری دریافت کنید. حداقل روزانه 30 25 گرم فیبر بخورید. به این منظوز خوراکی‌های پرفیبری مانند لوبیا، کلم بروکلی،‌هویج، سبوس گندم، غلات سبوس دار و میوه‌های تازه را انتخاب و مصرف کنید.

- به اندازه‌ی کافی مایعات بنوشید. برای افراد بالغ سالم، لازم است که روزانه حداقل شش تا هشت لیوان آب بنوشند.

- یک برنامه ی ورزشی منظم داشته باشید. حداقل بیست دقیقه پیاده‌روی تُند در روز، می‌تواند روده‌ی شما را تحریک کند.

- به آموزش روده‌ی خود برای عملکرد و اجابت مزاجِ منظم، کمک کنید. برنامه‌ریزی کنید که هر روز در زمان تقریباً مشابهی، حداقل ده دقیقه در توالت بنشینید. بهترین زمان برای انجام این کار، صبح‌ها پس از صرف صبحانه است.

- اجابت مزاج خود را به بهانه‌ی انجام آن در زمان راحت‌تر، به تعویق نیندازید. به حس دفع خود بدون تأخیر پاسخ دهید.

- از مکمل‌های نرم‌کننده‌های مدفوع یا مکمل‌های فیبری که در داروخانه‌ها بدون نسخه در دسترس هستند استفاده کنید. این مسئله می‌تواند از یبوست گاه به گاه شما جلوگیری کند. اما همیشه به دستورالعمل استفاده از این مکمل‌ها که در بسته‌بندی‌ آنها قرار دارد، دقت کنید و دقیقاً به میزان و دفعات دستور داده شده، مصرف کنید.

درمان یبوست چیست؟

اگر شما به یک یبوست ساده مبتلا هستید که گاه به گاه بوده و یا به تازگی ایجاد شده، اول مطمئن شوید که؛ آب کافی می‌نوشید و نیز فیبر دریافتی خود را افزایش دهید. می‌توانید فیبر دریافتی خود را با افزودن غلات سبوس‌دار،  میوه ها و سبزیجات یا مصرف روزانه‌ی مکمل‌های فیبری به رژیم غذایی خود، افزایش دهید. اگر رغم انجام این کارها، هنوز یبوست ادامه داشت، می‌توانید از ملین‌هایی که بدون نسخه، در داروخانه‌ها در دسترس هستند استفاده نمایید. این ملین‌ها برای مصرف گاه به گاه بی‌خطر هستند. ملین‌ها، چند نوع دارند؛ مانند ملین‌های اسمزی، ملین‌های افزایش دهنده‌ی حجم و ملین‌های محرک. ملین‌ها به اشکال مختلف خوراکی یا شیاف موجود هستند. از ملین‌های معمول می‌توان موارد زیر را نام برد: شیرمنیزیم، لاکتولوز (ملین اسموتیک)، سِنــــــــا  و بیزاکودیل ( ملین محرک). مهم است که بدانید استفاده ی مکرر و طولانی مدت از ملین‌ها بدون نظارت پزشک، کاری اشتباه است و ممکن است خطراتی را در بر داشته باشد.

از تنقیه‌ی شیاف‌هایی که بدون نسخه در دسترس هستند نیز در بهبود یبوست استفاده می‌شود. تنقیه سبب نرمی مدفوع در راست روده شده و عضلات روده را برای انقباض تحریک می‌کند. روش تنقیه‌ی صحیح را از دستورالعمل داخا جعبه یا از پزشک خود بیاموزید.

به هرحال به خاطر بسپارید که خوددرمانی در یبوست‌های طولانی و مزمن (بیش از دو هفته)، تکرار شونده و یا همراه با علایم مهم دیگری مانند دردشکمی، خونریزی از معقد، کاهش وزن، کم خونی، تهوع یا استفراغ و غیره، مجــــــــــاز نیست و حتماً به رسیدگی فوری پزشکی نیاز دارد.

در درمان یبوست‌های مزمن با علل زمینه‌ای، گاه علاوه بر تصحیح رژیم غذایی و الگوی زندگی و مصرف ملین‌ها، از روش‌های درمانی‌ایی مانند بیوفیدبک، شل کردن عضلات، مشاوره‌ی روانپزشکی و برخی روش‌های جـــــراحی نیز استفاده می‌شود.

چه وقت باید به پزشک متخصص مراجعه کرد؟

اگر اجابت مزاج و عملکرد روده در شما متوقف شده و درد شکی و اتساع شکم دارید، اگر از معقد خونریزی دارید، فوری به پزشک مراجعه نمایید.

اگر یبوست دارید، برای گرفتن مشاوره می‌توانید با پزشک تماس بگیرید. اگر یبوست شما بیش از دو هفته طول کشیده و یا اگر برای اجابت مزاج نیاز دارید که در هفته، بیش از دو یا سه بار ملین مصرف نمایید، حتماً به پزشک مراجعه کنید.

پیش آگهی در یبوست؟

اغلب افراد مبتلا به یبوست می‌توانند با تغییر الگوی زندگی و تصحیح رژیم غذایی خود، بهبود یابند.چشم‌انداز برای بیماران مبتلا به گیرکردن مدفوع در راست روده نیز خوب است. اما اگر یبوست در این افراد با درمان‌های اضافه‌تر برطرف نشود، امکان دارد گیرکردن مدفوع دوباره اتفاق بیفتد. ممکن است به استفاده ی طولانی مدت از ملین‌های ملایم یا تنقیه‌ی متناوب و یا هر دو، نیاز باشد.

 

ارتوپدی

چگونه استئوارتریت ممکن است زندگی مرا تحت تاثیر قرار دهد ؟

استئوارتریت می تواند باعث سطوح متفاوتی از درد برای افراد شود. استئوارتریت زانو چرخه ی معیوبی ایجاد می کند. درد و فقدان حرکت باعث می شود که مبتلایان کمتر فعال شوند و اغلب منجر به افزایش وزن می شود که در نتیجه ی ان ارتریت زانو شدید می شود.

زندگی کردن با درد مزمن ممکن است منجر به مشکلاتی در راه رفتن شود. این بعضی از اوقات باعث افسردگی می شود و اثر انرا می توان در کل خانواده احساس کرد. این موارد بیان می کنند که چرا کمک به این افراد مهم است.

- چه کسی استئو ارتریت می گیرد؟

بر طبق گزارشات مرکز ارتریت در امریکا ، حدود 3/1  بزرگسالان با ارتریت تشخیص داده شده اند و زنان بیشتر از مردان مبتلا هستند. امروزه اکثر افراد نسبت به نسل های گذشته فعال هستند و زندگی ورزشکارانه دارند، بنابراین فشارهای زیادی را ر روی مفاصلشان وارد می کنند. تعداد مبتلایان به ارتریت  نسبت به 20 سال پیش حدود دو برابر شده است.

- آیا ورزش کمک می کند؟

مطالعات زیادی نشان داده اند که ورزش منظم و ملایم برای مبتلایان به استئو ارتریت مفید است. ورزش باعث می شود که مفاصلشان منعطف بماند و دامنه ی حرکتی تان افزایش یابد و به کنترل وزن کمک می کند. عضلاتتان را قوی می کند تا به ثبات و حمایت ان ها کمک کند. پروسه ی خواب را بهبود می بخشد ، اندورفین را ترشح می کند که این یک مسکن طبیعی است.

-  زانوبند unloader می تواند نیاز به جراحی تعویض کامل مفصل را به تاخیر بیندازد و کیفیت زنگی برای مبتلایان به استئو ارتریت را بهبود بخشد؟

اگرچه خیلی از افراد که زانو بند unloader برای سالهای زیادی می پوشند ممکن است در نهایت نیاز به تعویض مفصل داشته باشند، انها سالهای قبل از جراحی مورد نیاز بخاطر پوشیدن این زانو بند فعال و سالم خواهند بود.

حتی زمانی که جراحی تعویض مفصل مورد نیاز هست ممکن است مدت زیادی برای جراحی صبر کند.در این مواقع زانو بند unloader یک درمان موقعی در این افراد است.

آیا کشیدگی تاندون شانه و روتاتور کاف نیاز به جراحی دارد؟

 آسیب های روتاتور کاف و ایمپینجمنت شانه را میتوان هم با روش های غیر جراحی و هم جراحی درمان کرد. آسیب های روتاتور کاف در حدود نیمی از موارد به درمان های غیر جراحی پاسخ درمانی مناسب میدهد. این پاسخ درمانی معمولا بصورت کاهش درد و محدودیت حرکتی است ولی این درمان بر روی قدرت شانه تاثیر خاصی ندارد. در مواردی که آسیب روتاتور کاف وسیع بوده و یا بطور ناگهانی ایجاد شده و درد زیادی داشته باشد و یا در دست غالب فرد جوانی ایجاد شود درمان جراحی معمولا نتایج بهتری بدنبال خواهد داشت.

در سندروم ایمپینجمنت شانه علامت عمده بیمار درد است و میتوان این درد را با استفاده از روش های درمان غیر جراحی مانند استراحت، انجام نرمش های کششی و استفاده از داروهای ضد التهابی کاهش داد. در صورت عدم پاسخ درمانی مناسب میتوان از عمل جراحی آرتروسکوپی برای درمان درد این بیماران استفاده کرد.

درمان محدودیت حرکتی شانه ایکه دردی در آن وجود ندارد بیشتر با انجام جرکات کششی شانه است. با انجام نرمش های طبی خاص این کار میتوان دامنه حرکتی شانه را بتدریج افزایش داد. این حرکات را میتوان تحت نظر پزشک معالج و یا فیزیوتراپ انجام داد. ذکر این نکته صروری است که وظیفه فیزیوتراپ در اینجا انجام و آموزش انجام حرکات کششی شانه است. در صورتیکه بجای این حرکات بیمار در فیزیوتراپی صرفا به دستگاه هایی متصل شود که هذف عمده آنها تسکین درد است دهها جلسه فیزیوتراپی هم کارساز نخواهد بود.

برای درمان درد شانه که در ام آر آی گزارش پارگی روتاتور کاف داده اند چه کنم؟

در تصمیم گیری برای انتخاب نوع درمان پارگی روتاتور کاف اختلاف نظرهایی بین مولفین وجود دارد. در این بین نکاتی میتواند به تصمیم گیری کمک کند که در زیر به آنها اشاره میشود.

دو نوع درمان برای این آسیب وجود دارد. درمان غیر جراحی شامل استراحت و کاهش فعالیت های بدنی، استفاده از داروهای ضد التهابی و فیزیوتراپی. و دیگری درمان جراحی شامل برداشتن بافت های خراب و در صورت امکان ترمیم پارگی.

درمان غیر جراحی در نیمی از موارد موثر است. پس میتوان به عنوان اولین قدم، درمان غیر جراحی را انجام داده و در صورت عدم پاسخ درمانی مناسب اقدام به درمان جراحی کرد.

در بعض موارد پزشک ممکن است قبل از امتحان کردن درمان غیر جراحی در همان ابتدا درمان جراحی را پیشنهاد دهد. این موارد عبارتند از : پارگی های وسیع، پارگ حاد با درد شدید، پارگی در شانه غالب فرد فعال، پارگی همراه با ضعف عضلانی شدید.

بنابراین بسته به اینکه چه نوع درمانی برای بیمار مد نظر باشد توصیه پزشک به بیمار متفاوت خواهد بود. در صورتیکه پزشک فکر کند مشکلات ناشی از پارگی را میتواند با توسل به اقدامات غیر جراحی کنترل کند آنها را شروع میکند که فیزیوتراپی قسمتی از آن است و در صورتیکه تشخیص دهد روش درمان غیر جراحی بر روی پارگی روتاتور کاف بیمار تاثیری نخواهد داشت توصیه و در صورت لزوم اقدام به عمل جراحی آن میکند.

برای جوش نخوردن شکستگی استخوان ترقوه خود چه کنم؟

شکستگی ترقوه معمولا بصورت غیر جراحی درمان شده و در غالب اوقات جوش میخورد. انتظار میرود این شکستگی بعد از شش ماه جوش خورده باشد. جوش نخوردن شکستگی استخوان ترقوه شایع نیست.

تصمیم برای انتخاب نوع درمان جوش نخوردگی استخوان ترقوه بسته به علائم بیمار متفاوت است. در غالب مواقع این جوش نخوردگی مشکل خاصی برای بیمار ایجاد نکرده و فقط در تصویر رادیولوژی دیده میشود. در این موارد نیازی به درمان آن نیست. اگر جوش نخوردن این استخوان موجب بروز درد و یا کاهش قدرت شانه شود ممکن است نیاز به درمان جراحی داشته باشد.

در صورت نیاز به جراحی این کار با فیکس کردن محل جوش نخوردگی با پلاک و استفاده احتمالی از پیوند استخوان صورت میگیرد.

جوش نخوردن استخوان ترقوه حتی اگر درمان هم نشود عارضه ای در سنین بالا برای بیمار بوجود نمیاورد. مشکل احتمالی جوش نخوردگی همانطور که ذکر شد درد احتمالی و قدری کاهش در قدرت شانه است که در صورتیکه بیمار را زیاد اذیت نکند میتوان با آن کنار آمد.

علت کج شدن انگشتان دست در روماتیسم چیست  ؟ 

روماتیسم و انحراف انگشتان دست

روماتیسم مفصلی بیماری است که بطور شایعی انگشتان دست و مفاصل آن را گرفتار میکند. این بیماری با تخریب غضروف مفصلی موجب درد و محدودیت حرکتی در مفاصل شده و با شل کردن رباط های اطراف مفاصل موجب شلی آن ها میشود. شلی مفصل از یک طرف و تخریب غضروف مفصل از طرف دیگر موجب میشود تا مفاصل دست بخصوص مفاصل متاکارپوفالانژیال دچار انحراف شوند.

این انحراف معمولا بصورت کج شدن انگشتان دست به سمت استخوان اولنا و جابجا شدن انگشتان دست به سمت کف دستی است. در بعضی موارد مصرف دارو میتواند پیشرفت بیماری و انحراف انگشتان دست را متوقف کند ولی در بعضی شرایط انحراف انگشتان حتی با وجود مصرف دارو پیشرفت میکند.

در این موارد برای کم کردن شدت پیشرفت دفرمیتی و تغییر شکل دست میتوان از انواعی از بریس استفاده کرد. این بریس ها به توسط پزشک متخصص دست تجویز شده و به وسیله مراکز ارتوپدی فنی ساخته میشوند. با بستن این بریس ها بخصوص در شب میتوان تا حدودی پیشرفت تغییر شکل انگشتان را کند کرد.

در مواردی که تغییر شکل انگشتان شدید باشد میتوان با انجام اعمال جراحی خاصی تغییر شکل مفاصل دست را تا حدودی اصلاح کرد.

در مواردی که نتوان کمکی به این تغییر شکل ها کرد برای انجام کارهای روزانه باید ابزارهایی را در اختیار بیمار قرار داد که وی بتواند بهتر نیاز های خود را برطرف کند. استفاده از قاشق و چنگال یا شانه و برس مخصوص و یا بسیار ابزار های دیگر که کمی تغییر شکل یافته اند به بیمار کمک میکند تا آنها را بهتر در دست گرفته و بتواند بهتر با آنها کار کند.

علائم رماتیسم مفصلی در دست چیست؟

علائم روماتیسم مفصلی بیش ا هر مفصل دیگر در مچ دست و مفاصل متاکارپوفالانژیال Metacarpophalangeal یا MP دیده میشوند. مفاصل متاکارپوفالانژیال در محل اتصال انگشتان به کف دست قرار گرفته اند. در روماتیسم مفصلی مفاصل گرفتار دچار درد، تورم و خشکی میشوند. خشکی مفصل در صبح ها بیشتر بوده و بعد از چند ساعت کمتر میشود. درگیری مفصلی معمولا دوطرفه و قرینه است یعنی در هر دو دست وجود دارد.

تورم انگشتان دست از علائم ابتدایی ابتلا به روماتیسم مفصلی است و موجب میشود انگشت از وسط متورم و پهن تر شود و به اصطلاح شکل دوک نخ ریسی به خود بگیرد:

دیگر علائم این بیماری در دست عبارتند از

برجستگی های گرد در زیر پوست انگشت یا آرنج

برجستگی های نرم در پشت دست که با حرکت انگشتان دست حرکت می کنند.

خم شدن بند آخر انگشت که به آن انگشت چکشی یا مالت فینگر Mallet finger میگویند.

 

سرطان ها

سرطان ریــــه :

سرطان ریه یکی از بیماری‌هایی است که ممکن است دیر تشخیص داده شود و چون علایمی دارد که مردم با آن ناآشنا هستند و احتمال نمی‌دهند که این نشانه‌ها مربوط به سرطان ریه باشد، به راحتی تشخیص آن به تعویق می‌ٱفتد.

علایم سرطان ریـــه :

علایم سرطان ریه می‌تواند شبیه مواردی مانند ذات‌الریه (پنومونی)، برونشیت و آسم باشد. همچنین علایم سرطان ریه می‌تواند در افراد مختلف متفاوت باشد.

o سرفه‌ی مزمن (شایع‌ترین علامت زودرس)

o سرفه همراه با خون

o سرفه‌های بدتر شونده

o درد قفسه‌سینه ی مزمن

o تب

o تنگی نفس

o خس خس سینه

o خشونت صدا

o پنومونی مکرر

o برونشیت مکرر

o تورم گردن

o تورم صورت

o کاهش وزن

o احساس ضعف و خستگی

o درد در قفسه‌ی سینه، دنده‌ها یا پشت

o سخت شدن بلع

o خلط خونی

o کاهش اشتها

o فلج دیافراگم

o سخت شدن تنفس

o تجمع مایع در قسمت فوقانی بدن

تشخیص سرطان ریــــه

هر فردی باید علایم فوق را جدی بگیرید و فوری به پزشک مراجعه کنید. تشخیص سرطان ریه با روش‌های زیر انجام می‌شود:

o معاینه‌ی فیزیکی

o عکس ساده‌ی قفسه‌ی سینه

o تست عملکرد ریوی

o بررسی خلط

o بیوپسی از ریه

o برونکوسکوپی

o سی‌تی‌اسکن

o ام.آر.آی

o اسکن رادیونوکلوئید

o مدیاستینوسکوپی

o مدیاستینوتومی

مزوتلیوما

مزوتلیوما نوعی سرطان است که در غشاها (پرده‌ها)ی بدن رخ می‌دهد.  مثلا می‌تواند در غشای لطراف ریه‌ها رخ دهد. مزوتلیوما می‌تواند خاموش و کشنده باشد، چرا که ممکن است مدت‌ها بدون تشخیص باقی بماند.

علایم و نشانه‌های مزوتلیوما

o بدون علامت در مراحل ابتدایی

o نفس کم آوردن در ورزش

o درد قفسه‌ی سینه

o سرفه‌های پایدار

o برونشیت

o تنگی نفس

o تجمع مایع در شکم

o درد در دبواره‌ی قفسه‌ی سینه

o تجمع مایع در اطراف ریه‌ها

o خستگی یا کم‌خونی

o خس خس سینه

o خشونت صدا

o سرفه همراه با دفع خون

o کاهش وزن

o درد شکمی

o توده در شکم

o بزرگی شکم

o تغییرات عادات روده‌ای

o مشکلات گوترشی

سرطان روده‌ی بزرگ و رکتوم (راست روده) :

سرطان کولون بین افراد مختلف، علایم متفاوتی دارد. برخی افراد، به خصوص در مراحل ابتدایی سرطان،  هیچ علامت و نشانه‌ای را تجربه نمی‌کنند. سرطان کولون اغلب از یک پولیپ روده شروع می‌شود. این پولیپ‌ها خود هیچ نشانه‌ای ندارند. اگر این پولیپ‌ها تشخیص داده نشده و برداشته نشوند، می‌توانند سرطانی شوند. نشانه‌های حاصل می‌تواند شامل تغییراتی در عادات روده‌ای مانند اسهال، باریک شدن مدفوع و یا یبوست باشد. از دیگر علایم می‌توان به نفخ، دفع گاز، دل‌پیچه، خونریزی از معقد،‌ یا وجود خون در مدفوع، بی اشتهایی و کاهش وزن اشاره کرد. گاهی پولیپ سبب می شود که فرد احساس کند که روده‌اش از مدفوع کاملا خالی نمی‌شود.  در مراحل پیشرفته‌تر با رشد تومور، انسداد روده ایجاد می‌شود.

علایم و نشانه‌های سرطان روده:

o در مراحل اولیه؛ بدون علامت

o تغییر عادات روده‌ای (اسهال، یبوست)

o احساس عدم تخلیه‌ی کامل روده

o وجود خون در مدفوع (خون روشن یا مدفوع تیره)

o مدفوع باریک

o خونریزی گوارشی

o احساس ناراحتی در شکم

o احساس پری شکم

o تجمع گاز در روده

o دل پیچه

o کاهش وزن

o بی‌اشتهایی

o احساس خستگی و ضعف

o تهوع و استفراغ

o کم‌خونی

تشخیص سرطان روده:

تست وجود خون در مدفوع

سیگموئیدوسکوپی انعطاف‌ پذیر

کولونوسکوپی

پولیپکتومی (برداشتن پولیپ‌های روده)

معاینه‌ی فیزیکی

بیوپسی

پاتولوژی

هر زن و مردی باید از 50 سالگی غربالگری سرطان روده را آغاز کند و اگر یکی از اعضای خانواده‌ی فرد به سرطان روده مبتلا بوده است و سابقه‌ی خانوادگی خطر ابتلا را افزایش می‌دهد؛

غربالگری باید از سنین پایین‌تر شروع شود. اغلب این غربالگری به سه روش انجام می‌شود:

- بررسی نمونه‌ی مدفوع از نظر وجود خون مخفی در آن که هر سال انجام می‌شود. برای این آزمایش شما باید سه نمونه‌ی مدفوع از سه اجابت مزاجِ پی‌درپی بدهید. اگر این آزمایش مثبت باشد، باید کولونوسکوپی انجام شود.

- انجام آزمایش خون مخفی در مدفوع هر سال و کولونوسکوپی هر 5 سال

- انجام کولونوسکوپی هر ده سال

سرطان پانکراس :

سرطان پانکراس نیز جزو بیماری‌های خاموش است. چرا که در مراحل اولیه علایم و نشانه‌های قابل تشخیصی ندارد. بسیاری از علایم سرطان پانکراس در ابتدا خفیف هستند. از جایی که پانکراس در جایی از عمق شکم قرار دارد، تومورهای آن سال‌ها قبل از تشخیص وجود داشته و به رشد خود ادامه داده‌اند. تومور پانکراس پس از آن که به اندازه‌ی کافی بزرگ شد، درد، فشار به اعضای مجاور و علایم مربوطه را ظاهر می‌سازد.

علایم هشدار دهنده‌ایی که می‌توانند نشان دهنده‌ی سرطان پانکراس باشند:

درد شکمی یا درد پشت

کاهش وزن بدون دلیل مشخص

مشکلات گوارشی (سوء هاضمه، معده درد، اسهال)

روشن شدن رنگ مدفوع

زردی (در چشم و پوست)

ضعف و خستگی

چه کسانی بیشتر در معرض خطر ابتلا به سرطان پانکراس قرار دارند؟

موارد زیر احتمال بروز سرطان پانکراس را افزایش می‌دهد:

o سن بالای 60 سال

o داشتن اضافه وزن یا چاقی

o دیابت

o وجود سابقه‌ی خانوادگی سرطان پانکراس

o سابقه‌ی التهاب پانکراس

o مصرف سیگار

تشخیص سرطان پانکراس:

o سونگرافی شکم

o اندوسکوپی

o سونوگرافی از طریق شکم

o آنژیوگرام

o بیوپسی

o سی‌تی‌اسکن

ERCP o

o بررسی سطح بیلی روبین خون